ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΖΑΧΟ ΧΑΤΖΗΦΩΤΙΟΥ

 

 

 28/12/2009

 

Το αφιέρωμα σε ένα άτομο έχει πάντα το νόημα της απότισης φόρου τιμής κι εκτίμησης. Κι είναι ακόμα πιο σημαντικό όταν γίνεται από κάποιον που δεν το  γνώρισε στο άμεσο περιβάλλον του και που ως ένα βαθμό δεν ανήκει στη γενιά του. Απόδειξη ότι ο Ζάχος είχε απήχηση στην επικοινωνία του. Πολύ σημαντικό αυτό. «Σε αγγίζει» , που λέμε 

Δεν είναι ανάγκη να συμφωνάμε σε όλα για να εκτιμήσουμε κάποιον. Μας σκλαβώνει η ειλικρίνεια , ο ευθύς τρόπος που μιλάει και γράφει. Η ανάγκη της καταγραφής της γενιάς του και του κόσμου που έζησε. Το εκτιμώ πολύ αυτό το τελευταίο. Το κάνουν λίγοι με τόση ειλικρίνεια και τόση αγάπη. Μπράβο Ζάχο

 

Θα πω ότι έχω διαβάσει όλα του τα βιβλία τα οποία όταν τα ανοίξεις δεν τα κλείνεις αν δεν φτάσεις απνευστί ως το τέλος. Χωρίς καμιά εξαίρεση. Και δεν είναι μόνο για το γέλιο – ‘ο πιο γελοίος δημοσιογράφος’ που τον απεκάλεσε η εμβριθής αναγνώστριά του. Υπήρχε και πολύς πόνος στα γραφόμενά του. Τα διηγείται βέβαια όλα μαζί και καλά αναμεμειγμένα, γιατί ο Ζάχος  γράφει όπως τα θυμάται και τα ζει με μια απλότητα  που αγγίζει το λογοτεχνικό αριστούργημα. Μας έλεγε κάποτε ένας άξιος καθηγητής μας : ‘ Το γράμμα που έγραφε στον πόλεμο ο αγράμματος φαντάρος στην οικογένειά του, είναι ένα λογοτεχνικό αριστούργημα για ένα και μόνο λόγο , γιατί το έγραφε με την καρδιά του’. Κι ο Ζάχος έγραφε με αυτή και μόνο. Του αξίζει λοιπόν να λέμε ότι έγγραψε αριστουργήματα. Και θα προσθέσω ακόμα , ότι το έκανε όσο πολλοί λίγοι άλλοι. Δεν προσπάθησε να κερδίσει επαίνους και αξία , δεν ήθελε να αποδείξει τίποτα για τον εαυτό του, απλά έγραφε όπως ένοιωθε, όπως η μνήμη του τα ανακαλούσε, δίνοντας ζωή στις μνήμες του κόσμου που πέρασε και που από πάρα πολλούς ξεχάστηκε εντελώς.  

Μερικοί σκανδαλίστηκαν από την ξερή του ειλικρίνεια και για άλλους αποτελεί το παράδειγμα προς αποφυγήν. Μα ο Ζάχος , είπαμε , δεν έγραψε για να δικαιολογηθεί , δεν έγραψε για να τον δοξάσουν , έγραψε για να μνημονεύσει και να καταγράψει, πολλές φορές ρίχνοντας ο ίδιος τα βέλη στον εαυτό του προβάλλοντας στον Δήμο τα του Οίκου του. Δεν το έκανα το ίδιο πολλοί άλλοι – δηλαδή τι πολλοί ...από ελάχιστοι ως κανένας πρέπει να πούμε.  

