Η ΑΕΡΟΝΑΥΜΑΧΙΑ

ΤΗΣ

ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΛΛΙΩΝ

 

4-8 Μαΐου 1942

 

Η αμφισβητήσιμη νίκη δύο αντιπάλων

 

 

Άγγελος Δαλασσηνός

Ιωάννης Μανσόλας

 

 

Την άνοιξη του 1942 η Ιαπωνία ήλεγχε το Ό ολόκληρης της υδρογείου. Διαθέτοντας τον ισχυρότερο στόλο σε ένα ωκεανό, ο οποίος ήταν πρακτικά δικός της, σχεδίαζε τώρα να επεκταθεί νοτιότερα, κυριαρχώντας στις θαλάσσιες οδούς του Ν. Ειρηνικού, αποκόπτοντας έτσι την Αυστραλία από την Αμερική. Το πρώτο βήμα ήταν η κατάληψη του στρατηγικού λιμένος του Πορτ Μόρεσμπυ στη Ν. Γουινέα, από όπου θα μπορούσαν κατόπιν να κτυπήσουν τις βόρειες ακτές της Αυστραλίας. Mε τις ΗΠΑ να διεξάγουν έναν αμυντικό πόλεμο, φοβούμενες ακόμη και μία εχθρική εισβολή των ακτών τους, και την πτώση των Φιλιππίνων να αποτελεί θέμα ημερών, οι Ιάπωνες θα κτυπούσαν αιφνιδιαστικά στη Θάλασσα των Κοραλλίων, καταφέρνοντας στους αντιπάλους τους ένα διπλό ανεπανόρθωτο πλήγμα.

 

 

 

Ο ασπρομάλλης Ναύαρχος δεν βρισκόταν και στην καλύτερη διάθεση εκείνο το πρωινό της Tρίτης, 3 Μαρτίου 1942, όπως εξάλλου και κανένα άλλο πρωινό από τότε που ο πρόεδρος Ρούσβελτ τον είχε επιλέξει ως Αρχηγό Στόλου Ειρηνικού, υποσκελίζοντας άλλους 25 αρχαιότερους στην επετηρίδα του Αμερικανικού Ναυτικού. Δεν ένοιωθε ότι του είχε γίνει κάποια τιμή, αλλά μάλλον, ότι του είχαν παραδώσει αναμμένα κάρβουνα στα χέρια.

- «Λοιπόν, Τζο, τι έχεις για μένα σήμερα;», ρώτησε έναν παράξενο τύπο που στεκόταν μπροστά του. Φορούσε παντόφλες, μια φθαρμένη ρόμπα με βαθιές ξεχειλωμένες τσέπες, και από την όψη του δεν φαινόταν να έκανε μπάνιο κάθε μέρα. Πάντως το παντελόνι του ανήκε στο Ναυτικό των ΗΠΑ, κι αυτό ήταν το μοναδικό στοιχείο επάνω του το οποίο πρόδιδε την ιδιότητά του.

Ο Τζο φόρεσε το σοβαρό και επίσημο ύφος του και απάντησε γρήγορα σαν να φοβόταν μην τον διακόψουν:

- «Θα έχουμε μία δεύτερη επίθεση στο Περλ Χάρμπορ, Ναύαρχε, σήμερα…γύρω στο μεσημέρι».

Ο Ναύαρχος γούρλωσε τα μάτια του, τον κοίταξε, σήκωσε τα φρύδια και με κάποια διάθεση περιφρόνησης του είπε:

- «Έλα τώρα, Τζο! Εμένα με ενδιαφέρει που βρίσκεται ο Γιαμαμότο και που θα χτυπήσει την επόμενη φορά. Στο Πέρλ δεν έμειναν πολλά που να τον ενδιαφέρουν. Για κοίτα στους χάρτες σου στα νησιά του Σολομώντος».

- «Κοιτάζω καθημερινά σε όλο τον Ειρηνικό κύριε, και υποκλέπτω από τα ιαπωνικά μηνύματα ότι μπορώ και από εκεί γνωρίζω ότι θα χτυπήσουν εδώ», είπε με αυτοπεποίθηση ο Τζό.

- «Όταν μας επιτέθηκαν εδώ Τζο, δεν είχες να μας πεις τίποτα και μας το ανακοινώνεις τώρα με καθυστέρηση», αντιγύρισε μελαγχολικά ο Ναύαρχος. Μειδίασε και τον χαιρέτησε με ένα νεύμα σαν να του έδειχνε ότι είχε ακούσει αρκετά. Ο Τζο ανταπέδωσε τον χαιρετισμό και βγήκε από το γραφείο.

Ο Ναύαρχος Τσέστερ Νίμιτς (Chester Nimitz), μόνος τώρα στο γραφείο του, έδειχνε περισσότερο απελπισμένος από πριν: Αντιμετώπιζε διαρκώς την υπεροπλία του εχθρού σε ολόκληρο τον Ειρηνικό, καθώς ο ίδιος περίμενε κάποιο σοβαρό στοιχείο από τον ιδιόμορφο Αξιωματικό Πληροφοριών του, τον Πλοίαρχο Τζόζεφ Ρότσφορτ (Joseph Rochefort). Ωστόσο, δεν  πέρασε πολύ ώρα, πριν οι σειρήνες ηχήσουν τον συναγερμό αεροπορικής επιδρομής!

Μέσα από ένα μολυβένιο ουρανό έπεσαν μερικές βόμβες χτυπώντας κάποιες προκυμαίες του Πέρλ Χάρμπορ, όπου ελλιμενιζόταν και το αεροπλανοφόρο “Yorktown”, το οποίο έμεινε ανέπαφο. Ο Νίμιτς ζήτησε επειγόντως ενημέρωση από τα αναγνωριστικά αεροσκάφη τα οποία περιπολούσαν στη Χαβάη και μισή ώρα αργότερα πληροφορήθηκε το εξής: μέσα από την πυκνή νέφωση εντοπίστηκαν δύο Μοίρες ιαπωνικών βομβαρδιστικών και ένα σμήνος μαχητικών, να απομακρύνονται. Κάλεσε αμέσως τον Ρότσφορτ, ο οποίος παρουσιάστηκε ατημέλητος όπως πάντα.

- «Είχες δίκιο Τζο. Δεν ξέρω τι ήθελαν, αλλά τα ιαπωνικά βομβαρδιστικά δεν έφτασαν ως το Περλ για το τίποτα. Ο Γιαμαμότο κάτι έψαχνε να βρει εδώ…».

- «Αυτό που έψαχνε πάντα κύριε, τα αεροπλανοφόρα μας». (1)

- «Δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω μαζί σου», είπε ο Νίμιτς και παίρνοντας ένα σοβαρό ύφος του απηύθυνε τώρα τον λόγο σαν να εκμυστηρεύονταν κάτι σε ένα έμπιστο φίλο, του οποίου τη γνώμη εμπιστευόταν ιδιαίτερα:

- «Τζο, αυτοί ψάχνουν για μας κι εμείς για εκείνους. Το σημείο που θα χτυπήσουν την επόμενη φορά θα κρίνει το ποιός θα επιζήσει για να πολεμήσει και την επόμενη μέρα. Από σένα περιμένω μόνο να μου πεις το πού, το πότε, το πόσοι, κατάλαβες;».

- «Μάλιστα κύριε», δήλωσε ξερά ο Ρότσφορτ, έχοντας μείνει και ο ίδιος έκπληκτος. «Να δούμε τι θα αποκαλύψουν τα χαρτιά μας στα επόμενα ξενύχτια».

Ο διάλογος αυτός αποδίδει ολοζώντανα την ατμόσφαιρα της εποχής εκείνης στην Αμερικανική Διοίκηση Ειρηνικού. Η αγωνία βρισκόταν στο αποκορύφωμά της, αφού μετά την 7η Δεκεμβρίου 1941 η ιαπωνική πλημμυρίδα φαινόταν ακατάσχετη. Βεβαίως, τα αεροπλανοφόρα του Νίμιτς, USSEnterprise”, “Yorktown”, “Lexington” και “Hornet”, είχαν διασωθεί, καθώς επίσης και το μικρότερο “Wasp”, αλλά οι Ιάπωνες διέθεταν την μεγαλύτερη δύναμη αεροπλανοφόρων του κόσμου -επτά βαρέα, τέσσερα μέσα, δύο ελαφρά και πέντε μεταγωγικά αεροπλανοφόρα. Ταυτόχρονα, η πτώση των Φιλιππίνων ήταν θέμα χρόνου. Το σχέδιο για την υπεράσπισή τους που είχε δοθεί στον Στρατηγό Μακάρθουρ προέβλεπε άμυνα μέχρι επέμβασης του αμερικανικού στόλου. Ελλείψει του δεύτερου όμως, ο πρώτος ήταν χαμένος. Οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν το ενδεχόμενο μίας βέβαιης ήττας για την οποία δεν διέθεταν λύση. Τα πρωτοσέλιδα του τύπου έθεταν το ερώτημα: «Τι κάνει ο στόλος μας;». Για να αποτολμηθεί όμως, κάποιο εγχείρημα εναντίον των Ιαπώνων, ο Νίμιτς έπρεπε να γνωρίζει τις απαντήσεις σε τρία κρίσιμα ερωτήματα: «Που-Πότε-Πόσοι». Και το χειρότερο ήταν ότι τις κρίσιμες αυτές πληροφορίες τις χρειαζόταν όλες μαζί –μέρος μόνο αυτών, οδηγούσε σε αδιέξοδο.  

