Spanish Civil War 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

ΤΑ ΘΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Ο ΦΡΑΝΚΟ & Η ΦΡΑΝΚΙΚΗ ΙΣΠΑΝΙΑ

Οι εκτελέσεις και διώξεις

Η επιλογή των θυμάτων των πολιτικών εκτελέσεων ξεπερνάει σε όρια και τραγικότητα την ηλιθιότητα ενός ανελέητου εμφυλίου όπου το επιδιωκόμενο είναι η ‘οριστική’ φυσική εξάλειψη του αντιπάλου. Η απίστευτη αγριότητα με την οποία εκτελέστηκαν τα διάφορα θύματα έκανε να ριγήσουν ακόμα και οι ‘αδίστακτοι’ σύμμαχοι των συμβαλλομένων μερών : Ιταλοί και Γερμανοί επενέβησαν με διαβήματα στον Φράνκο για να περιορίσουν τον φοβερό απόηχο ενώ οι Ρώσοι επενέβησαν για να τιθασεύσουν την αδιάκριτη δραστηριότητα διαφόρων κομματικών ομάδων στo Κυβερνητικό στρατόπεδο, ειδικά όταν τα νέα ξεπέρασαν τα ισπανικά σύνορα. Τα κριτήρια υπήρξαν κυρίως περιστασιακά και πάντα υπό την κρίση ανεξέλεγκτων ατόμων παρόλη την ‘ιδεολογική’ εννοείται σκοπιά με την οποία έγιναν. Φυσικά μερικοί εχθροί ήταν ‘προφανείς’ πχ οι πολιτικοί και δημοτικοί άρχοντες που επρόσκειντο στην κυβέρνηση οδηγούντο στο απόσπασμα αμέσως μετά την κατάληψη ενός φιλοκυβερνητικού χωριού ενώ οι αντίστοιχα οι συγγενείς αξιωματικών και πολιτικά αντιθέτων δεν είχαν καλλίτερη τύχη στο κυβερνητικό στρατόπεδο. Εντούτοις εκτιμάται ότι το 60% των πολιτικών εκτελέσεων στράφηκαν εναντίον τυχαίων θυμάτων κάτω απ το πνεύμα μαζικών εκκαθαρίσεων

Για παράδειγμα σε ένα φιλήσυχο χωριό 2000 κατοίκων οι οποίοι δεν αναμείχθηκαν στον πόλεμο μια ομάδα αναρχικών έφτασαν εκεί με σκοπό να επιλέξουν ‘ταξικούς’ εχθρούς. Συνελήφθησαν οι ιερείς και οι λίγοι μεγαλοκτηματίες , συνολικά 15 , και οδηγούνται στον τόπο εκτελέσεων. Ο αρχικός της αναρχικής ομάδας όμως διαμαρτύρεται για το ότι ο μικρός αυτός αριθμός δεν δικαιολογούσε με τίποτα μία ‘οριστική’ λύση στο ιδεολογικό ξεκαθάρισμα οπότε ζήτησε από το παριστάμενο πλήθος που θα έβλεπε το θέαμα να επιλέξουν κι άλλα θύματα. Ενας απ το πλήθος δήλωσε ότι 2 δάσκαλοι εκφράστηκαν ενάντια στην Κυβέρνηση, πράγμα αληθινό, οπότε αποφασίζεται καλού-κακού να εκτελεστούν όλοι οι δάσκαλοι στο χωριό συνολικά 5. Τότε επεμβαίνει ένας του αποσπάσματος δηλώνοντας ότι οι δάσκαλοι θεωρητικά είναι κλάδος γενικά συμπαθείς προς τους εργάτες οπότε γίνεται νέα σύσκεψη με την οποία τελικά οι δάσκαλοι απαλλάσσονται όλοι. Ο αρχηγός του αποσπάσματος αγανακτισμένος με την στασιμότητα της κατάστασης εκνευρίζεται για τον χρόνο που πάει χαμένος κι απαιτεί να βγει επιτέλους συμπέρασμα για το ποίοι άλλοι θα στηθούν στον τοίχο για να τελειώνουν με την εκτέλεση. Τότε μια νέα πρόταση ακούγεται : να εκτελεστούν οι 3 ….φαρμακοποιοί του χωριού που κάποτε θεωρήθηκαν πως έβαζαν ακριβές τιμές στα γιατροσόφια που πούλαγαν. Ελλείψει άλλων η πρόταση γίνεται δεκτοί και τελικά εκτελούνται 18 άτομα στα γρήγορα για να προλάβει το απόσπασμα να μεταβεί στο παρακάτω χωριό να συνεχίσει την αποστολή του !

