ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Η ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΙΣΠΑΝΙΑ ΑΜΥΝΕΤΑΙ ΑΠΕΛΠΙΣΜΕΝΑ

ΚΑΙ ΠΕΦΤΕΙ

Θα νικήσετε γιατί σας περισσεύει η βία.

Μα δεν θα πείσετε.

Για να το πετυχαίνατε , θα χρειαζόσαστε

αυτά που σας λείπουν : Δίκιο και Λογική

Μιγκουελ Ουναμούνο

Σαλαμάνκα 12 Οκτ 1936

(απ τον λόγο του εμπρός στον Φράνκο)

Η όδευση της φρανκικής επίθεσης με τα κυριώτερα σημεία των σπουδαιωτέρων μαχών

Μάχες αντιπερισπασμού : Σεγκόβια, Χουέσκα, Μπρουνέττε

Με σκοπό να αλαφρύνουν την πίεση στους Βάσκους οι Κυβερνητικοί επιχειρούν 3 επιθέσεις :

α) στην Σεγκόβια, 30 Μαίου-3 Ιουν 1937 , όπου επιτυγχάνεται μία ικανοποιητική αρχική διείσδυση αλλά που ακολουθείται από μια πλήρη υποχώρηση και απώλεια 1400 στρατιωτών και όλου του τάγματος της Παρισινής Κομμούνας των ΔΤ ( 350 άτομα )

β) στην Χουέσκα (13-18 Ιουν 1937) στην Αραγονία όπου η αρχική επίθεση με τάνκς διαλύεται από ένα πυκνότατο πυροβολικό που αφήνει 10.000 νεκρούς

γ) στην Μπρουνέττε ( 6 – 25 Ιουλ 1937 ) :

Η πιο στενή λωρίδα του εδάφους που ενώνει βορρά και νότο στην φρανκοκρατούμενη περιοχή είναι μεταξύ Μαδρίτης – Μπαταγιόθ, η αποκοπή της οποίας θα ανάγκαζε τον Φράνκο να αποσυμφορήσει τη Μαδρίτη. Στις 6 Ιουλ 1937 η Κυβέρνηση εξαπολύει μία μελετημένη επίθεση με 80.000 στρατό στα νοτιοδυτικά της Μαδρίτης, στην Μπρουνέτε. Η περιοχή εκεί είναι μάλιστα και η λιγότερο επανδρωμένη λόγω αναγκών σε άλλα μέτωπα οπότε οι φρανκικοί τρέπονται σε άτακτη φυγή. Ο Φράνκο που πολεμάει για το ‘πρεστίζ’ του απογυμνώνει άλλα μέτωπα διατάσσοντας τον Βαρέλα να τρέξει να σώσει την κατάσταση. Κάνει πολύ ζέστη και η περιοχή δεν προσφέρεται για τακτικούς ελιγμούς κι ο Βαρέλα που πλησιάζει απ τα δυτικά και οι μαροκινοί που φυλάνε τα νότια περισφίγγουν άνετα τον αντίπαλο. Στην μάχη αυτή οι κυβερνητικοί μετρούν 25000 νεκρούς, χάνουν 100 αεροπλάνα και τεράστιο αριθμό όπλων : ένα εξαιρετικά δυσαναπλήρωτο κενό ! Η Μπρουνέτε συμβόλισε έμμεσα το σημείο έναρξης μίας παρακμής για την Κυβέρνηση η οποία αποδείχτηκε αδύναμη να απαλλάξει την Μαδρίτη απ τον κλοιό της. Ο οπλαρχηγός Βαλεντίν Γκονζάλες (‘El Campesino’) ανακαλύπτει μερικά πτώματα των ΔΤ με κομμένα πόδια ! Οι ισπανοί θεωρούν τους ξένους εθελοντές σαν κατακτητές του πατρίου εδάφους και κάθε ‘βεβήλωση’ θεωρείται αποδεκτή. Αηδιασμένος εκείνος εκτελεί 400 μαροκινούς αιχμαλώτους. Εν τω μεταξύ πολιτικές ανακατατάξεις ακολουθούν και στα 2 στρατόπεδα : Ο Μόλα σκοτώθηκε σε δυστύχημα στις 3 Ιουνίου και ο Φράνκο παραμένει ο μόνος εκπρόσωπος και ηγέτης του κινήματος σε όλο το αντικυβερνητικό πολιτικό φάσμα. Στην κυβέρνηση οι Ρώσοι απαιτούν ‘ξεκαθάρισμα’ των αναρχικών, ο Καμπαλλέρο αρνείται κάθε διείσδυσή τους στην διοικητική μηχανή οπότε εκείνοι τον διώχνουν και τοποθετούν στην θέση του τον Χουάν Νεγκρίν ο οποίος υποστηρίζει με θέρμη την πολεμική προσπάθεια και από ανάγκη υποχωρεί σε όλες τους τις απαιτήσεις. Ακολουθεί μία λυπηρά περίοδος εμφυλίου πολέμου μέσα στο κυβερνητικό στρατόπεδο αλλά στο τέλος επιβάλλεται αυστηρή πειθαρχεία και ο Νεγκρίν θέλει να αναλάβει επιθέσεις μεγάλης κλίμακας για να αλλάξει το πνεύμα ηττοπάθειας που αρχίζει να πλανάται.