 

Πλωτάρχης Τζόζεφ Ρότσφορντ

Joseph John Rochefor (1898-1976)

Ο διασημότερος code-braker  της νεώτερης ιστορίας . Είχε ειδικευτεί στην παρακολούθηση των ιαπωνικών επικοινωνιών του ναυτικού από το 1934. Το αμερικανικό ναυτικό ωφείλει σε αυτόν τις νίκες στην Θάλασσα των Κοραλλιών και ιδιαίτερα εκείνης στην Μίντγουαίη. Δυστυχώς αντί διάκρισης τον περίμενε μια ταπεινωτική απομάκρυνση από την θέση του για το υπόλοιπο του 2ου ΠΠ. Πιθανότατα σε αυτό συνετέλεσε το γεγονός ότι 'γνώριζε πολλά' για την έγκαιρη γνώση της Ουάσινγκτον σχετικά με το Πέρλ Χάρμπορ . Το γεγνός ότι το Αμερικανικό Επιτελείο ήξερε μεν αλλά δεν ενήργησε για το Πέρλ - με υπόδειξη αναμφίβολα του Ρούσβελτ - συνετέλεσε στην απομάκρυνση των αξιωματικών που γνώριζαν όλα τα σχετικά στοιχεία  για να αποφευχθούν περαιτέρω αποκαλύψεις. Μεταπολεμικά ο Ρότσφορντ δήλωσε ότι είχε φτάσει στο όριο της αντοχής του και ένοιωθε τύψεις που δεν παραβίασε το μυστικό της Ουάσινγτον , ειδοποιώντας έγκαιρα την διοίκηση του Πέρλ για την αναμενόμενη ιαπωνική επίθεση που ο ίδιος γνώριζε , αλλά που με βάσει την στρατιωτική διαδικασία όφειλε να μην αποκαλύψει προτού το Επιτελείο του αποφασίσει να ειδοποιήσει τις τοπικές μονάδες. Απόστρατος , χρησιμοποιήθηκε σαν τεχνικός σύμβουλος στο γύρισμα της ταινίας 'Μίντγουαίη'

 

Επιχείρηση “ΜΟ”

 

Αντίπαλα σχέδια και δυνάμεις

 

Οι πρώτοι πέντε μήνες του πολέμου στο θέατρο του Ειρηνικού είχαν επιφυλάξει για την Ιαπωνική Αυτοκρατορία μία αναπάντεχη σειρά επιτυχιών, οι οποίες την είχαν εκτοξεύσει στο απόγειο της ισχύος της. Πριν την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ, το αρχικό σχέδιο της εκστρατείας του Ειρηνικού προέβλεπε την κατάληψη της ΝΑ Ασίας και της Ινδονησίας, προς εκμετάλλευση των πετρελαίων και των άλλων φυσικών πόρων της περιοχής. Αυτοί οι στόχοι είχαν ήδη επιτευχθεί μέχρι τον Απρίλιο του 1942. Τότε όμως, συνέβη ένα γεγονός, το οποίο εξέτρεψε τους Ιάπωνες από την αρχική τους στρατηγική: ήταν η επιδρομή του Αντισυνταγματάρχη Ντούλιτλ στο Τόκυο, στις 18 Απριλίου 1942 -μία κίνηση απελπισίας του Ρούσβελτ, η οποία επεβλήθη για λόγους πολιτικού γοήτρου. Παρότι ο βομβαρδισμός ισοδυναμούσε με αποστολή αυτοκτονίας, χωρίς κανένα στρατιωτικό όφελος ή την παραμικρή συμβολή στον πόλεμο, έπληξε ανεπανόρθωτα την ιαπωνική υπερηφάνεια. Αν και στην πραγματικότητα το μόνο που είχε πληγεί ήταν ο εγωισμός τους, οι Ιάπωνες διοικητές ορκίστηκαν να μην επιτρέψουν έκτοτε στη πατρίδα τους να υποστεί άλλη τέτοια ταπείνωση. Μεθυσμένοι από τους θριάμβους τους μέχρι εκείνη τη στιγμή, αλλά και με το στίγμα της επιδρομής του Τόκυο να ταλανίζει το μυαλό τους, θεώρησαν καλύτερο να προβούν στην εξασφάλιση της «Εξωτερικής Περιμέτρου» τους, δηλαδή της ζώνης κυριαρχίας τους στον Ειρηνικό, οριοθετώντας σαν κατώτερο άκρο της τα βόρεια παράλια της Αυστραλίας. Αυτό θα δημιουργούσε μία ευρύτερη ζώνη ασφαλείας γύρω από την Ιαπωνία, ενώ ταυτόχρονα θα τους επέτρεπε να απομονώσουν την Αυστραλία και τη Ν. Ζηλανδία από την Αμερική, εξουδετερώνοντας έτσι την συμμαχία τους.

Ως αποτέλεσμα όλων αυτών, έστρεψαν την προσοχή τους στην περιοχή της Νέας Γουινέας και των Νήσων του Σολομώντος. Έχοντας ήδη εγκατασταθεί στην Ραμπάουλ από τον Ιανουάριο του 1942, αποφάσισαν να εξαπολύσουν την Επιχείρηση “ΜΟ” -μία διπλή επίθεση με σκοπό την κατάληψη του Πορτ Μόρεσμπυ και της νήσου Τουλάγκι, η οποία ταυτόχρονα, θα τους έδινε την ευκαιρία να προκαλέσουν τους Αμερικανούς σε μία ανοικτή αναμέτρηση -πράγμα που αποτελούσε και απώτερη επιδίωξη του Γιαμαμότο.

Το Πορτ Μόρεσμπυ ήταν η στρατηγικής θέσης πρωτεύουσα των αυστραλιανών κτήσεων στη Ν. Γουινέα και η τελευταία βάση που διέθεταν οι Σύμμαχοι μεταξύ Ιαπωνίας και Αυστραλίας. Την υπερασπιζόταν μία ολιγάριθμη φρουρά, ανίκανη να αντισταθεί στην ιαπωνική δύναμη. Το μικροσκοπικό και απροστάτευτο Τουλάγκι ανήκε στην αλυσίδα των Νήσων του Σολομώντος, ακριβώς απέναντι από την Γκουανταλκανάλ, όπου θα μπορούσαν να εγκαταστήσουν μία προκεχωρημένη βάση επιχειρήσεων στον Ν. Ειρηνικό.

Το σχέδιο της Επιχείρησης “ΜΟ” ήταν περίπλοκο και απαιτούσε τον τέλειο συντονισμό τριών διαφορετικών δυνάμεων:

·        Δύο αποβατικών δυνάμεων με τα χερσαία στρατεύματα

·        Μίας κύριας Δύναμης Κρούσης δύο βαρέων αεροπλανοφόρων, και

·        Μίας δύναμης κάλυψης των αποβατικών, με ένα ελαφρύ αεροπλανοφόρο.

Οι αποβατικές δυνάμεις αποτελούνταν κυρίως από αποβατικά και μεταγωγικά σκάφη και είχαν ως στόχους την κατάληψη του Πορτ Μόρεσμπυ και του Τουλάγκι. Η πρώτη, υπό την διοίκηση του Αντιναύαρχου Κιγιοχίντε Σίμα (Kiyohide Shima) και η δεύτερη υπό τον Αντιναύαρχο Αριτόμο Γκότο (Aritomo Goto). Αμφότερες τελούσαν υπό την επιτελική διοίκηση του Αντιναυάρχου Σιγκέμι Ινούγιε (Shigemi Inouye), ενώ την ευθύνη της κάλυψής τους είχε το ελαφρύ αεροπλανοφόρο “Shoho” με τα σκάφη συνοδείας του. Τέλος, η κύρια Δύναμη Κρούσης αποτελείτο από τα δύο βαρέα αεροπλανοφόρα “Shokaku” και “Zuikaku”, παλαίμαχα της επίθεσης του Περλ Χάρμπορ, με ένα σύνολο 123 αεροσκαφών στα καταστρώματά τους. υπό την διοίκηση του Αντιναύαρχου Τακέο Τακάγκι (Takeo Takagi).

Οι αποβατικές δυνάμεις ήταν συγκεντρωμένες στην Ραμπάουλ από όπου θα απέπλεαν, στις 3 Μαϊου η πρώτη, με στόχο το Τουλάγκι, και στις 4 Μαϊου η δεύτερη, προς Πορτ Μόρεσμπυ. Η δύναμη του Τουλάγκι θα συναντούσε το αεροπλανοφόρο “Shoho” στη Θάλασσα των Κοραλλίων και από εκεί θα συνέχιζαν μαζί μέχρι τον στόχο. Ταυτόχρονα η Δύναμη Κρούσης, έχοντας αποπλεύσει από το Τόκυο στα τέλη Απριλίου, θα παρέπλεε την ανατολική πλευρά των Νήσων του Σολομώντος, με το νησιωτικό σύμπλεγμα να αποκρύπτει την παρουσία της, κατευθυνόμενη νότια. Όταν οι Αμερικανοί θα πληροφορούνταν την ιαπωνική επίθεση στο Τουλάγκι θα έσπευδαν στην περιοχή. Τότε οι δυνάμεις του Τακάγκι και του Γκότο, με ένα σύνολο τριών αεροπλανοφόρων, θα συνέκλιναν στη Θάλασσα των Κοραλλίων, όπου θα εγκλώβιζαν τον αμερικανικό στόλο με μία κίνηση «τανάλιας».

Οι Ιάπωνες γνώριζαν ότι δύο από τα βαρέα αεροπλανοφόρα των αντιπάλων τους, το “Hornet” και το “Enterprise”, βρίσκονταν ακόμη στον Β. Ειρηνικό μετά την επιδρομή του Τόκυο, ενώ ένα τρίτο είχε εντοπιστεί στο Περλ Χάρμπορ μετά την αποτυχημένη απόπειρα της δεύτερης επιδρομής τους εκεί. Αυτό άφηνε ως διαθέσιμο μόνο ένα, το οποίο δεν είχε εντοπιστεί, αλλά θεωρούσαν απίθανο να κυκλοφορούσε στη περιοχή της επικείμενης επιχείρησης. Θα ήταν εύκολο να βρεθούν προ εκπλήξεως, βέβαια, αφού το όλο σχέδιο είχε εκπονηθεί χωρίς καμία ουσιαστική πληροφόρηση για την πραγματική θέση του εχθρού, με την πεποίθηση ότι τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα δεν θα μπορούσαν να βρίσκονται ταυτόχρονα στον βόρειο και τον νότιο Ειρηνικό. Ας σημειωθεί δε ότι καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου 1942-43, οι Ιάπωνες δεν γνώριζαν σχεδόν ποτέ την θέση των αμερικανικών αεροπλανοφόρων πριν την ανάληψη κάποιας επιχειρήσεως, κάτι το οποίο εγγράφεται στα αρνητικά σημεία της στρατηγικής του Γιαμαμότο.

Και ενώ η Ιαπωνική υπηρεσία πληροφοριών βρισκόταν στο σκοτάδι, στην αμερικανική πλευρά ο Πλοίαρχος Ρότσφορτ σημείωνε ένα μικρό θρίαμβο ακριβώς τη στιγμή που τον χρειαζόταν ο Νίμιτς. Παρότι δεν είχε ακόμη αποκρυπτογραφήσει πλήρως τον ιαπωνικό κώδικα, παρακολουθούσε αδιάκοπα τις αναφορές των αναγνωριστικών αεροσκαφών, συνδύαζε την παραμικρή πληροφορία που έφθανε στα χέρια του και γνώριζε πως να συμπληρώνει τα κενά με κάποιες λογικές υποθέσεις. Κάπως έτσι, στα τέλη Απριλίου, πληροφορήθηκε την κίνηση δύο μεγάλων σκαφών μεταξύ Νέας Γουϊνέας και Νήσων του Σολομώντος, ενώ οι βοηθοί του αποκωδικοποίησαν τμήμα σήματος το οποίο ανέφερε το όνομα της Νήσου Τουλάγκι. Εντυπωσιασμένος από την συνεχή άφιξη πληροφοριών περί εχθρικών κινήσεων στον Ν. Ειρηνικό, ο Ρότσφορτ πήρε την απόφαση να βασιστεί στη δική του κρίση, κάτι με το οποίο ουδείς ανώτερός του θα συμφωνούσε, αλλά εκ των πραγμάτων, ήταν το μόνο πράγμα που συμπλήρωνε το παζλ.