Σε μια άλλη περίπτωση στην Μάλαγα ένας γαιοκτήμονας συμπαρίσταται στους εργάτες του , προσφέρει δωρεάν ιατρική περίθαλψη και κάνει αυξήσεις στους μισθούς παρά τις οργίλες απειλές άλλων γαιοκτημόνων ότι δίνει το …κακό παράδειγμα. Οταν η ώρα έρχεται , οι τοπικοί κομμουνιστές που τον ανακρίνουν αν και δεν του βρίσκουν κανένα επιβαρυντικό στοιχείο, ωστόσο τον εκτελούν διότι διαθέτει τα ‘προσόντα’ του τυπικού ταξικού εχθρού. Αλλα παρόμοια γεγονότα αναφέρονται από τυχαία συμβάντα στους δρόμους της Βαλένθια : ένας περαστικός ξαφνικά πυροβολείται στο κεφάλι δίπλα σε μια έντρομη περαστική γυναίκα . Ο δολοφόνος της εξηγεί : ‘…φορούσε γραβάτα ..’ απόδειξη φανερή …αντιλαϊκής στάσης. Σε μια άλλη πάλι παρόμοια συγκυρία το νεκρό θύμα είναι ένα άτομο που κρατούσε στα χέρια του ένα βιβλίο Φυσικής Ιστορίας ….δείγμα αθεΐας κατά τον φαλαγγίτη εκτελεστή του.

Στην εκκένωση των φυλακών της Μαδρίτης κατά την πολιορκία της, η Κυβέρνηση δίνει την εντολή μεταφοράς των κρατουμένων στην Βαλένθια , την προσωρινή πρωτεύουσα. Ο αξιωματικός που αναλαμβάνει την επιχείρηση αποβιβάζει κάπου 1000 άτομα σε ένα προάστιο 10 χμ έξω απ την πόλη (σημερινή αεροπορική βάση της Τορρεχόν) και τους εκτελεί όλους στοιβάζοντας τα πτώματα στο διπλανό χαντάκι των ομβρίων υδάτων. Είναι σίγουρο ότι δεν είχε καμία τέτοια διαταγή αλλά κι η Κυβέρνηση είναι ανήμπορη να ελέγξει παρόμοια γεγονότα. Οι τοπικοί διοικητές και μάλιστα χαμηλά στην ιεραρχία είναι …πανίσχυροι.

Οι μαζικές μάλιστα εκτελέσεις έπαιρναν αλλόφρονες διαστάσεις ανάλογα με την ερμηνεία διαφόρων φράσεων : η περίφημη εκείνη « Η 5η Φάλαγγα « είναι μια από αυτές και γεννήθηκε στον Εμφύλιο Ισπανικό όταν ο Μόλα ρωτήθηκε από δημοσιογράφους πως ελπίζει να πάρει την Μαδρίτη με μόνο 4 φάλαγγες που διέθετε . Εκείνος απάντησε : ‘Εχω και μια ακόμα , την 5η , μέσα στην Μαδρίτη’ . Το πιθανότερο είναι ότι εννοούσε το μέρος εκείνο του λαού που γενικά δεν είχε ψηφίσει την Κυβέρνηση στις εκλογές ή ίσως απλά να μπλοφάριζε , αλλά οι κυβερνητικοί που το άκουσαν ξεκίνησαν ένα αλλοπρόσαλλο κυνηγητό μαγισσών που ειδικά μεταξύ Σεπτ-Δεκ 1936 πρέπει να στοίχισε κάπου 20.000 εκτελεσμένους πολίτες εννοείται ‘φιλοφρανικούς’. Τότε εμφανίζονται τα περίφημα paseos σαν να λέμε ‘παρέες που βγαίνουν βόλτα’ : αποτελούνται από τυχαία οπλισμένα άτομα που συντάσσουν λίστες εκκαθαρίσεων στις γειτονιές και περιμένουν το βράδυ για να μαζευτούν μαζί, συχνά υπό την επίδραση αλκοόλ, για να αρχίσουν το κυνήγι του ταξικού εχθρού εισβάλλοντας σε διαμερίσματα κι εκτελώντας πρόχειρα τα θύματα. Είναι αδύνατον να γνωρίζουμε τα κριτήρια επιλογής αυτών των ομάδων, ξέρουμε μόνο ότι ακόμα και η Κυβέρνηση προσπαθούσε να γλιτώσει από αυτά γνωστούς της ανθρώπους με εξαιρετική δυσκολία. Η δράση των paseos φαίνεται να σταμάτησε ως τo 2o εξάμηνο του 1937 αν και αυτό αφορά μόνο την περιοχή της Μαδρίτης. Ονομα άφησε ο πιο αιμοβόρος διοικητής paseos , ονόματι Γκαρθία Αταδέλ (Garcia Attadell) ο οποίος ήταν απλά ληστής, έκλεβε πάντα τα θύματά του , ζούσε σε πολυτελές μέγαρο γεμάτο πολύτιμα κλοπιμαία τα οποία προσπάθησε να φυγαδεύσει εγκαταλείποντας τον ρόλο του ‘υπερασπιστή’ της Μαδρίτης , αλλά συνελήφθη κι εκτελέστηκε μάλλον προδομένος απ τους φρανκικούς που εννοείται είχε εξαγοράσει, καθ οδόν προς την Πορτογαλία.