Μπελτσίτε

Οι Ρώσοι μέσω του πράκτορά τους Φίλμπυ που υπηρετεί στο φρανκικό επιτελείο σαν φιλοφασίστας ανταποκριτής μαθαίνουν ότι ο Φράνκο σχεδιάζει επίθεση στα βορειοανατολικά στην Αραγόνα, με τελικό στόχο τη Βαρκελώνη. Ετσι ο Νεκγρίν αποφασίζει να τον προλάβει με μία επίθεση ( 24 Αυγ – 27 Σεπτ 1937 ) με σκοπό να καταληφθεί η Σαραγόσα και να διαφυλαχτεί η απειλούμενη πια σύνδεση Μαδρίτης-Αραγόνας . Η επίθεση κατευθύνεται σε 2 χωριά ‘κλειδιά’ την Μπρουνέττε και το Κουίντο, τα οποία περικυκλώνονται αλλά οι αμυνόμενοι πολεμούν κτίριο προς κτίριο. Κι εδώ δεν φαίνεται να υπάρχει ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο γιατί η προσπάθεια όλη εξαντλείται στην κατάληψη των 2 χωριών όπου οι ταμπουρωμένοι φρανκικοί έχουν μοιραία την ευκαιρία να πλήττουν πολλούς κυβερνητικούς και να κλέψουν πολύτιμο χρόνο τον οποίο εκμεταλλεύεται ο αιφνιδιασμένος Φράνκο για να στείλει ενισχύσεις σε λίγες μέρες. Τελικά η κεντρική πλατεία της Μπελτσίτε πέφτει από την έφοδο του τάγματος Α Λίνκολν το οποίο όμως πρακτικά διαλύεται κατά 80%. Την επίθεση συνεχίζει ο αξιωματικός-κομισάριος Εμιλ Κλέμπερ έχοντας χάσει όμως το στοιχείο του αιφνιδιασμού αλλά ταυτόχρονα η έλλειψη σχεδίου και οργάνωσης εμφανίζει τις αρνητικές της επιπτώσεις : η Μαδρίτη τον ειδοποιεί ότι δεν υπάρχει εχθρική δύναμη μπροστά του αλλά εκείνος πέφτει στα διασταυρούμενα πυρά φρανκικών που κρατούν τους γύρω λόφους. Μέσα σε θάλασσα πτωμάτων διατάσσει το πυροβολικό του να χτυπήσει τον εχθρό οπότε διαπιστώνει πως τα μισά του βλήματα είτε δεν σκάνε είτε … δεν έχουν το κατάλληλο διαμέτρημα. Ωστόσο η επίθεση συνεχίζεται και ενώ τα κορμιά πέφτουν ολόγυρα οι λόφοι καταλαμβάνονται με έφοδο. Ο Κλέμπερ εντέλει τον Β. Γκονζάλες να τους φυλάσσει για να εξασφαλίσει τα νώτα του στην επόμενη νέα προώθησή του , αλλά μετά από λίγη ώρα ο ‘Ελ Καμπεσίνο’ τους εγκαταλείπει για να ακολουθήσει τον Κλέμπερ , οπότε νέα φρανκικά στρατεύματα που ακολουθούν τους ανακαταλαμβάνουν χωρίς κόπο κι αποκλείουν τα νώτα των κυβερνητικών. Ο Κλέμπερ αναγκάζεται να ανακόψει την επίθεση και να πολεμήσει και πάλι για τους λόφους ώστε να εξασφαλίσει τα νώτα του, κρίνοντας όμως πια ότι δεν άξιζε να διακινδυνέψει τίποτα άλλο υπό τέτοιες δραματικές συνθήκες επικοινωνιών και οπλισμού.