Γνώριζε ότι στις Νήσους του Σολομώντος οι Ιάπωνες διέθεταν τροχοδρόμους από όπου τα αεροσκάφη τους μπορούσαν να υποστηρίζουν τον στόλο τους, άρα δεν είχαν κανένα λόγο να ενισχύουν το νότιο τμήμα μιας περιοχής στην οποία ήταν απόλυτοι κυρίαρχοι, και όπου οι μόνοι εναπομείναντες σπουδαίοι στρατηγικοί στόχοι ήταν η Ν. Γουινέα και η Αυστραλία. Έτσι, αποφάσισε να στρέψει την προσοχή του αποκλειστικά εκεί. Πράγματι, στις 23 Απριλίου 1942, οι αποκωδικοποιητές τού ανέφεραν ότι τα αεροπλανοφόρα “Shokaku” και “Zuikaku” είχαν αποσπασθεί από τις αρχές του μηνός για μια επιχείρηση η οποία σχετιζόταν με την Αυστραλία. Υπέθεσε σωστά, ότι οι ακτές της απείχαν πολύ μακριά για τις ιαπωνικές δυνάμεις που υπήρχαν εκεί κοντά. Αν όμως, πριν την Αυστραλία υπήρχε ένα άλλο εφαλτήριο σημείο το οποίο θα εξασφάλιζε τις μόνιμες βάσεις για μια τέτοια επιχείρηση, τα πράγματα θα ήταν ευκολότερα. Και οι μόνες τέτοιες θέσεις ήταν το λιμάνι του Πόρτ Μόρεσμπυ στη Ν. Γουϊνέα, και το νησί Τουλάγκι. Αυτά ήταν αυστραλικά εδάφη τα οποία διέθεταν μικρές τοπικές φρουρές, αλλά ουσιαστικά ανύπαρκτες μπροστά στην ιαπωνική δύναμη που συγκεντρωνόταν τώρα εκεί. Με την λογική του αναλυτή ο Ρότσφορτ είχε μπει μέσα στο μυαλό του εχθρικού επιτελείου, το οποίο πράγματι, σχεδίαζε αυτό ακριβώς. Στη συνέχεια διάβασε τα ιαπωνικά σήματα στα οποία οι στόχοι των επιχειρήσεων αναφέρονταν πάντα με δύο γράμματα, όπως  “ΑΟ”, “ΑF” και “MO”. Διαβάζοντας το τελευταίο αναπήδησε: «ΜΟ εννοούν το Μόρεσμπυ!», κραύγασε. Οποιοσδήποτε άλλος φυσικά, θα γελούσε -ΜΟ μπορούσε να σημαίνει οτιδήποτε, αλλά για το αισθητήριο του Ρότσφορτ, δεν υπήρχε αμφιβολία, έστω κι αν αυτό προέκυπτε χωρίς αποκωδικοποίηση! Αγνοώντας λοιπόν, προς το παρόν, τα “ΑF” και “ΑΟ”, τα οποία δεν αναγνώριζε άμεσα, έριξε όλο το βάρος στο “MO(2). Ήταν μία επιτυχία, την οποία θα επιβραβεύσει η σύμπτωση της στιγμής. Στις 26 Απριλίου παρουσίασε τα στοιχεία του στον Νίμιτς, τα οποία του απαντούσαν στα καίρια ερωτήματα που τον ταλάνιζαν:

-    «Δηλαδή, έσπασες πάλι τον κώδικα, Τζο;», τον ρώτησε χαμογελώντας ο Νίμιτς.

-         «Όχι ακριβώς, κύριε…μόνο 10-15 %, αλλά με βάση όλα τα υπόλοιπα στοιχεία…»

-          «Δηλαδή, μου ζητάς να αποφασίσω με βάση τις υποθέσεις κάποιων ξενυχτιών με ουίσκι, καπνό και…χωρίς προφανώς να έχεις κάνει μπάνιο;», τον κοίταξε εξαγριωμένος  ο  Ναύαρχος.

-          «Κύριε, γνωρίζω την τεράστια ευθύνη που πέφτει στους ώμους σας. Εμένα καθήκον μου είναι να σας πω τι λένε οι αναλύσεις μου, κι εσείς μόνος σας να πάρετε την απόφαση».

Ο Νίμιτς συνεκάλεσε συμβούλιο. Όλοι συμφώνησαν ότι τα χρονικά περιθώρια ήταν στενά για δισταγμούς, οπότε θα έπρεπε να θέσουν σε κίνηση όποιες δυνάμεις μπορούσαν, έστω και προληπτικά. Τα USSHornet” και “Enterprise” βρίσκονταν ακόμα στον Β. Ειρηνικό και απείχαν πολύ για να φθάσουν εγκαίρως στην επαπειλούμενη περιοχή. Θα μπορούσαν όμως, να κινήσουν τα USSLexington” και “Yorktown” προς την Αυστραλία. Tο πρώτο βρισκόταν στο Περλ Χάρμπορ και απέπλευσε αμέσως με προορισμό την Νέα Καληδονία, όπου θα συναντούσε το “Yorktown”, το οποίο περιπολούσε ήδη στην περιοχή από τον προηγούμενο μήνα.

Το “Yorktown” με δύναμη 69 αεροσκαφών, υπό την διακυβέρνηση του Υποναύαρχου Φρανκ «Τζάκυ» Φλέτσερ (Frank “Jackie” Fletcher), και την συνοδεία δύο καταδρομικών και έξι αντιτορπιλικών, αποτελούσαν την Task Force 17 (ΤF 17), ενώ το USSLexington”, του Υποναύαρχου Ώμπρεϋ Ραίϋ Φίτς (Aubrey Wray Fitch), με 67 αεροσκάφη, υπό την συνοδεία τριών καταδρομικών, έξι αντιτορπιλικών και του πετρελαιοφόρου “Neosho”, αποτελούσαν την Task Force 11 (ΤF 11). Λόγω έλλειψης αμερικανικών θωρηκτών για την κάλυψη των αεροπλανοφόρων, οι Αμερικανοί στράφηκαν στην βοήθεια των Αυστραλών συμμάχων τους -εξάλλου, μετά τις τελευταίες εξελίξεις, ένιωθαν κι εκείνοι την αναπνοή της Ιαπωνίας πάνω από τον ώμο τους και μάλιστα είχαν ήδη αρχίσει να καταστρώνουν σχέδια για την άμυνα της ηπείρου τους. Οι Αυστραλοί συνέβαλαν στην επιχείρηση με την Task Force 44 (ΤF 44) του Αυστραλού Ναύαρχου Τζων Γκρέγκορυ Γκρέης (John Gregory Grace), αποτελούμενη από τα καταδρομικά “Australia”, “Chicago” και τα αντιτορπιλικά “Perkins”, “Hobart”, και “Walke”, τα οποία απέπλευσαν από το Σίδνεϋ, προκειμένου να ενωθούν με τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα.

Στις 28 Απριλίου αναγνωριστικά αεροσκάφη ανέφεραν κινήσεις ισχυρών ιαπωνικών μονάδων από την Ραμπάουλ, με κατεύθυνση προς νότο: η Επιχείρηση “ΜΟ” είχε αρχίσει. Εάν ήταν δυνατόν ο Ρότσφορτ να δει μπροστά του τα μελλούμενα των επόμενων 15 ημερών, ακόμα και ο ίδιος θα έμενε έκπληκτος από την ακρίβεια των προβλέψεών του...

 

 

 

   

1-4 Μαϊου 1942

 

Επίθεση στη νήσο Τουλάγκι

 

 

Στις 06.30, την Παρασκευή, 1η Μαϊου 1942 οι ΤF 17 και ΤF 11 των “Yorktown” και “Lexington” αντίστοιχα, συναντήθηκαν στα νερά της Νέας Καληδονίας, συγκροτώντας μία ενιαία δύναμη, την ΤF 17, υπό την διοίκηση του Φλέτσερ ως αρχαιότερου αξιωματικού, να ασκεί τα καθήκοντά του από την γέφυρα του “Yorktown”. Το “Lexington” άρχισε αμέσως να ανεφοδιάζονται σε καύσιμα, μία διαδικασία η οποία θα διαρκούσε μέχρι τις 4 Μαΐου. Καθώς το “Yorktown” είχε ήδη ανεφοδιασθεί, ο Φλέτσερ αποφάσισε να μη χάσει χρόνο περιμένοντας τον Φιτς ή την άφιξη του Γκραίης και προχώρησε μόνος του προς τη Θάλασσα των Κοραλλίων, διατάσσοντας το “Lexington” να τον συναντήσει εκεί το ξημέρωμα της 4ης Μαΐου.

Οι Ιάπωνες όμως, προπορεύονταν στις κινήσεις τουλάχιστον κατά 24 ώρες των Αμερικανών. Την Δευτέρα 3 Μαϊου, η αποβατική δύναμη του Τουλάγκι, υπό την συνοδεία του “Shoho”, κατέλαβε το μικρό νησί χωρίς δυσκολία, αρχίζοντας την κατασκευή αεροπορικής βάσης. Με την κατοχή του Τουλάγκι εξασφαλισμένη, η Δύναμη Κρούσης του Τακάγκι πλησίαζε από τα ΒΑ, παραπλέοντας τις νήσους του Σολομώντος, με τα νησιά να αποκρύπτουν την κάθοδό του.

Για τον Φλέτσερ οι πρώτες πληροφορίες περί των εχθρικών κινήσεων προήλθαν από αναγνωριστικά αεροσκάφη από την Αυστραλία, την Δευτέρα, 4η Μαϊου, τα οποία ανέφεραν την παρουσία εχθρικών αποβατικών στο Τουλάγκι, συμπληρώνοντας με την φράση: «...πιθανή ύπαρξη δύο μεγάλων αεροπλανοφόρων». Συνειδητοποιώντας ότι είχε χάσει στην κούρσα με τον χρόνο, έσπευσε βόρεια ολοταχώς, ελπίζοντας να αιφνιδιάσει τους Ιάπωνες με ένα κτύπημα. Ήταν ένα στρατηγικό σφάλμα κολοσσιαίων διαστάσεων εκ μέρους του και ο κίνδυνος ήταν προφανής: αφ’ ενός αγνοούσε το πραγματικό μέγεθος των δυνάμεων που αντιμετώπιζε, αφ’ ετέρου δεν διέθετε την πλήρη δύναμή του. Αντέδρασε σπασμωδικά, με το ένστικτο της «Άγριας Δύσης»: σε μία μονομαχία κερδίζει το πιστόλι που θα πυροβολήσει πρώτο. Έτσι, τα ξημερώματα εκείνης της μέρας, το “Yorktown” εισερχόταν μόνο του στην Θάλασσα των Κοραλλίων από τα νότια, με το “Lexington” να ακολουθεί από απόσταση περίπου 200 μιλίων. Το ιαπωνικό σχέδιο βρισκόταν πλέον σε πλήρη εξέλιξη: οι Αμερικανοί είχαν αντιδράσει ακριβώς με τον τρόπο που είχαν προβλέψει οι Ιάπωνες, ενώ την ίδια στιγμή η αποβατική δύναμη του Ναύαρχου Σίμα απέπλεε από την Ραμπάουλ, κατευθυνόμενη προς Πορτ Μόρεσμπυ –τον κυριότερο στόχο της επιχείρησης.