Στη φρανκική μεριά μετά κάθε εισβολή σε μια κατακτημένη περιοχή οι εκτελέσεις είναι απαραίτητες και δη υποδεικνύονται απ τους ίδιους τους στρατιωτικούς ηγέτες. Πέραν όμως των πολιτικών μελών που ανήκουν στην κυβέρνηση υιοθετείται και ένα άλλο κριτήριο για τους καθημερινούς ανθρώπους που ενδεχομένως να την είχαν υποστηρίξει πολεμώντας : ‘ειδικοί’ εξετάζουν τον γυμνό ώμο των ανθρώπων για να ανακαλύψουν ίχνη από μελάνιασμα ή τραύματα της οπισθοδρόμησης των τουφεκιών που συνήθως υποφέρουν οι ερασιτέχνες χρήστες τους. Η σχετική πρόχειρη ‘γνωμάτευση’ οδηγεί πάντα στο απόσπασμα.

Οι καταδότες φυσικά βασιλεύουν , αλλά το χειρότερο είναι ότι οι σχετικές μαρτυρίες δεν αναλύονται ! Γιατί ; διότι ο καταδότης εάν δεν πετύχει την εκτέλεση του καταδιδομένου , αμέσως καταδίδει τον παραλήπτη της κατάδοσης σαν ύποπτο και συνένοχο οπότε η ασφαλέστερη πράξη είναι να εκτελούνται καλού-κακού όλοι οι καταδιδόμενοι ! Σε μια παρόμοια περίπτωση αποδίδεται τελικά και η εκτέλεση του πολιτικά ουδέτερου ποιητή Γκαρθία Λόρκα ο οποίος ήταν συγγενής φαλαγγιτών και ο ίδιος γιος μεγαλογαιοκτήμονα, είχε μάλιστα συλληφθεί στο σπίτι του γαμβρού του φαλαγγίτη και πολιτευτή της CEDA . Ωστόσο ένα άλλο ύποπτο άτομο το οποίο είχε βάλει υποψηφιότητα για την CEDA αλλά δεν το είχε υποστηρίξει προεκλογικά ο συγγενής του Λόρκα, βρήκε ευκαιρία να τον πλήξει έμμεσα κατηγορώντας τον ότι συγγενεύει με τον ποιητή ο οποίος μάλιστα ‘διέθετε ασύρματο με τον οποίο επικοινωνούσε με την Μόσχα και έπαιρνε διαταγές ! ‘. Ο ποιητής δεν εκτελέστηκε όμως αμέσως και επί κάπου 3 μέρες οι φρανκικές αρχές που ήξεραν τους συγγενείς του προσπάθησαν να βρούνε άκρη με τις κατηγορίες οπότε ο καταδότης αγρίεψε και τους απείλησε πως θα τους καταδώσει και αυτούς σαν συνενόχους στον Κιέϊπο ντε Λιάνο εάν δεν τον πιστέψουν. Εκείνοι για να αποφύγουν μπλεξίματα προτίμησαν να τελειώνουν με το ‘πρόβλημα’ εκτελώντας τον ποιητή.