Η κυβέρνηση αντεπιτίθεται. Τερουέλ

Ο Νεγκρίν πιεζόμενος για μια νίκη που θα βεβαιώνει την δυνατότητα επιβίωση της Κυβέρνησης μεταξύ 15 Δεκ 1937 και 20 Φεβρ 1938 ρίχνει όλες του τις δυνάμεις στη πιο αμφίρροπη μάχη του πολέμου, στην Τερουέλ, μία πόλη κλειδί για να εμποδιστεί η διείσδυση Φράνκο στην ακτή της Μεσογείου. Αρχικά η προώθηση των κυβερνητικών είναι πολύ βαθιά καθώς οι φρανκικοί υποχωρούν γρήγορα αλλά αυτό σύντομα αποβαίνει σε μειονέκτημα γιατί δημιουργεί εκτεταμένα πλευρά εκτεθειμένα σε αντεπίθεση. Η Τερουέλ καταλαμβάνεται αλλά στις 7 Φλεβάρη ο Αχουέ χτυπά στα νώτα της κυβερνητικής αιχμής η οποία έτσι παγιδεύεται ενώ ο κακός χειμώνας κάνει τον ανεφοδιασμό αδύνατο. Οι κυβερνητικοί υποχωρούν νότια στην Βαλένθια, έχοντας μαζέψει καταστροφικές απώλειες 60.000 ατόμων. Ο Φράνκο έχει τώρα εύκολες επιλογές : Επιτίθεται στην Λερίδα που είναι η πόλη είσοδος στην Καταλονία από δυτικά (100 χιλ απ τη Βαρκελώνη) και μετά στρέφεται απότομα στην ακτή νότια κερδίζοντας εύκολα τις μικρές μονάδες που φυλάνε εκεί. Φτάνει στο Βινιαρόθ, στη Μεσόγειο, στις 3 Απριλίου 1938 έχοντας αποκόψει τις κυβερνητικές μονάδες για πάντα στα δύο : απομένει η Μαδρίτη , με τη λουρίδα που οδηγεί στη Βαλένθια και η Καταλονία στο ΒΑ άκρο της χώρας. Ελάχιστοι Κυβερνητικοί διατηρούν ελπίδες αλλά ο Νεγκρίν εκμεταλλεύεται το ότι ο Χίτλερ μπαίνει στην Αυστρία και απαιτεί την Τσεχοσλοβακία, πιστεύοντας ότι τώρα οι Αγγλο-Γάλλοι θα πειστούν να τον βοηθήσουν, αλλά είναι τότε ο Τσάμπερλαιν που θα ‘πουλήσει’ πρώτη και καλλίτερη την κυβερνητική Ισπανία, προτού χαρίσει την Τσεχοσλοβακία στον Χίτλερ. Το 1938 είναι ελαφρά διαφορετικό : Η Γαλλία ξυπνάει ! Στις 27 Μαρτίου δεν έχει ψευδαισθήσεις πια : ο Χίτλερ τους περιτριγυρίζει με σκοπό να χτυπήσει, ο Φράνκο στα νώτα τους θα είναι μεγάλη συμφορά και τώρα ανοίγουν τα σύνορα αποστέλλοντας όπλα. Υπάρχουν φήμες ότι μυστικά οι αμερικανοί υποσχέθηκαν αεροπλάνα, ο Νεγκρίν το αφήνει να διαδίδεται αλλά όντως κάποια λίγα, αμερικανικής κατασκευής, θα βρεθούν αργοτερα με τα κυβερνητικά χρώματα χωρίς φυσικά πιθανότητα να επηρεάσουν την κατάσταση, εξ άλλου πρόκειται για ξεπερασμένα διπλάνα του ναυτικού. Ο Νεγκρίν χρειάζεται πίστωση χρόνου μεν αλλά και μια ηχηρή νίκη που να δηλώνει σε όλους ότι η κυβερνητική Ισπανία υπάρχει ελπίζοντας μάλιστα πως αν ο πόλεμος ξεσπάσει εν τω μεταξύ, τότε αυτόματα θα βρεθεί στην πλευρά των Αγγλο-Γάλλων αφού πολεμά ήδη τον Χίτλερ και συνεπώς και νικητής.