Στις 07:00, μέσα σε ένα ομιχλώδη ουρανό, από το κατάστρωμα του “Yorktown” απογειώθηκαν 28 βομβαρδιστικά καθέτου εφορμήσεως SBD Dauntless, 18 τορπιλοπλάνα TBD Devastator και έξι μαχητικά προστασίας F4F Wildcat, με στόχο την αποβατική δύναμη του Τουλάγκι. Στις 08.20, όταν τα αεροσκάφη έφθασαν εκεί αντίκρισαν αρκετά ελαφρά σκάφη, φορτηγίδες και πολλά αποβατικά, αλλά κανένα αεροπλανοφόρο: το “Shoho”, έχοντας ολοκληρώσει την αποστολή του στο Τουλάγκι, εκινείτο δυτικά για να προσφέρει την κάλυψή του στην αποβατική δύναμη του Πορτ Μόρεσμπυ. Μέχρι τις 15.30 το “Yorktown” είχε εξαπολύσει τρία κύματα αεροπορικών επιθέσεων κατά των δυνάμεων στο Τουλάγκι, βυθίζοντας ένα αντιτορπιλικό, τρία ναρκαλιευτικά, τέσσερις φορτηγίδες και έξι υδροπλάνα, χωρίς όμως να αποτρέψουν το τετελεσμένο -μετά τη λήξη της επίθεσης οι Ιάπωνες ήταν ακόμη κάτοχοι του νησιού. Επιπλέον, σε ότι αφορούσε στις επιδόσεις των Αμερικανών πιλότων, τα συμπεράσματα ήταν μάλλον απογοητευτικά: για την βύθιση αυτών των ολιγάριθμων και ασήμαντων στόχων, οι πιλότοι είχαν κατασπαταλήσει 22 τορπίλες και 76 βόμβες, για να μην συνυπολογισθούν οι 82.600 βολίδες πολυβόλων! Πέρα από όλα αυτά όμως, το κακό ήταν ότι ο Φλέτσερ δεν είχε επιτύχει τον αιφνιδιασμό που ήλπιζε, δεν είχε βρει αυτό που έψαχνε και το χειρότερο, ότι τώρα, είχε αποκαλύψει την παρουσία του...

Πράγματι, οι Ιάπωνες είχαν καταλάβει πλέον ότι δεν ήταν μόνοι στην περιοχή. Αν και δεν γνώριζαν τι ακριβώς δυνάμεις αντιμετώπιζαν, έπρεπε να υποθέσουν ότι ανάμεσά τους βρισκόταν τουλάχιστον ένα αεροπλανοφόρο.

 

 

5-6 Μαϊου 1942

 

Προς αναζήτηση των αεροπλανοφόρων

 

 

Την Τρίτη, 5 Μαΐου, καθώς η αποβατική δύναμη του Σίμα υπό την κάλυψη του “Shoho”, πλησίαζε το πέρασμα Τζόναρντ, ΒΑ της Ν. Γουινέας, τα “Shokaku” και “Zuikaku” βρισκόταν στη Θάλασσα των Κοραλλίων, αναζητώντας κάποιον άγνωστο αριθμό αμερικανικών αεροπλανοφόρων.

Στις 08.15 ο Φλέτσερ, συναντήθηκε με τις δυνάμεις του Φιτς και του Γκραίης και ετοιμάστηκε για ολοκληρωτική σύγκρουση. Την επόμενη μέρα, έλαβε αναφορές της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Περλ Χάρμπορ, οι οποίες ανέφεραν την παρουσία μεγάλης εχθρικής δύναμης τριών αεροπλανοφόρων «…νοτίως των Νήσων του Σολομώντος», καθώς και μίας δεύτερης, κατευθυνόμενης προς Πορτ Μόρεσμπυ. Οι αντίπαλοι στόλοι είχαν αρχίσει να αναζητούν ο ένας τον άλλον, αλλά οι προσπάθειές τους απέτυχαν. Οι καταρρακτώδεις βροχές και η μηδενική ορατότητα καθήλωσαν τα αεροσκάφη στα καταστρώματά τους, χωρίς κανείς να γνωρίζει ότι την ίδια στιγμή οι δυνάμεις του Φλέτσερ και του Τακάγκι περνούσαν η μία δίπλα από την άλλη, σε απόσταση 70 ν.μ. –διαφορά, μισής ώρας πτήσης!  

Το απόγευμα ο Αμερικανός Ναύαρχος διέταξε το πετρελαιοφόρο “Neosho”, υπό την συνοδεία του αντιτορπιλικού “Sims”, να αποσπασθούν από τη δύναμή του και να κατευθυνθούν νοτιότερα σε ένα προσυμφωνημένο σημείο ανεφοδιασμού. Αυτό ήταν μία ακόμα ανεξήγητη ενέργεια του Φλέτσερ. Αντί να κρατήσει τα μικρά αυτά σκάφη μαζί με τον στόλο του όπου θα έχαιραν καλύτερης προστασίας, προτίμησε να τα αποστείλει σε κάποιο σημείο μακριά από την περιοχή της συμπλοκής, πιστεύοντας ίσως, ότι εκεί θα ήταν ασφαλέστερα, αφού οι Ιάπωνες θα είχαν στραμμένη την προσοχή τους επάνω του.

Για τους Αμερικανούς πάντως, η 6η Μαϊου ήταν μία αποφράδα ημέρα. Χιλιάδες χιλιόμετρα μακρύτερα από την γαλάζια και φωτεινή Θάλασσα των Κοραλλίων, σε ένα πολύ ζοφερότερο περιβάλλον, ο αμερικανικός στρατός συνθηκολογούσε στις Φιλιππίνες -78.000 πεινασμένοι και εξουθενωμένοι στρατιώτες είχαν υποκύψει στην ιαπωνική επίθεση, τη στιγμή που ο Αρχιστράτηγός τους, Ντάγκλας Μακάρθουρ, τους είχε εγκαταλείψει εκείνος πρώτος, δύο μήνες πριν, για να διαφύγει στην ασφάλεια της Αυστραλίας, ξεστομίζοντας την πομπώδη φράση η οποία θα γινόταν ο περίγελος των αποσκελετωμένων στρατιωτών του:

«Θα ξαναγυρίσω»…

Για τον Ρούσβελτ και τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ήταν ένα τρομακτικό πλήγμα, από το οποίο πολύ δύσκολα θα μπορούσαν να ανακάμψουν.

 

 

Πέμπτη, 7 Μαϊου 1942

 

«Γδέρνοντας» ένα αεροπλανοφόρο

 

 

Το ξημέρωμα της 7ης Μαΐου, χωρίς αμφιβολία πλέον ότι στόχος των Ιαπώνων ήταν το Πορτ Μόρεσμπυ, ο Φλέτσερ διέταξε την TF 44 του Γκραίης να κατευθυνθεί oλοταχώς προς τα εκεί για να αποκλείσει τον δρόμο στην εχθρική αποβατική δύναμη. Στις 08.45 ένα αναγνωριστικό του “Lexington”, ανέφερε τον εντοπισμό «...δύο αεροπλανοφόρων και ενός θωρηκτού» βόρεια της νήσου Μισίμα, επιβεβαιώνοντας τις υποψίες του. Πιστεύοντας ότι αυτή ήταν η ιαπωνική δύναμη, η οποία του διέφευγε επί τρεις ημέρες, σήμανε συναγερμό. Στις 09:30 από τα “Yorktown” και “Lexington” απογειώθηκαν 53 Dauntless, 22 Devastator και 18 Wildcat. Η αναφορά του αναγνωριστικού όμως, απεδείχθη ανακριβής. Μισή ώρα μετά την απογείωσή τους, όταν τα 93 αεροσκάφη έφθασαν στην περιοχή, βρήκαν μόνο το “Shoho” με τα σκάφη συνοδείας του. Το “Shoho” ήταν το μικρότερο αεροπλανοφόρο του ιαπωνικού στόλου και επιπλέον, το κατάστρωμά του ήταν άδειο, αφού τα αεροπλάνα του εκείνη τη στιγμή πετούσαν δυτικά, προς κάλυψη του Σίμα.

Σύμφωνα με την αμερικανική τακτική αεροπορικών επιθέσεων τα βομβαρδιστικά καθέτου εφορμήσεως έπρεπε να συντονίσουν την επίθεσή τους με τα τορπιλοπλάνα, η εμφάνιση των οποίων θα προσήλκυε τα εχθρικά μαχητικά σε πολύ χαμηλό ύψος, αφήνοντας τα πρώτα ανεπηρέαστα. Στην προκειμένη περίπτωση όμως, τα τορπιλοπλάνα είχαν καθυστερήσει. Έτσι, τα Dauntless άρχισαν να διαγράφουν κύκλους πάνω από τον στόχο, περιμένοντας την άφιξη των Devastator. Ακόμα και όταν αυτά έφθασαν όμως, οι πιλότοι τους εξαπέλυσαν τις τορπίλες από μεγάλη απόσταση, αστοχώντας σε όλες τις βολές. Ο Αντιπλοίαρχος Γουίλλιαμ Ωλτ (William Ault) του “Lexington”, οδήγησε τα Dauntless του σε μία κάθετη εφόρμηση από ύψος 4,5 km, αλλά τα αεροσκάφη διασπάσθηκαν, επιλέγοντας διαφορετικούς στόχους. Βόμβες, τορπίλες, τροχιοδεικτικά και εκρήξεις αντιαεροπορικών, δημιούργησαν ένα χάος, με όλες τις επιθέσεις να αποτυγχάνουν, καθώς το “Shoho” και τα αντιτορπιλικά του αμυνόταν επιδέξια. Τα λίγα Zero που υπερασπίζονταν το πλοίο τους, σημείωσαν αρκετές νίκες κατά των αργών SBD και TBD. Τα Wildcat αγωνίσθηκαν γενναία, αλλά χωρίς να ανατρέψουν την κατάσταση. Ο Υποπλοίαρχος Νόελ Γκαίυλερ (Noel Gayler) του “Yorktown”, μέσα από το κόκπιτ του μαχητικού του, ελίχθηκε επιδέξια ανάμεσα από τα πυρά των Zero, καταρρίπτοντας δύο από αυτά, όταν την ίδια στιγμή τα αεροσκάφη τεσσάρων συναδέλφων του έπεφταν φλεγόμενα στη θάλασσα.

Με την πλειονότητα όμως, των αεροσκαφών του να απουσιάζει και τα αμερικανικά να τριγυρίζουν από πάνω του σαν μύγες, το ανυπεράσπιστο “Shoho” δεν είχε ελπίδες. Μετά από μισή ώρα μάχης και 50 αστοχίες, το Dauntless του Υποπλοίαρχου Στάνλεϋ Βέταζα (Stanley Vejtasa) σημείωσε πρώτο μία ευστοχία με βόμβα των 500 kg, καταστρέφοντας τον ανελκυστήρα του καταστρώματος. Με συνολικά πλήγματα 13 βομβών και επτά τορπιλών, η μοίρα του “Shoho” ήταν σφραγισμένη. Φλεγόμενο και με 631 άνδρες του νεκρούς, βυθίστηκε στις 11:35, τρία λεπτά μετά το τελευταίο πλήγμα τορπίλας που είχε δεχθεί. Ο Πλωτάρχης Ρόμπερτ Ντίξον (Robert Dixon), διοικητής της 2ης Μοίρας των Dauntless του “Lexington”, έστειλε από τον ασύρματο ένα μήνυμα που θα γινόταν διάσημο ανάμεσα στα πληρώματα των αεροσκαφών:

«Έγδαρα ένα αεροπλανοφόρο» ("Scratched one flattop!"). Ήταν η πρώτη αμερικανική νίκη στο μέτωπο του Ειρηνικού μετά από πέντε μήνες πολέμου και το μήνυμα ξεσήκωσε κύματα ενθουσιασμού.