Αλλά και σε όσους τελικά δεν εκτελέστηκαν η ίδια ‘τρελή’ λογική είχε τραγικά αποτελέσματα : ο πτέραρχος Ισμαέλ Βαλέρτα ήταν παθιασμένος με την αεροπορία από μικρός τόσο που ο βασιλιάς Αλφόνσο τον είχε προβιβάσει σε Τεχνικό Επιθεωρητή Αεροπορίας. Ο Βαλέρτα κατά το φρανκικό κίνημα υπηρετούσε στο επιτελείο στη Μαδρίτη όπου και παρέμεινε. Η κυβέρνηση Αθάνια μάλιστα τον έστειλε στην Γαλλία μέλος της τεχνικής επιτροπής διαπραγματεύσεων για αγορές μαχητικών εξακολουθώντας να τον εμπιστεύεται για τις γνώσεις του. Παρόλα αυτά άτομα που εννοείται ενεργούσαν για την Κυβέρνηση απαίτησαν την εκτέλεση του ‘φιλοβασιλικού’ αυτού αξιωματικού και επέμεναν παρόλο που ο Αθάνια δήλωσε ότι τον εκτιμά κι εμπιστεύεται. Απελπισμένος ο Βαλέρτα ότι τελικά κάποιο βράδυ θα τον συλλάβουν κι εκτελέσουν ζήτησε απ τον Αθάνια να τον στείλει μόνιμα, ουσιαστικά φυγαδεύσει στην Γαλλία σαν διπλωματικό ακόλουθο. Στο τέλος του πολέμου ο Βαλέρτα , εμπιστευόμενος τα λόγια του Φράνκο ότι μπορούσαν να επιστρέψουν ελεύθερα όλοι όσοι δεν είχαν αναμειχθεί σε εγκλήματα γύρισε πίσω μόνο και μόνο για να συλληφθεί από τους φρανκικούς και να ριχτεί 20 χρόνια στην φυλακή. Το φρανκικό σκεπτικό ήταν ότι δεν ήταν ‘αποδεκτό’ ένας αξιωματικός καριέρας να είχε υπηρετήσει την Κυβέρνηση (!) κάτι που δεν διέφερε στην ουσία από εκείνο εξ αιτίας του οποίου αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί απ την αντίθετη μεριά που ήθελε τους αξιωματικούς καριέρας ‘ασύμβατους’ με την Κυβέρνηση. Τα πραγματικά αίτια ωστόσο και στις δύο περιπτώσεις φάνηκε να ήταν προσωπικές διεκδικήσεις : υπήρξαν αξιωματικοί στην Κυβέρνηση που υπέβλεπαν την θέση του Γεν Επιθεωρητή Αεροπορίας και αργότερα άλλα που φοβήθηκαν ότι η επιστροφή του Βαλέρτα στο στρατό θα τους αποστερούσε τα προνόμια που είχαν ή θα μπορούσαν να είχαν απ την παρουσία του.

Εξ άλλου η εκτέλεση στις φυλακές του Πρίμο ντε Ριβέρα είχε σαν αιτία την απλή διαμάχη μεταξύ Μαδρίτης και Καταλονίας σε πολιτικό επίπεδο : Η Βαρκελώνη αν και υποστήριζε την Κυβέρνηση στη Μαδρίτη και συμμετείχε στο Λαϊκό Μέτωπο ταυτόχρονα ενεργούσε και σαν ανεξάρτητη Καταλανική Κυβέρνηση ! Οταν οι αναρχικοί που υπερτερούσαν στην Καταλονία πρότειναν την εκτέλεση του ντε Ριβέρα προτίμησαν για παραδειγματισμό να τό κάνουν αφού προηγηθεί δημόσια …δίκη, εννοείται ‘ελεγχόμενη’ . Επρεπε ωστόσο να βρεθεί κατηγορία και η μόνη για την οποία μπορούσες να εκτελεστείς ήταν εκείνη του συμμέτοχου στο στρατιωτικό κίνημα , αλλά ο Ριβέρα εκτελούσε ήδη ποινή φυλάκισης κι ήταν μάλιστα κρατούμενος συνέχεια καθ όλη την διάρκεια του κινήματος χωρίς να μπορεί να συμμετέχει πουθενά ! . Ο Υπ Δικαιοσύνης στην Μαδρίτη έκρινε ότι δεν υπήρχε θέμα, αλλά οι Καταλανοί οργισμένοι δήλωσαν ότι η δική τους κυβέρνηση δεν δέχεται καμία υπόδειξη από μια …άλλη κυβέρνηση και σκοπεύουν να εκτελέσουν τον Ριβέρα έτσι κι αλλιώς. Η δίκη υπήρξε μια φαρσοκωμωδία κι όταν άρχισε να φαίνεται ότι η κατηγορία δεν ευσταθούσε, με ‘υπόδειξη’ φυσικά της Καταλανικής κυβέρνησης ο δικαστής εκκενώνει την αίθουσα για να αποφύγει τους δημοσιογράφους. Ο Υπ Δικαιοσύνης στην Μαδρίτη επέμενε ότι δεν θα υπογράψει ποτέ την διαταγή εκτέλεσης αλλά αυτό δεν σταματά την ροή των πραγμάτων. Ο απόηχος αυτής της δίκης κι εκτέλεσης στο εξωτερικό έβλαψε ωστόσο την ανεύθυνη κατά τα άλλα Μαδρίτη ωφελώντας τελικά μόνο τον Φράνκο , ο οποίος αδιάφορος για κάθε πολιτικό έστω και συμπαθή προς αυτόν αποφάσισε αργότερα να γεμίσει αυτός το πολιτικό κενό απ την εκτέλεση Ριβέρα για να αποκτήσει και κάποια ιδεολογία , που ο ίδιος δεν είχε , εξαπλώνοντας την προσωπική του ισχύ προς μία μελλοντική προσωποπαγή κυριαρχία.