Η μάχη στον ποταμό Εμπρο

Στις 24 Ιουλίου ξεκινάει η μεγαλύτερη και τελευταία αντεπίθεση τον κυβερνητικών στον ποταμό Εμπρο. Το σχέδιο είναι καλό κι αποσκοπεί σε μία επανασύνδεση Βαρκελώνης – Βαλένθια. Ο Νεγκρίν επιβλέπει ο ίδιος το σχέδιο και παρατάσσει 250.000 στρατό πολύ καλά εξοπλισμένο για πρώτη φορά, αλλά χωρίς αεροπορία. Ο Αχουέ μένει εμβρόντητος, σχεδόν αιχμαλωτίζεται και υποχωρεί στην αντίπερα όχθη σε βάθος 60 χμ, ενώ ο Φράνκο εγκαταλείπει την άμυνα της Μαδρίτης και συγκλίνει στο σημείο εκείνο. Η υπεροχή του πυροβολικού του και κυρίως η άφθονη ιταλική αεροπορία αλλάζουν τα πράγματα : το πέρασμα του ποταμιού εμποδίζεται, γέφυρες συντρίβονται και τελικά οι κυβερνητικοί μόνο με σχεδίες μπορούν να στέλνουν εφόδια στους δικούς τους στην άλλη όχθη ενώ οι εμπροσθοφυλακές νοιώθουν πολιορκημένες. Η υποχώρηση των κυβερνητικών πίσω απ το ποτάμι τελειώνει με 70.000 νεκρούς. Στρατιωτικά είναι το τέλος. Στις 18 Νοέμβρη 1938 ο Νεγκρίν δέχεται να αποσυρθεί αλλά εν τω μεταξύ συγκεντρώνει τις τελευταίες του προσπάθειες στον διπλωματικό τομέα. Κάνει επίσημα μια ‘επιθετική’ διπλωματική χειρονομία : ζητάει να φύγουν όλοι οι ξένοι. Γνωρίζει ήδη ότι η Ρωσία άλλαξε απόψεις για την Ισπανία : ο Στάλιν εγκαταλείπει τον διεθνιστικό - ιδεολογικό του προσανατολισμό για να ασχοληθεί με τις διπλωματικές επιπτώσεις των τελευταίων γεγονότων, εξ άλλου έχει ολοένα και μεγαλύτερη δυσκολία να ανεφοδιάζει τις δυνάμεις στην Ισπανία ενώ Χίτλερ-Μουσολίνι ξέρουν ότι κι εκείνων οι στόχοι συγκεντρώνονται τώρα στην Ευρώπη. Μεταξύ 22 Σεπτ – 15 Οκτ 1938 οι Διεθνείς Ταξιαρχίες αποχωρούν και σχεδόν όλες οι μονάδες γερμανο-ιταλών.

ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΔΑΦΟΣ

	Ιούλιος 1936 Το κίνημα επικρατεί κυρίως στη Ναβάρα ( ΒΔ Ισπανία ) υπό τον Μόλα και σε μερικούς θύλακους του Νότου , τη Σεβίλια , τo Καντίζ και τη Μαγιόρκα στις Βαλεαρίδες νήσους. Οι Κανάριες και το Μαρόκο ανήκουν πάντα στο κίνημα , υπό τον Φράνκο , αλλά η υπόλοιπη χώρα ακολουθεί την Κυβέρνηση
	Αύγουστος 1936 Μέσα σε ένα μήνα και μπροστά σε μια Κυβέρνηση μέσα σε σύγχιση ο Φράνκο εύκολα προωθείται παράλληλα στα πορτογαλικά σύνορα κι ενώνεται με τον Μόλα στη Ναβάρα.
	Μάρτιος 1937 Η Μαδρίτη περικυκλώνεται από Βορρά, Δύση και Νότο αλλά κρατάει ανοιχτή την πρόσβαση με την Βαλένθια στη Μεσόγειο
	Ιούλιος 1938 Η Μαδρίτη ανθίσταται αλλά η Κυβέρνηση αποτυγχάνει στις προσπάθειες να διασπάσει τον κλοιό ο οποίος με μια επίθεση στο μέτωπο της Καταλονίας φτάνει στην θάλασσα και αποκόπτει την Κυβέρνηση στα δύο. Πέφτουν και οι Βασκικές περιοχές
	Φεβρουάριος 1937 Η μάχη στον Εμπρο αποτυγχάνει και η Καταλονία πέφτει, η Κυβέρνηση αποκόπτεται εντελώς σε μια περιοχή μεταξύ Μαδρίτη και Βαλένθια