 

 

Επίθεση κατά των “Neosho” και “Sims

 

Την ίδια ακριβώς στιγμή που τα αμερικανικά πληρώματα πανηγύριζαν τον πρώτο τους θρίαμβο, αρκετές εκατοντάδες μίλια νοτιότερα τα πληρώματα των “Neosho και “Sims μάχονταν για τις ζωές τους.  Τα ξημερώματα της ίδιας μέρας (7 Μαϊου) ο Τακάγκι είχε αποστείλει αεροσκάφη του προς ανεύρεση του αμερικανικού στόλου. Στις 07.30 έλαβε αναφορά για την παρουσία «…ενός αεροπλανοφόρου και ενός καταδρομικού» στο νότιο τμήμα της Θάλασσας των Κοραλλίων. Στις 10.40, πιστεύοντας ότι είχε επιτέλους ανακαλύψει το αμερικανικό αεροπλανοφόρο, εξαπέλυσε 62 αεροσκάφη. Ωστόσο, ήταν γραφτό εκείνη την ημέρα οι αντίπαλοι ναύαρχοι να πέφτουν θύματα λανθασμένων αναφορών. Όταν οι  πιλότοι έφθασαν στο σημείο που τους είχαν υποδείξει, βρήκαν μόνο το αντιτορπιλικό “Sims και το πετρελαιοφόρο “Neosho, του οποίου το πλατύ, επίπεδο κατάστρωμα, από μεγάλο ύψος, δημιουργούσε πράγματι, την εντύπωση αεροπλανοφόρου!

Ολομόναχα και χωρίς αεροπορική προστασία, η σύντομη μάχη που έδωσαν τα δύο πλοία ήταν κραυγαλέα άνιση. Τρεις βόμβες βύθισαν το “Sims μέσα σε λίγα λεπτά, με την απώλεια 397 ανδρών του, ενώ το “Neosho υπέστη επτά μοιραία πλήγματα. Το πλήρωμά του κατέβαλε υπεράνθρωπες προσπάθειες να διασώσει το φλεγόμενο πλοίο. Ο Αρχικελευστής Οσκαρ Πήτερσον υπέστη φρικτά εγκαύματα παλεύοντας με τις φλόγες, σώζοντας όμως το σκάφος από μία έκρηξη που θα το είχε βυθίσει αύτανδρο. Με την κλίση του να αυξάνει επικίνδυνα, το πετρελαιοφόρο εξέπεμψε SOS, δίνοντας το στίγμα του, καθώς το πλήρωμα επιβιβαζόταν στις σωσίβιες λέμβους. Τα ιαπωνικά αεροσκάφη είχαν αποχωρήσει χωρίς να έχουν καταφέρει να αποτελειώσουν το ευάλωτο και ανυπεράσπιστο πλοίο. Οι 123 επιζώντες του παρέμειναν εγκαταλελειμένοι τέσσερις μέρες επάνω στο επικλινές κουφάρι του και 22 από αυτούς υπέκυψαν στα εγκαύματα που είχαν υποστεί, προτού τελικά, οι υπόλοιποι περισυλλεχθούν στις 11 Μαΐου από το αντιτορπιλικό “Henley”, το οποίο έδωσε και την χαριστική βολή στο καταδικασμένο πλοίο. Η απόφαση του Φλέτσερ να αποσπάσει τα δύο πλοία από τον στόλο του είχε σταθεί ολέθρια. Δύο ημέρες αργότερα, στις 13 Μαϊου, ο Αρχικελευστής Πήτερσον υπέκυψε κι αυτός στα βαριά του εγκαύματα, κερδίζοντας μεταθανάτια το Μετάλλιο Τιμής.  

 «Θα πετύχω ένα καίριο πλήγμα, έστω κι αν χρειαστεί να ακουμπήσω τη βόμβα με τα χέρια». Ο Υποπλοίαρχος Τζων Τζαίημς Πάουερς κράτησε την υπόσχεσή του στους άνδρες του και στις 8 Μαϊου 1942 σημείωσε το πρώτο από τα τρία πλήγματα που δέχθηκε το “Shokaku”. Απέρριψε τη βόμβα του από ύψος μόλις 60 m και το αεροσκάφος του καταστράφηκε από την ίδια του την άκρηξη. Η αυτοθυσία του τιμήθηκε με την μεταθανάτια απονομή του Μεταλλίου Τιμής.

Πλοίαρχος Γουίλιαμ Χώλ

 

 

Καταδίωξη της TF 44

 

 

Καθώς τα αμερικανικά αεροσκάφη βομβάρδιζαν το “Shoho και τα ιαπωνικά ταSims καιNeosho, τα επτά σκάφη του Τζων Γκραίης κατευθύνονταν δυτικά προς Πορτ Μόρεσμπυ, για να αποκλείσουν την πρόσβαση στα αποβατικά σκάφη του Σίμα. Τα ιαπωνικά αναγνωριστικά όμως, δεν είχαν πάψει να παρακολουθούν τις κινήσεις του από την στιγμή που αποσπάστηκε από τον στόλο του Φλέτσερ, παραμένοντας πάντοτε εκτός εμβελείας των αντιαεροπορικών του. Στις 12:40 ο Ναύαρχος Ινούγιε, υπεύθυνος των ιαπωνικών αποβατικών δυνάμεων, έλαβε σήμα αεροσκάφους του, αναφερόμενο στη θέση και τη δύναμη του Γκραίης: «Ένα θωρηκτό, δύο βαριά καταδρομικά, ένα αντιτορπιλικό». Θεωρώντας τα σκάφη του ευάλωτα μπροστά σε μία τέτοια δύναμη, διέταξε τον Σίμα να την αποσύρει στα βόρεια και να παραμείνει εκεί σε ετοιμότητα, ενώ ταυτόχρονα ζήτησε από τον Τακάγκι να εξαπολύσει τα αεροσκάφη του κατά των καταδρομικών, για να απαλλαγεί από την απειλή τους. Όταν περί τις 14.30 τα ιαπωνικά τορπιλοπλάνα και βομβαρδιστικά εμφανίστηκαν στον ορίζοντα, τα σκάφη του Γκραίης θα έπρεπε να πολεμήσουν μόνα για την επιβίωσή τους - με την ένταση στη Θάλασσα των Κοραλλίων να κορυφώνεται, ο Φλέτσερ ένιωθε ότι δεν είχε την πολυτέλεια να αποστείλει αεροσκάφη του προς υποστήριξη του Αυστραλού συμμάχου του.

Οι Ιάπωνες πιλότοι, οι οποίοι πριν πέντε μόλις μήνες είχαν καταστρέψει το Περλ Χάρμπορ, όρμησαν ακάθεκτοι βομβαρδίζοντας και τορπιλίζοντας επί μισή ώρα τα ακάλυπτα σκάφη, χωρίς να πετυχαίνουν τίποτα! Η TF 44, ευνοημένη από το γεγονός ότι αποτελείτο μόνο από εύδρομα καταδρομικά, απέφυγε τις τορπίλες των 12 Kate του πρώτου κύματος της επίθεσης. Ακολούθησε δεύτερο κύμα 20 βομβαρδιστικών Val, τα οποία εστίασαν τις επιθέσεις τους κατά του καταδρομικού “Australia”. Οι βόμβες έπεφταν βροχηδόν γύρω από το καταδρομικό, σηκώνοντας τεράστιους πίδακες νερού, οι οποίοι σχεδόν απέκρυπταν το σκάφος από την θέα των πιλότων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το καταδρομικό και ολόκληρη η TF 44 διέφυγε σχεδόν άθικτη. Δεν πρόλαβε να παρέλθει πολύ ώρα από την αποχώρηση του δεύτερου κύματος, όταν από το βάθος του ορίζοντα ακούστηκε και πάλι βόμβος αεροσκαφών. Λίγο αργότερα οι οπτήρες των πλοίων, με χαμόγελο ανακούφισης στα χείλη, έστειλαν στον διοικητή τους το καθησυχαστικό μήνυμα: «OK, Αμερικανικά B-26, σε ύψος 7,5 km!»...  Σύντομα όμως, το χαμόγελο πάγωσε στα χείλη τους. Η Αμερικανική Αεροπορία, όπως σε κάθε μάχη που εμπλέκεται, έτσι και σε εκείνη, ήταν αδύνατον να μη πλήξει φίλιες δυνάμεις. Ήταν βομβαρδιστικά του Στρατηγού Μακάρθουρ από βάσεις της Αυστραλίας, με στόχο τα αποβατικά του Σίμα. Παρόλα αυτά, δεν έδειξαν καθόλου φιλικές διαθέσεις στα καταδρομικά του Γκραίης. Βόμβες άρχισαν να σφυρίζουν γύρω από τα πλοία και θραύσματα εκρήξεων άνοιγαν τρύπες στις λαμαρίνες τους! Ο Γκραίης κραύγαζε νέες διαταγές ελιγμών, αποστέλλοντας κατεπείγον μήνυμα στο επιτελείο του Μακάρθουρ, επισημαίνοντας το σφάλμα που διέπρατταν οι πιλότοι του. Ο «Στρατηγός των Αιώνων», όπως αρεσκόταν να τον αποκαλεί η αμερικανική προπαγάνδα, ήταν κατηγορηματικός: τα B-26 του βομβάρδιζαν τα ιαπωνικά σκάφη και δεν δεχόταν καμία συζήτηση -τελεία και παύλα!

 

Το 'Αυστράλια' μαχόμενο να αποφύγει την επίθεση των Κατε

 

Νυκτερινή πανωλεθρία

 

Εκείνη η δραματική Πέμπτη δεν είχε τελειώσει ακόμα. Έμελλε να κλείσει με μία ακόμα συγκεχυμένη μάχη, την τραγικότερη όλων. Μέχρι το απόγευμα ο Τακάγκι δεν είχε κανένα ιδιαίτερο λόγο να είναι υπερήφανος: είχε χάσει ένα αεροπλανοφόρο και είχε αποτύχει να εξουδετερώσει την TF 44, η παρουσία της οποίας έθετε σε κίνδυνο την εισβολή του Πορτ Μόρεσμπυ. Οι μόνες επιτυχίες που είχε να αναδείξει ήταν η κατάληψη του Τουλάγκι και η βύθιση των “Sims” και “Neosho”, γεγονότα όμως, τα οποία δεν επηρέαζαν δραματικά την εξέλιξη της επιχείρησης προς όφελός του. Από τα μέχρι τότε δρώμενα είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα πρέπει να απείχαν περίπου 150 μίλια στα νοτιοδυτικά, οπότε εξαπέλυσε και πάλι τα αναγνωριστικά του προς εντοπισμό τους. Τα αεροσκάφη εντόπισαν τα εχθρικά αεροπλανοφόρα πολύ πλησιέστερα από ότι φανταζόταν -βρίσκονταν μόλις 55 μίλια μακριά του, κάτι το οποίο αγνοούσε ο Φλέτσερ! Τότε αποφάσισε να αποτολμήσει κάτι ριψοκίνδυνο: μία αεροπορική επίθεση με τον ήλιο να πλησιάζει στη δύση του.