Και πόσα ήταν συνολικά τα θύματα ; Ο πραγματικός αριθμός θα γίνει γνωστός στο μέλλον καθόσον πολλοί παράγοντες προσπάθησαν να τα κρύψουν και φαλκιδεύουν ανάλογα με την κατάσταση. Κατά την διάρκεια του πολέμου τα νούμερα υπολογίζονται από τα επίσημα αρχεία των φυλακών αλλά δεν περιέχουν εκείνα της υπαίθρου ή των νυκτερινών εφόδων των paseos . Κατά την διάρκεια της φρανκικής κατοχής και δικτατορίας τα θύματα ήταν πολύ περισσότερα αλλά τα αρχεία παρέμεναν μυστικά στην Σαλαμάνκα και ένα μέρος καταστράφηκε επίτηδες. Γενικά ο τότε τύπος έκανε μια προσπάθεια υπολογισμού τους αλλά οι πολιτικές κυβερνήσεις των άλλων Ευρωπαϊκών κρατών ανάγκαζαν συχνά σε αποσιωπήσεις υπέρ της μίας ή άλλης πλευράς. Τέλος οι ισπανοί ιστορικοί αγωνίστηκαν να ελαττώσουν τις εντυπώσεις δηλώνοντας ότι υπήρξαν πολλές υπερβολές εκατέρωθεν αλλά μάλλον το αντίθετο φαίνεται να είναι αλήθεια. Κατά τον γάλλο ιστορικό Ζώρζ Ρού οι πιο πρόσφατες εκτιμήσεις δίνουν τα εξής θύματα πολιτικών εκτελέσεων :

Ιερείς 25000

Ατομα θρησκευτικών οργανώσεων 15000

Θύματα κατ οίκον επιδρομών (paseos) 72000

Φυλακισμένοι εκτελεσθέντες χωρίς δίκη 45000

Φυλακισμένοι εκτελεσθέντες με συνοπτικές διαδικασίες 125000

-------------------------------------------------------------------------------------

Σύνολο 282000

Με τον νόμο Σούνιερ περί ‘πολιτικών ευθυνών’ στα επόμενα 10 χρόνια μετά τον εμφύλιο πόλεμο υπολογίζεται ότι έγιναν κάπου ακόμα 300.000 , πράγμα που ανεβάζει το συνολικό αριθμό κοντά στο μισό εκατομμύριο , νούμερο που πρακτικά συμπίπτει με την γενική εκτίμηση πολλών. Φυσικά δεν ξέρουμε και πόσα τυχόν θα υπήρχαν εάν κέρδιζε τον πόλεμο η Κυβερνητική παράταξη. Κατά την διάρκεια του πολέμου τα πολιτικά θύματα που εκτελέστηκαν μοιράζονται σε ποσότητα μεταξύ των δύο στρατοπέδων με ελαφρό προβάδισμα στην Κυβερνητική μεριά. Ωστόσο πρέπει να λεχθεί ότι η Κυβέρνηση προσπάθησε να σταματήσει τις εκτελέσεις ειδικά από τις αρχές του 1937 αλλά δεν έλεγχε την κατάσταση ενώ ο Φράνκο τις επέβαλε σαν αναπόσπαστο τμήμα της ‘αποκατάστασης’ του Ισπανικού Εθνους κι αυτό ηθικά βαραίνει πάρα πολύ εναντίον του.