Το τέλος

Ο Νεγκρίν μεταφέρει την κυβέρνηση στην Βαρκελώνη αλλά ο κόσμος έχει απογοητευτεί και η κατάσταση δεν θυμίζει τίποτα απ το 1936 και την άμυνα της Μαδρίτης. Η πόλη απλά υποκύπτει στις 14 Φεβρ 1939 με ελάχιστες αψιμαχίες. Ο Νεγκρίν καταφεύγει αρχικά στην πόλη της Χερόνα, μετά περνάει στη Γαλλία (Τουλούζη) μαζί με τον Αθάνια. Στις 28 Φεβρ 1939 Αγγλοι και Γάλλοι αναγνωρίζουν τον Φράνκο σαν την νόμιμη κυβέρνηση. Ο Αθάνια παραιτείται αλλά ο Νεγκρίν λογαριάζει ακόμα στον πόλεμο που φαίνεται να επίκειται και εξακολουθεί να συμβολίζει την πρωθυπουργία αλλά με βάσει το Σύνταγμα, άνευ Προέδρου αυτό δεν στέκει. Στην Μαδρίτη οι μόνιμα πολιορκημένοι κάνουν μια κίνηση ‘κατευνασμού’ του Φράνκο : Στηριγμένοι στην μη συνταγματικότητα του Νεγκρίν ξεκινά ένα στρατιωτικό πραξικόπημα στις 13 Μαρτίου που καθαιρεί το υπάρχον στρατιωτικό επιτελείο και τους πολιτικούς κομισάριους, ουσιαστικά αποβάλλοντας το ‘κομμουνιστικό περίβλημα’ και στέλνεται αντιπροσωπεία στο Μπούργκος να συζητήσει παράδοση και …επιείκεια . Ο Φράνκο απαντά στις 14 ότι ιδρύεται Δικαστήριο Πολιτικών Ευθυνών για να δικάσει τα πολιτικά εγκλήματα. Ο Μπεστέϊρο εντελώς απογοητευμένος αρκείται να ανακοινώσει στον λαό την είσοδο του Φράνκο την 1η Απριλίου 1939, ο οποίος ανακοινώνει την λήξη του πολέμου και την εγκαθίδρυση της κυβέρνησής του. Το τελευταίο δράμα παίζεται στην Βαλένθια που δεν έχει ακόμα καταληφθεί : ο κόσμος πανικόβλητος συνωστίζεται στην παραλία, φήμες λένε ότι αγγλο-γαλλικά πλοία θα έρθουν να τους φυγαδεύσουν, όταν καταλαβαίνουν πως αυτό δεν συμβαίνει αρκετοί πέφτουν στα νερά να πνιγούν. Ο Φράνκο στην πολιτική θητεία του θα επιβάλλει 300.000 επιπλέον πολιτικές θανατώσεις συν τις κάπου 190.000 κατά την διάρκεια του πολέμου, ξεπερνώντας έτσι τις 220.000 εκτελέσεις της κυβερνητικής πλευράς ενώ το επίσημο ανακοινωθέν του Τσάμπερλαιν για την αναγνώριση του Φράνκο ανέφερε ότι : « …με ικανοποίηση έγιναν δεκτές οι δηλώσεις του στρατηγού Φράνκο για την καταδίωξη αποκλειστικά και μόνο εγκληματικών πράξεων… »

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 : ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΤΑΞΙΑΡΧΙΕΣ - ΛΕΓΕΩΝΑ ΚΟΝΔΩΡ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : Ο ΦΡΑΝΚΟ ΑΠΟΒΙΒΑΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ - Η ΜΑΔΡΙΤΗ ΑΝΘΙΣΤΑΤΑΙ

ΕΞΟΔΟΣ ΑΠ ΤΟ ΑΡΘΡΟ – ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ (Home Page)