Στις 16.30 απογειώθηκαν 12 Val και 15 Kate. Τα πληρώματά τους είχαν επιλεχθεί προσωπικά από τον ίδιο τον Τακάγκι και ήταν εκπαιδευμένα σε νυκτερινές πτήσεις. Εκείνο το απόγευμα όμως, η τύχη δεν βρισκόταν μαζί του. Ένα καταιγιδοφόρο μέτωπο που κινείτο στην περιοχή είχε αποκρύψει τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα και τα ιαπωνικά αεροσκάφη ερευνούσαν παντού, χωρίς να βρίσκουν τίποτα. Στην πραγματικότητα είχαν περάσει ακριβώς από πάνω τους χωρίς να το γνωρίζουν! Μετά από δύο ώρες πτήσης, όταν πλέον τα καύσιμά τους άρχισαν να εξαντλούνται, αναγκάστηκαν να επιστρέψουν άπρακτα. Κατά την διαδρομή όμως, έγιναν αντιληπτά από το ραντάρ του “Yorktown”, το οποίο εξαπέλυσε 18 Wildcat για να τα αναχαιτήσει. Οι Αμερικανοί πιλότοι συνάντησαν τα εχθρικά, έριξαν μία γρήγορη ματιά γύρω τους και ρίχτηκαν ενθουσιασμένοι στη μάχη: ούτε ίχνος εχθρικού καταδιωκτικού! Ο Τακάγκι, πάνω στην αδημονία του να επιτύχει ένα γρήγορο πλήγμα πριν νυκτώσει, είχε διαπράξει το τραγικό σφάλμα να μην παρέξει προστασία καταδιωκτικών στα αεροσκάφη του...

Η επίθεση των Wildcat διέσπασε τον εχθρικό σχηματισμό, στέλνοντας εννέα ιαπωνικά στη θάλασσα, καθώς τα υπόλοιπα απέρριπταν βιαστικά τα φορτία τους για να εξοικονομήσουν και την τελευταία σταγόνα καυσίμου. Αναζήτησαν γρήγορα καταφύγιο μέσα στα πυκνά σύννεφα της καταιγίδας, τα οποία, μαζί με την έλευση του σκότους, τους απέκρυψαν από τους κυνηγούς τους, μόνο και μόνο για να τους καταδικάσουν λίγο αργότερα: εντελώς αναπάντεχα αντίκρισαν μπροστά τους τα φώτα του καταστρώματος ενός αεροπλανοφόρου!

Με τα φώτα ναυτιλίας αναμμένα και τους τροχούς κατεβασμένους, το πρώτο αεροπλάνο του σχηματισμού πήρε την ευθεία της τελικής προσέγγισης και ο πιλότος διέκρινε με ανείπωτη ανακούφιση τα σήματα του Αξιωματικού Σήμανσης Προσγείωσης. Ξαφνικά ο νυκτερινός ουρανός φωτίστηκε από ριπές τροχιοδεικτικών και το αεροσκάφος διαλύθηκε στον αέρα! Οι πιλότοι φώναζαν και χειρονομούσαν μανιασμένα, ειδοποιώντας για την ταυτότητά τους, αλλά τα τροχιοδεικτικά εξακολουθούσαν να διασταυρώνονται, διαγράφοντας γύρω τους φονικές καμπύλες. Όχι, δεν ήταν λάθος -ήταν το κατάστρωμα του “Lexington”! Πριν προλάβουν να συνειδητοποιήσουν τι είχε συμβεί, 11 αεροσκάφη είχαν ανατιναχτεί στον αέρα ή συντριβεί στη θάλασσα.  

 (Profile) Έγχρωμη πλάγια όψη του Νakajima B5N KateEI-306”, το οποίο προσέκρουσε στη νήσο Ρενέλ. Φέρει την τυπική εμφάνιση των αεροσκαφών αυτού του τύπου, με Imperial Japanese Navy Green/Light Grey για τις άνω και κάτω επιφάνειες αντίστοιχα, και μαύρο ρύγχος. Οι λευκές λωρίδες με την κόκκινη μπορντούρα στην άτρακτο και το ουραίο υποδεικνύουν αεροσκάφος του αεροπλανοφόρου “Shokaku”. Βαριά και δυσκίνητα, όπως όλα τα τορπιλοπλάνα της εποχής του, το Kate είχε ένα σημαντικό πλεονέκτημα: μετέφερε μεγάλη τορπίλη υποβρυχίου, ένα πλήγμα της οποίας ήταν σχεδόν μοιραίο για το εχθρικό πλοίο. Οι Ιάπωνες πιλότοι ήταν πολύ καλύτερα εκπαιδευμένοι στην σκόπευση και τις τακτικές τορπιλισμού από τους αντιπάλους τους, σημειώνοντας περισσότερες επιτυχίες στη πορεία του πολέμου. Παρόλα αυτά, από το 1943 και μετά, τα Kate χρησιμοποιήθηκαν μόνο ως μικρά βομβαρδιστικά χερσαίων βάσεων.

«Οι πιλότοι μας έπεσαν θύματα των παραισθήσεων που προκαλεί η εξάντληση», διηγήθηκε ένας από τους επιζώντες Ιάπωνες πιλότους για τη τραγική εκείνη νύχτα. «Εξουθενωμένοι και νευρικοί, έχοντας αντιμετωπίσει καταιγιδοφόρα σύννεφα, πετούσαν επί ώρες πάνω από τον ωκεανό, για να χάσουν τελικά τον προσανατολισμό ως προς τα αεροπλανοφόρα τους. Όταν τελικώς ανακάλυψαν ένα περιζήτητο αμερικανικό αεροπλανοφόρο, το οποίο περνούσε ανυποψίαστο κάτω από 18 εχθρικά βομβαρδιστικά, δεν είχαν ούτε μία βόμβα ή τορπίλα για να το χτυπήσουν…». Από τα 27 ιαπωνικά αεροσκάφη που είχαν απογειωθεί, μόνο επτά επέστρεψαν σώα στα δικά τους καταστρώματα, χωρίς να έχουν προκαλέσει την παραμικρή ζημιά σε κάποιο εχθρικό πλοίο και διαψεύδοντας την ικανότητα των πιλότων στις νυχτερινές πτήσεις. Οι νεκροί ήταν όλοι δυσαναπλήρωτοι βετεράνοι.

Καθώς έπεφτε το σκοτάδι οι εντάσεις αυξάνονταν κατακόρυφα. Αμφότερες οι πλευρές είχαν επιτύχει νίκες, αλλά οι Αμερικανοί φαινόταν να διαθέτουν ένα μικρότερο πλεονέκτημα, έχοντας βυθίσει ένα εχθρικό αεροπλανοφόρο και φέρνοντας έτσι μία ισορροπία ανάμεσα τις αντίπαλες δυνάμεις: τώρα ο Τακάγκι και ο Φλέτσερ διέθεταν από δύο βαρέα αεροπλανοφόρα έκαστος, ο πρώτος με ένα σύνολο 121 αεροσκαφών, ο δεύτερος με 122. Ο εκνευρισμός του Τακάγκι είχε αγγίξει το αποκορύφωμά του: ο αντίπαλός του βρισκόταν κοντά, αλλά αποτύγχανε συνεχώς να τον βρει. Και η αγωνία του αντιπάλου του όμως, δεν ήταν μικρότερη. Ο Φλέτσερ είχε εξαπολύσει επανειλημμένες επιθέσεις, αλλά η κύρια εχθρική δύναμη εξακολουθούσε να του διαφεύγει. Μόνο ο Γκραίης είχε αρκετούς λόγους να νιώθει ικανοποιημένος, έχοντας γλυτώσει από δύο αεροπορικές επιθέσεις –μία εχθρική και μία φίλια- παρά την παντελή έλλειψη αεροπορικής κάλυψης, γνωρίζοντας ότι είχε επιτελέσει την αποστολή του στο ακέραιο: η αποβατική δύναμη του Σίμα δεν είχε πλησιάσει ακόμα στα νερά του Πόρτ Μόρεσμπυ.

 

 

 

Παρασκευή, 8 Μαϊου 1942

 

Ολοκληρωτική σύγκρουση

 

 

Η 8η Μαΐου φαινόταν να είναι η μέρα του τελικού ξεκαθαρίσματος. Η απώλεια του “Shoho” είχε αιφνιδιάσει τους Ιάπωνες διοικητές, σκορπίζοντας αβεβαιότητα για τις επόμενες κινήσεις τους. Ο Ν. Ειρηνικός όχι μόνο δεν ήταν κενός εχθρικών δυνάμεων, αλλά αντιθέτως, έσφυζε από αυτές! Ο μόνος αντικειμενικός σκοπός της Επιχείρησης “MO” που μπορούσε ακόμα να επιτευχθεί ήταν η καταστροφή του εχθρικού στόλου. Έτσι, πριν την ανατολή του ηλίου, αμφότεροι οι Τακάγκι και Φλέτσερ εξαπέλυσαν μαζικά τις αεροπορικές τους δυνάμεις προς ανεύρεση αλλήλων, όπως ακριβώς είχαν πράξει και την προηγούμενη ημέρα, με τη διαφορά ότι, αυτή τη φορά, όλοι θα έβρισκαν αυτό που αναζητούσαν.

Ο Φλέτσερ ήταν ο πρώτος που κτύπησε, Αεροπλάνα του “Lexington” εντόπισαν τον Τακάγκι και στις 09:15 ένα σύνολο 89 αεροσκαφών απογειώθηκαν από τα δύο αεροπλανοφόρα κατευθυνόμενα κατά των “Shokaku” και “Zuikaku”. Λίγο πριν την απογείωση ο 29χρονος Υποπλοίαρχος Τζων Τζαίημς Πάουερς (John James Powers), ένας από τους πιλότους των Dauntless του “Yorktown”, μιλώντας στους συντρόφους του, είπε: «Θυμηθείτε! Tα παιδιά στην πατρίδα βασίζονται σε μας. Εγώ θα πετύχω ένα καίριο πλήγμα, έστω κι αν χρειαστεί να ακουμπήσω τη βόμβα στο κατάστρωμα με τα χέρια».