Οι εκτελέσεις φυσικά έδρασαν κατά των θυτών : φιλοκυβερνητικοί που δεν ήθελαν τους στρατιωτικούς , τρομαγμένοι απ τα paseos προτίμησαν τον Φράνκο σαν πιθανό προστάτη και άτομα υπέρ της CEDA και αρχικά φιλοφρανκικά αηδίασαν με την εθελοτυφλία μιας αδιάκοπης φασιστικής νοοτροπίας που εξέπεμψε η θητεία του Φράνκο κι εστράφησαν τελικά προς την Δημοκρατία , η οποία επήλθε ομαλά και μάλλον εύκολα μετά τον θάνατό του αποτελώντας τελικά ένα ‘ιστορικό διάλειμμα’ χωρίς κανένα άλλο θεμέλιο : στην ιστορική λίστα των αρχηγών του ισπανικού κράτους διαβάζουμε χρονολογικά : Θαμόρα, Αθάνια , Φράνκο , Χουάν Κάρλος 1ος . Ουσιαστικά η εύθραυστη Δημοκρατία του 1931 συνεχίστηκε ως σήμερα και δεν φαίνεται τελικά ότι η μακρά κατά τα άλλα φρανική περίοδος άλλάξε σε τίποτα τη συνέχειά της.

Ο ΦΡΑΝΚΟ ΚΙ Η ΜΕΤΑΦΡΑΝΚΙΚΗ ΙΣΠΑΝΙΑ

Ηταν μια ξιφολόγχη που έψαχνε για μια κάποια ιδεολογία

Ιστορικός Αρνο Μάγιερ

Το πρόσωπο αυτό που στην σύγχρονη Ευρώπη είναι εντελώς ξεχασμένο σαν ένα δυσάρεστο , σχεδόν ανύπαρκτο παρελθόν, αξίζει την μεγαλύτερη δυνατή ιστορική προσοχή : Κι υπάρχει σοβαρός λόγος ! Η περίπτωσή του είναι κυριολεκτικά ένα ‘τερατογέννημα’ της , εννοείται , γενετικής ασυμβατότητας Φασισμού και Δημοκρατίας. Κι όμως ο Φράνκο είναι παιδί αυτής της ’ανώμαλης’ ένωσης : τον γονιμοποίησε η Δημοκρατία , τον κυοφόρησε ο Φασισμός και τον κράτησαν σε ζωή και οι δύο σαν ένα παιδί που άξιζε ιδιαίτερης προσοχής, επί 40 κάπου χρόνια !