Τώρα πρέπει να πω ότι δεν ξέρω αν ‘οι ρίζες’ παίζουν ρόλο αλλά από καταγωγής τυχαίνει να είμαστε ίδιας από γονείς. Αλλά κοινωνικά ζήσαμε σε άλλες σφαίρες που όμως διαπιστώνω πως ακόμα και σήμερα μου φέρνουν στο μυαλό παρόμοιες εικόνες τα όσα γράφει. Στο μυαλό μου ξανάρχονται ίδιες  εικόνες από τα παλιά που γνώρισα εν μέρει και από τις διηγήσεις των δικών μου. Για κάποιους λόγους λοιπόν ο Ζάχος χτυπά μέσα μου ίδιες χορδές. Φυσικά η Αθήνα ήταν πράγματι μικρή τότε και ίσως αυτό να έπαιξε ρόλο. Όταν οι αριθμοί πέρασαν ένα ορισμένο κατώφλι , όπως το λέει και ο ίδιος , οι μνήμες και κυρίως η συμπεριφορά και οι αξίες ξέπεσαν. Και αυτό μου (μας) λείπει σήμερα. Η διαφορά των κάπου 20 ετών στην ηλικία μας δεν κατάφερε να σβήσει μια εποχή με κοινές αναμνήσεις αν και βέβαια όχι στην ίδια κοινωνική σφαίρα. Αλλά να , η μικρή τότε Αθήνα , έκανε τον κόσμο να γνωρίζεται ακόμα και σε αυτήν την απόσταση. Για σήμερα αυτό είναι από απίθανο ως τελείως αδύνατο. Ποιοτικά μας δένουν οι ίδιες πίκρες , του πως ο τότε κόσμος αφανίστηκε από έναν άλλον του οποίου κατά πολύ ξέπεσε η αίγλη. Μοιραίο ίσως : οι αριθμοί είπαμε.

 Το σημερινό κοινό θυμάται τον Ζάχο για διαφόρους λόγους, αλλά είπαμε : οι αξίες είναι άλλες. Άλλοι περισσότερο για τις γυναικείες του κατακτήσεις ...γιατί εκεί χτυπάνε οι δικές του χορδές. Άλλοι σατιρίζουν το στυλ του που δεν τους πάει ή δεν μπορούν να το συλλάβουν στα δικά τους μέτρα. Μα ούτε κι ο Ζάχος θέλει να συγκρίνεται με αυτά.

Εγώ βέβαια δεν μπορώ καν να διανοηθώ να πίνω καν την βότκα και το ουίσκι που ήπιε χωρίς να πάθει το συκώτι του – δεν πίνω κανένα από αυτά τα ‘ευγενή’ ποτά. Δεν πήρα μέρος στον πόλεμο , δεν έτρεξα στα ράλι γιατί δεν μου αρέσουν ιδιαίτερα τα αυτοκίνητα – τα βρίσκω μόνο ένα αναγκαίο κακό στη ζωή μας και καθόλου προέκταση του ...εαυτού μου. Δεν ...είναι πολλά τα δεν , τα οποία όμως δεν με έφεραν ποτέ σε αντίθεση με το πνεύμα του Ζάχου γιατί δεν κάνω συγκρίσεις σε τέτοιο επίπεδο. Αλλά οι κοινωνικές αξίες στις οποίες αναφέρεται ο Ζάχος στα γραπτά του με βρίσκουν απόλυτα σύμφωνο. Κι αν δεν αρέσουν στους πολλούς τόσο το καλλίτερο : δεν μου αρέσει να γίνομαι ένα με την μάζα. Την φοβάμαι την μάζα...σε απανθρωπεύει , σου αλλάζει τις αξίες , σε τυφλώνει. Κι εγώ πιστεύω στην μοναδικότητα του ανθρώπινου χαρακτήρα και ατόμου.

 Μοναδικός λοιπόν κι ο Ζάχος κατά συνέπεια. Ειλικρινής και απλός : «Έζησα όπως ήθελα. Χαίρετε» αποφάσισε να ετοιμάσει για το μνήμα του. Και αυτό δείχνει άτομο που γνωρίζει τον εαυτό του. Μεγάλη σοφία αυτή. Έχω την εντύπωση ότι πολλοί λίγοι μπορούν να πουν το ίδιο και κυρίως να το ομολογήσουν απλά και ειλικρινά. Δεν υπάρχουν πολλά μνήματα με την ίδια προσωπική επιγραφή.

 

Ζάχο , δεν θέλω να σε χαιρετήσω επί του μνήματος.

Θέλω να σε χαιρετήσω με αυτό το σύντομο αφιέρωμα εν ζωή.

Θέλω πάντα να ακούω αυτές τις λίγες φωνές των βοόντων εν τη ερήμω’.

Από τις άλλες ...μπουχτήσαμε.