Την ίδια ακριβώς ώρα που τα αμερικανικά αεροσκάφη βρίσκονταν καθ’ οδόν, o Τακάγκι απογείωνε κι αυτός τα αναγνωριστικά του προς εντοπισμό του Φλέτσερ. Ένας Ιάπωνας πιλότος εντόπισε επιτυχώς τους δύο στόχους και έστειλε δια ασυρμάτου το ακριβές στίγμα. Από τα καταστρώματα των ιαπωνικών αεροπλανοφόρων απογειώθηκαν 69 αεροσκάφη. Οι δύο αντίπαλοι αεροπορικοί σχηματισμοί βρέθηκαν την ίδια ώρα στον αέρα και για την ακρίβεια, πέρασαν ο ένας δίπλα από τον άλλον με λίγα χιλιόμετρα διαφορά! Ο πιλότος του ιαπωνικού αναγνωριστικού, θέλοντας να είναι απόλυτα βέβαιος ότι η επιθετική δύναμη των συναδέλφων του θα έβρισκε τους στόχους της, τους συνάντησε στο μέσον της διαδρομής και τους οδήγησε ο ίδιος πάνω από τον στόλο του Φλέτσερ, γνωρίζοντας ότι τα καύσιμά του δεν επαρκούσαν για να επιστρέψει. Εγκατέλειψε με αλεξίπτωτο καταμεσής του ωκεανού και τα ίχνη του χάθηκαν.

Στις 10.50 36 Dauntless του “Lexington” βρέθηκαν πρώτα πάνω από το “Shokaku”, αλλά η επίθεσή τους δεν είχε συντονιστεί σωστά με τα τορπιλοπλάνα. Και πάλι για λόγους τακτικής, άρχισαν να διαγράφουν κύκλους πάνω από τα σύννεφα, περιμένοντας την άφιξη των Devastator. Αυτό χάρισε τον χρόνο στο “Zuikaku” να διαφύγει μέσα στο μέτωπο της κακοκαιρίας, βρίσκοντας καταφύγιο στη βροχή. Το “Shokaku” αντίστοιχα, βρήκε τον χρόνο να απογειώσει 12 Zero για την άμυνά του.

O Νόελ Γκαίυλερ, προστατεύοντας ένα σμήνος Devastator, όρμησε με άλλα τρία Wildcat για να εμπλακεί. Ο ίδιος κατέρριψε δύο και οι τρεις σύντροφοί του από ένα έκαστος. Ωστόσο, τα πολυάριθμα και ευέλικτα ιαπωνικά μαχητικά διέθεταν το πλεονέκτημα και οι αμερικανικές απώλειες ήταν βαριές. Η επέμβασή τους όμως, επέτρεψε στα τορπιλοπλάνα να διαπεράσουν την ασπίδα των Zero. Στις 10.58, με την άφιξη των Devastator, άρχισε η συντονισμένη επίθεση βομβαρδιστικών-τορπιλοπλάνων. Οι τορπίλες του πρώτου κύματος αστόχησαν όλες, αλλά κάποιες βόμβες των Dauntless προκάλεσαν ζημιές στην πλώρη του “Shokaku”, το οποίο δεχόταν όλο το βάρος της επίθεσης.  

  (Profile) Douglas SBD-3 DauntlessS-8” (USSLexington”), του Υποπλοίαρχου StanleySwedeVejtasa -ο «Σουηδός», όπως τον αποκαλούσαν οι συνάδελφοί του λόγω καταγωγής- με το οποίο διακρίθηκε καταρρίπτοντας τρία Zero υπερασπιζόμενος το πλοίο του στις 8 Μαΐου. Τα Dauntless αποδείχθηκαν τα πιο επιτυχημένα βομβαρδιστικά καθέτου εφορμήσεως του αμερικανικού ναυτικού. Η στιβαρή κατασκευή τους και η ακρίβεια στη σκόπευση, σε συνδυασμό με τον καλό επιθετικό και αμυντικό οπλισμό του, το κατέστησαν αγαπητό ακόμα και στους αρχάριους πιλότους του. Έχει στο ενεργητικό του τις περισσότερες επιτυχίες εναντίον του ιαπωνικού στόλου σε όλες τις σημαντικές ναυμαχίες του 1942-43, με αποκορύφωμα την Μίντγουαίυ. Οι επιδόσεις του δεν ξεπεράστηκαν ούτε από το Helldiver, το οποίο κατασκευάστηκε για να το διαδεχθεί.

Ο Υποπλοίαρχος Πάουερς οδήγησε τρία Dauntless επάνω στο “Shokaku” αποφασισμένος να επιτύχει ένα πλήγμα με οποιοδήποτε κόστος, όπως είχε υποσχεθεί στους άνδρες του. Από ύψος 4,5 km βυθίστηκε κάθετα πάνω στον στόχο του, περνώντας μέσα από μία κόλαση αντιαεροπορικών βλημάτων, μένοντας ακλόνητος στην πορεία του. Αγνοώντας ακόμα και το ελάχιστο ύψος ασφαλείας, απελευθέρωσε τη βόμβα του από ύψος 60 m, σχεδόν αγγίζοντας το κατάστρωμα. Οι συνάδελφοί του τον είδαν να προσπαθεί να ανακάμψει από τη βύθιση, αλλά το αεροπλάνο του εξαφανίστηκε μέσα στις φλόγες και τα θραύσματα της ίδιας του της έκρηξης. Η θυσία του όμως, δεν ήταν μάταιη: η έκρηξη ανέφλεξε τα καύσιμα των αεροσκαφών, σκορπώντας μία πύρινη κόλαση.

Το παράδειγμα του αρχηγού τους ακολούθησαν άλλα δύο Dauntless. Πρώτο, το S-8” του Υποπλοίαρχου Γουίλιαμ Χώλ (William. Hall), ο οποίος έπληξε το αεροπλανοφόρο με μία βόμβα των 250 kg,  ακολουθούμενο από το “S-12” του Υποπλοίαρχου Τζών Λέππλα (John Leppla). Ο Χωλ τραυματίστηκε σοβαρά από τα αντιαεροπορικά, αλλά κατάφερε να επιστρέψει ζωντανός. Οι Πάουερς και Χωλ τιμήθηκαν αμφότεροι με το Μετάλλιο Τιμής του Κονγκρέσσου, ο πρώτος μεταθανάτια.

Από τα 28 Dauntless που είχαν λάβει μέρος στη μάχη, μόνο τρία είχαν επιτύχει πλήγματα, ενώ από τα 22 Devastator, ούτε ένα! Στο δρομολόγιο της επιστροφής, ο Γκαίυλερ είχε απομείνει ο μοναδικός επιζών του σμήνους του. Κατά την πορεία συνάντησε δύο αναγνωριστικά υδροπλάνα Kavanishi, τα οποία κατέρριψε εξαντλώντας τα τελευταία πυρομαχικά του για την 7η και 8η νίκη του αντίστοιχα. Όταν οι Αμερικανοί πιλότοι αποχώρησαν, το “Shokaku” είχε τεθεί εκτός μάχης, αλλά έπλεε ακόμα. Είχε 108 νεκρούς, ελαφρά κλίση, αρκετές πυρκαγιές και αδυνατούσε να δεχθεί αεροσκάφη στο κατάστρωμά του. Ο Τακάγκι το διέταξε να επιστρέψει αμέσως στην Τρούκ και τα αεροσκάφη του να αναδρομολογηθούν προς το “Zuikaku”. Εκείνο με τη σειρά του, ανίκανο να εξυπηρετήσει τόσα πολλά αεροσκάφη, δέχθηκε όσα μπορούσε μαζί με τους πιλότους τους και τα υπόλοιπα τα έριξε στη θάλασσα.

 

 

Η βύθιση της «Λαίδης Lex»

 

 

Την ίδια ακριβώς ώρα (11:14)  τα αεροσκάφη του Τακάγκι έφθαναν στην περιοχή του στόχου, εντοπίζοντας αρχικά μόνο το “Lexington”, καθώς το “Yorktown” καλυπτόταν κι εκείνο από το ίδιο κύμα κακοκαιρίας που είχε σώσει το “Zuikaku”. Με τα Wildcat να απουσιάζουν όλα για να καλύψουν τα Dauntless και Devastator που την ίδια ώρα έπλητταν το “Shokaku”, τα μόνα αεροσκάφη που είχαν απομείνει για την άμυνα των αεροπλανοφόρων ήταν έξι Dauntless του “Lexington”. Τώρα όμως, δεν είχε άλλη επιλογή παρά να τα ρίξει όπως-όπως, στη μάχη. Ένα Zero είναι κατά 180 χ.α.ω. ταχύτερο ενός Dauntless, έχει βαρύτερο οπλισμό και είναι απίστευτα ανώτερο σε ευελιξία –αλλά σύμφωνα με τη ρήση, «Κάθε αεροπλάνο είναι τόσο καλό όσο ο πιλότος του». Οι 12 Αμερικανοί πιλότοι απογειώθηκαν γνωρίζοντας ότι αυτή θα ήταν η τελευταία τους μάχη. Ανάμεσά τους ήταν και ο Υποπλοίαχος Βέταζα, διακεκριμένος από τον επιτυχημένο βομβαρδισμό του “Shoho” την προηγούμενη ημέρα. Μόλις βρέθηκαν στον αέρα δέχθηκαν την επίθεση 12 Zero και σύντομα, δύο Dauntless έπεφταν φλεγόμενα. Ο Βέταζα, κατορθώνοντας να διαφύγει ζωντανός από την πρώτη επίθεση, φώναξε στον πολυβολητή του:

«Φίλε, ετοιμάσου για μάχη. Κράτα το κεφάλι σου χαμηλά και κάνε οικονομία στα πυρομαχικά. Εγώ θα αναλάβω τα υπόλοιπα».

Με σκοπό να επιτελέσει ένα καθήκον για το οποίο το αεροσκάφος του δεν είχε σχεδιαστεί, ο Βέταζα άρχισε να ελίσσεται βίαια για να αποφύγει τα εχθρικά πυρά. Ο οπίσθιος πολυβολητής του έβαλλε συνεχώς, προσπαθώντας να κρατήσει τα Zero μακριά, παρότι ο Βέταζα γνώριζε ότι με τους συνεχείς ελιγμούς του, ο συνάδελφός του ήταν αδύνατον να σκοπεύσει. Μοναδική του ελπίδα ήταν να αντιμετωπίσει την επίθεση, φέρνοντας τα εχθρικά μαχητικά αντιμέτωπα με τα δύο πρόσθια πολυβόλα του. Συνέχισε να ελίσσεται μανιασμένα, πιέζοντας το αεροσκάφος του στα όρια της αντοχής του, περιμένοντας την στιγμή που κάποιος από τους αντιπάλους του θα έπραττε κάποιο σφάλμα.