Ο ‘στρατιωτικός’ Φράνκο

Ο Φράνκο , με το πλήρες όνομα FRANCISCO PAULINO HERMENEGILDO TEÓDULO FRANCO BAHAMONDE, ήταν ο γιος ενός άσωτου μέθυσου αξιωματικού του ναυτικού που μεγάλωσε μόνος με την μητέρα του σε ένα ιδιαίτερα αυστηρό περιβάλλων που ήθελε να εξισορροπήσει την κακιά πατρική φήμη στην κοινωνία. Ηταν κοντόσωμος και δειλός, με μια χαρακτηριστική τσιριχτή φωνή, όταν το 1907 γράφτηκε στην στρατιωτική σχολή του Τολέδο αλλά εντυπωσίασε με την εξαιρετική αφοσίωση στο καθήκον , πράγμα όχι και τόσο συνηθισμένο για τους συμμαθητές του που βρίσκονταν εκεί κυρίως για να αποφύγουν την ανεργία. Το 1912 όταν αποφοιτά ζητάει μια ‘σκληρή’ μετάθεση , την Ισπανική Λεγεώνα των Ξένων που πολεμάει στο ισπανικό Μαρόκο για να αποδείξει την αξία του. Θα το πετύχει με το παραπάνω καθώς πολύ γρήγορα αποκτά την εκτίμηση του διοικητή του Υποστράτηγου Μίλαν Αστραίϋ. Ο άνθρωπος αυτός μας δίνει μια έμμεση ψυχική περιγραφή για τον αγαπημένο του ‘μαθητή’ , είναι μονόφθαλμος και το μόνο του μάτι σπιθίζει με οργή και μίσος : ‘Ζήτω ο θάνατος !’ , είναι το αγαπημένο του σύνθημα για τους λεγεωνάριους. Ο νεαρός Φράνκο θα φανεί αλύπητος με τους Μαροκινούς και σε 3 μόνο χρόνια ο Αστραίϋ τον προβιβάζει σε Ταγματάρχη , όπου διαπρέπει σαν υποδειγματικός διοικητής μονάδας. Η σκληράδα , η βία και η απόλυτη πειθαρχεία θα τον ακολουθούν για πάντα. Το 1920 είναι ήδη Υποδιοικητής της Ισπανικής Λεγεώνας των Ξένων και φαίνεται η στρατιωτική του φήμη ήταν τέτοια που ο βασιλιάς Αλφόνσος 8ος ήταν ο κουμπάρος του στον γάμο του το 1923. Το 1926 κι ενώ είναι μόνον 33 ετών προβιβάζεται σε Υποστράτηγο και το 1928 του ανατίθεται η διοίκηση της Στρατιωτικής Ακαδημίας στη Σαραγόσσα. Το 1931 που πέφτει η μοναρχία ο Φράνκο παραμένει ένας τυπικός στρατιωτικός , άσχετος με τα πολιτικά κινήματα ακόμα κι όταν η Δημοκρατική κυβέρνηση καταργεί την σχολή του και ο ίδιος παραμερίζεται : στον αποχαιρετιστήριο λόγο του καλεί τους νέους αξιωματικούς να παραμείνουν αφοσιωμένοι και πειθαρχικοί. Το 1931 τον πλησιάζουν για να τον συμπεριλάβουν στο κίνημα Σανχούρχο-Μόλα κι εκείνος απαντά ότι πρόκειται για επιπόλαιο σχέδιο που θα αποτύχει και αρνείται. Το 1933 η νέα κυβέρνηση Λερού τον καλεί να αναλάβει την αρχηγία του Στρατού σαν Αντιστράτηγος και το 1934 διατάσσεται να καταστείλει την επανάσταση στις Αστούριας. Εκεί η φήμη του ξεπερνάει τα όρια της Ισπανίας και συνδέει το όνομά του με την στρατιωτική πειθαρχεία και την εξασφάλιση της τάξης. Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι οι δυνάμεις που ανακάλεσε στο πεδίο της δράσης ήταν η πιστή του Λεγεώνα Ξένων και οι φίλοι του και πιστοί συνεργάτες , ταξίαρχοι Χουάν Γιαχέ και Χόρχε Βαρέλα. Το 1935 του ανατίθεται η αρχηγία του Επιτελείου και η αναδιοργάνωση του στρατού ενάντια στα μέτρα που είχε πάρει η κυβέρνηση Αθάνια. Το 1936 καλείται , με την εμμονή του Γιαχέ , στο νέο κίνημα Μόλα όπου αρνείται και πάλι. Ωστόσο τον ανησυχεί τρομερά το θέμα διαμελισμού της Ισπανίας όταν ο Αθάνια δέχεται να συζητήσει την απόσχιση Βάσκων και Καταλανών και στέλνει προειδοποιητικό γράμμα στην κυβέρνηση. Η οργή που προκαλεί μέσα στην χαώδη πολιτική κατάσταση θυμίζει ‘εκκολαπτόμενο κινηματία’ και γι αυτό τον μεταθέτουν δυσμενώς στις πολύ μακρινές Κανάριες. Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα , ο πληγωμένος του εγωισμός , τον φέρνει κοντύτερα στους κινηματίες όπου γίνεται δεκτός πολύ απρόθυμα απ τον Μόλα μόνο και μόνο για την άμεση επιρροή του στην Λεγεώνα των Ξένων.

Ο ‘πολιτικός’ Φράνκο

Μετά το ξεκίνημα του κινήματος η τύχη τον ευνοεί άμεσα : Οι βασικοί κινηματίες στη Μαδρίτη και Βαρκελώνη αποτυγχάνουν κι είναι νεκροί, ο Μόλα επικρατεί μπλοκαρισμένος άσχημα στη Ναβάρα κι ο Φράνκο είναι ο μόνος που επικρατεί άνετα στις Κανάριες και το Μαρόκο. Οταν Χίτλερ και Μουσολίνι στέλνουν βοήθεια είναι ο μόνος που μπορεί να την παραλάβει και το πιο σημαντικό , ο Χίτλερ ζητάει να βάλει την υπογραφή του και άρα τον θεωρεί δεσμευμένο για τις μελλοντικές οικονομικές ανταλλαγές με την Γερμανία : αυτή η λεπτομέρεια δίνει μια απροσδόκητη εξέλιξη και ο Φράνκο θεωρείται απ τους δύο δικτάτορες ως ο ‘φυσικός’ εκπρόσωπος του κινήματος. Οταν σχηματίζεται η κυβέρνηση του Μπούργκος ο Φράνκο προτείνεται σαν ο αρχηγός της κυρίως από αυτόν τον λόγο αφού το κίνημα στηρίζεται αποκλειστικά απ την ιταλο-γερμανική βοήθεια που παίρνει , ειδεμή είναι χαμένο. Ο αρχικινηματίας Μόλα το καταλαβαίνει και υποχωρεί αλλά γίνεται έξω φρενών όταν ο Φράνκο υπογράφει τα νέα του διατάγματα σαν ‘αρχηγός κράτους , ελέω Θεού’ , ενώ είναι ολοφάνερο ποιός είναι ο ‘Θεός’ στην προκειμένη περίπτωση. Στην συνέχεια ωστόσο η ‘προσωπικότητα’ Φράνκο πέφτει στα πολύ ικανά χέρια του κουνιάδου του Σούνιεθ ο οποίος είναι και ο ‘νους’ που δημιουργεί τον ‘πολιτικό’ Φράνκο. Με στόχο την μελλοντική επιβολή ενός προσωπικού καθεστώτος ο Σούνιεθ δημιουργεί ένα ανύπαρκτο πολιτικό υπόβαθρο με βάσει το οποίο ο Φράνκο ήταν, τάχα , ο πολιτικός ηγέτης της Φάλαγγας , κόμμα του νεκρού ήδη Ριβέρα. Θα χρειαστεί να εξολοθρεύσει με φυλακή κι εξορία τους παλιούς φαλαγγίτες και να κλείσει τα γραφεία της Φάλαγγας δημιουργώντας μια άλλη κομματική οργάνωση με σχετικά παρόμοιο όνομα αλλά με άλλα νέα μέλη που ακολουθούν τον Φράνκο απλά για τα πολιτικά μέσα και οφέλη που εξασφαλίζουν , κατά το πρότυπο των γερμανικών SS. Την ίδια ώρα ο Σούνιεθ , σε άριστες σχέσεις με τους Γερμανούς , μεταφράζει το χιτλερικό σύνταγμα για να το υιοθετήσει κι η Ισπανία. Παρόλα αυτά η αρχική στρατιωτική ομάδα των αρχικινηματιών του 1936 κι ειδικά οι Καρλιστές δεν πείθονται εύκολα και οι αντιδράσεις ξεκινάνε , κατηγορώντας τον ότι ‘ξεπούλησε’ πολλά στους ξένους και συντηρεί ένα παιχνίδι υπέρ αυτών που ουσιαστικά θέλουν να εκμεταλλευτούν την Ισπανία. Το 1937 σκοτώνεται ο Μόλα σε ‘περίεργο’ αεροπορικό ατύχημα : λίγοι πιστεύουν ότι οι γερμανοί και η αντίδραση στον Φράνκο είναι άσχετες και αυτό φαίνεται με την άμεση αναγόρευση του Φράνκο σε ‘Χενεραλίσιμο’ , ‘Καουντίγιο’ ή ‘Χέφε’ , όρους αντίστοιχους του φύρερ και ντούτσε που σήμαινε ο ‘Γενικός’ αρχηγός των πάντων , όλων των πολιτικών , θρησκευτικών και στρατιωτικών δυνάμεων στην Ισπανία.

Το 1937 είναι το έτος που ξεκινάει το Φρανκικό Καθεστώς και είναι αυτό ακριβώς που λέει το όνομα : το δικό του καθεστώς. Ο Φράνκο δεν φρόντισε ποτέ να ασπαστεί καμία ιδεολογία και μάλιστα εξάλειψε ακόμα και τα υγιή εκείνα συνθήματα της παλιάς Φάλαγγας που μιλούσαν για λαϊκές μεταρρ`