Τα τρία Zero επιτίθεντο διαδοχικά, το ένα μετά το άλλο, χρησιμοποιώντας την ίδια τακτική: εκτελούσαν μία μετωπική επίθεση και μόλις τα δύο αντίπαλα αεροσκάφη διασταυρώνονταν, το Zero έστριβε γρήγορα για να βρεθεί στα νώτα του Dauntless. Ο Βέταζα δεν είχε άλλη επιλογή παρά να ακολουθήσει τους κανόνες που είχαν επιβάλει οι αντίπαλοί του. Η αερομαχία συνεχιζόταν έτσι, χωρίς τα ιαπωνικά να πετυχαίνουν τον στόχο τους, έως ότου ο Βέταζα διέκρινε το λάθος που περίμενε: μετά από μία μετωπική επίθεση, ο αντίπαλός του καθυστέρησε να στρίψει, χαρίζοντάς του τον χρόνο που χρειαζόταν για να στρίψει όσο πιο κλειστά του επέτρεπαν οι δυνατότητες του Dauntless του και να βρεθεί στα νώτα του. Η ριπή του κτύπησε το Zero, το οποίο εγκατέλειψε την αερομαχία αφήνοντας μαύρο καπνό. Όμως απέμεναν άλλα δύο.

Οι Ιάπωνες σκέφτηκαν πιθανότατα, να αλλάξουν τακτική, αφού ο ένας, μετά από μία ανεπιτυχή επίθεση από μεγάλο ύψος, βυθίστηκε μακριά από το Dauntless και τράβηξε το στικ σε μία απότομη άνοδο για να δοκιμάσει κάποια άλλη γωνία επίθεσης. Ο Βέταζα μιμήθηκε τον ελιγμό και τον ακολούθησε στην σχεδόν κατακόρυφη άνοδο, γνωρίζοντας ότι το αεροσκάφος του υπερείχε σε αυτόν τον ελιγμό. Το δεύτερο σφάλμα του αντιπάλου του ήταν ότι μετέτρεψε την άνοδο σε ανοδική στροφή, χάνοντας ταχύτητα. Το Dauntless πλησίασε περισσότερο, εξαπολύοντας τη ριπή του. Το Zero ανατινάχτηκε μπροστά στα μάτια του Βέταζα, ο οποίος είδε τα πυρακτωμένα συντρίμμια του θύματός του περνούν δίπλα του σαν πύρινος χαρτοπόλεμος. Οριζοντίωσε το αεροσκάφος του και είδε τον τρίτο Ιάπωνα να δοκιμάζει μία τελευταία μετωπική επίθεση. Καθώς τα αντίπαλα αεροσκάφη πλησίαζαν το ένα το άλλο, οι ριπές τους αστόχησαν, αλλά το Zero δεν εγκατέλειψε την πορεία σύγκρουσης. Ο Ιάπωνας ήταν αποφασισμένος να εμβολίσει! Ο Βέταζα έστρεψε το αεροπλάνο του σε μισή περιστροφή (half roll), σε μία ενστικτώδη αντίδραση να αποφύγει τη σύγκρουση, αλλά αυτό ήταν αδύνατον. Για κάποια δέκατα του δευτερολέπτου, το αριστερό φτερό του Dauntless, από την κάθετη θέση στην οποία βρισκόταν, έξυσε το δεξιό του Zero στη θυρίδα πυρομαχικών του πυροβόλου του. Ήταν μόνο μία στιγμιαία επαφή, η οποία εκτόξευσε σπινθήρες και τα αεροσκάφη συνέχισαν ακέραια την πορεία τους. Όμως η στιβαρή κατασκευή του Dauntless υπερίσχυσε της εύθραυστης δομικής αντοχής του Zero. Ο σπινθήρας ανέφλεξε τα βλήματα και το επόμενο δευτερόλεπτο μία γλώσσα φωτιάς καταβρόχθισε ολόκληρο το φτερό.   

Οι υποσμηναγοί Βέταζα και Λέπλα ήρωες της ημέρας συγχαίρονται απ τον διοικητή τους Πλοίαρχο Τζίμ Φλάτλεϋ. Παρόλο που είχαν εκπαιδευτεί σε βομβαρδιστικά οι επιδόσεις τους στην μάχη έπεισαν τον Φλάτλεϋ ότι είχαν ταλέντο στην δίωξη όπου και θα βρεθούν στην συνέχεια του πολέμου. Ο Λέπλα θα χαθεί νωρίς στην μάχη της Σάντα Κρούζ, ο Βέταζα θα τελειώσει την καριέρα του μετά τον 2ο ΠΠ  σαν διοικητής αεροπλανοφόρου

Ένας συνάδελφος του Βέταζα, ο Υποπλοίαρχος John Leppla (Τζων Λέπλα), πολεμώντας κι αυτός απεγνωσμένα, βυθίστηκε εναντίον των εχθρικών τορπιλοπλάνων που κατευθύνονταν κατά του “Lexington”, καταρρίπτοντας τρία και σώζοντας τη ζωή ενός συνάδελφου του από ένα Zero, το οποίο απειλούσε τα νώτα του.  

Ωστόσο, η γενναία άμυνα των δύο Αμερικανών πιλότων δεν ήταν δυνατόν να αναχαιτίσει την ιαπωνική επίθεση. Τορπιλοπλάνα και βομβαρδιστικά διαπέρασαν την σχεδόν ανύπαρκτη ασπίδα προστασίας και βρέθηκαν αντιμέτωπα με τα πολυάριθμα αντιαεροπορικά των αεροπλανοφόρων και των σκαφών συνοδείας τους. Αντίθετα από την αμερικανική τακτική τορπιλισμού, η ιαπωνική ήταν άψογα οργανωμένη. Τα Kate χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, οι οποίες προσέγγισαν το “Lexington” από την δεξιά και την αριστερή του πλευρά αντίστοιχα, και υπό γωνία 45° προς τον άξονα του πλοίου, εξαπολύοντας τις τορπίλες τους. Κατ’  αυτόν τον τρόπο, σε όποια κατεύθυνση και αν έστρεφε, το πλοίο θα βρισκόταν κάθετα στην πορεία μίας από τις δύο «ομοβροντίες» τορπιλών. Ταυτόχρονα, τα Val εφορμούσαν κάθετα επάνω του, σημαδεύοντας τη μέση του καταστρώματος, κοντά στη γέφυρα. Κάτω από τον συριγμό των βομβών, το “Lexington” απέφυγε έγκαιρα οκτώ τορπίλες με μία απότομη στροφή, δεχόμενο μία βόμβα, η οποία όμως, δεν προκάλεσε μεγάλη ζημιά. Τα εχθρικά αεροσκάφη ανασυγκροτήθηκαν και εξαπέλυσαν δεύτερο κύμα λυσσασμένων επιθέσεων, έως ότου στις 11.18 δύο τορπίλες έπληξαν το αεροπλανοφόρο στην αριστερή πλευρά. Ακολούθησαν τρία ακόμα πλήγματα βομβών τα οποία προκάλεσαν μία σειρά πυρκαγιών στο εσωτερικό του.

Στο μεταξύ, περί τις 15.00, καθώς τα αεροσκάφη του “Yorktown” επέστρεφαν από την επίθεσή τους, έγιναν αντιληπτά από τους Ιάπωνες πιλότους, οι οποίοι τα παρακολούθησαν μέσα από τα σύννεφα για να τα οδηγήσουν στον δεύτερο στόχο τους. Περίπου 20 Val και Kate επιτέθηκαν, χωρίς όμως, ούτε μία τορπίλη να βρει τον στόχο της. Το ελαφρύτερο “Yorktown”, ελισσόμενο με μέγιστη ταχύτητα, απέφυγε οκτώ τορπίλες που το πλησίαζαν από την αριστερή πλευρά. Ακόμα και τα βομβαρδιστικά καθέτου εφορμήσεως αδυνατούσαν να το πετύχουν -με εξαίρεση όμως, ένα. Πιθανόν από απλή τύχη, τη στιγμή ενός ελιγμού για να αποφύγει τη σύγκρουση με τα σκάφη συνοδείας του, μια και μοναδική βόμβα το έπληξε κοντά στην υπερκατασκευή του. Διατρήοντας το πρώτο κατάστρωμα, εξερράγη στο δεύτερο, σκοτώνοντας και τραυματίζοντας 66 μέλη του πληρώματος. Ο Υποπλοίαρχος Μίλτον Ρίκετς (Milton Ricketts), μολονότι τραυματισμένος, και με τους περισσότερους συντρόφους του νεκρούς, άνοιξε τις στρόφιγγες νερού, σβήνοντας τις φλόγες και σώζοντας το πλοίο από μία πυρκαγιά που θα είχε καταστροφικές συνέπειες. Λίγο μετά, το άψυχο κορμί του σωριάστηκε ανάμεσα σε εκείνα των υπολοίπων 33 ανδρών της Ομάδας Αποκαταστάσεως Ζημιών, από την οποία δεν επέζησε κανείς. Του απενεμήθη το Μετάλλιο Τιμής του Κονγκρέσσου μεταθανάτια.

Οι επιδρομείς, έχοντας εξαντλήσει τα όπλα τους, αποχώρησαν, αφήνοντας πίσω τους το “Yorktown” αξιόμαχο, αλλά το “Lexington” ετοιμοθάνατο. Η υποδειγματική γενναιότητα του προσωπικού που πάλεψε με τις φλόγες, κατόρθωσε σχεδόν να εκμηδενίσει τις επιπτώσεις των ζημιών. Οι φωτιές στο εσωτερικό άρχισαν να περιορίζονται, ενώ η αριστερή κλίση των από τα πλήγματα των τορπιλών αποκαταστάθηκε με την μεταφορά έρματος στις δεξαμενές της δεξιάς πλευράς. Μέχρι τις 13:00 το “Lexington” κινείτο και πάλι με 25 κόμβους! Αλλά η μοίρα είναι παράξενη. Οι ηλεκτρικές αντλίες εκκένωσης υδάτων εργάζονταν αδιάκοπα και στο μέγιστο της ισχύος τους. Παντού υπάρχουν χυμένα λάδια και ο αέρας ήταν γεμάτος αναθυμιάσεις καυσίμου. Μέσα σε εκείνο το εκρηκτικό περιβάλλον, σε κάποια στιγμή μηχανικής κόπωσης, μία αντλία εκτόξευσε σπίθες και η κόλαση ξέσπασε από την αρχή. Στις 14:47 αλυσιδωτές εκρήξεις συγκλόνισαν τα έγκατα του πλοίου. Πυκνοί καπνοί ξεπήδησαν από παντού, υψώνοντας τα πύρινα λοφία τους πάνω από το κατάστρωμα, τυλίγοντας το αεροπλανοφόρο. Εντός 15 λεπτών οι φλόγες είχαν εξαπλωθεί μέχρι τις αποθήκες πυρομαχικών και τότε όλοι κατάλαβαν ότι το σκάφος ήταν καταδικασμένο. Στις 17.07 ο κυβερνήτης του, Πλοίαρχος Φρέντερικ Σέρμαν (Frederick Sherman), διέταξε την εγκατάλειψη του σκάφους και η διαδικασία εκκένωσης διεξήχθη με εξαιρετική τάξη. Εκατοντάδες άνδρες βρίσκονταν ήδη στο νερό περισυλλεγόμενοι από τα σκάφη συνοδείας, όταν ο Νόελ Γκαίυλερ αποφάσισε κι εκείνος να εγκαταλείψει το σκάφος του. Από ύψος 17 μέτρων πήδηξε στη θάλασσα και άρχισε να κατευθύνεται προς τα διασωστικά. Λίγο αργότερα κάποιοι συνάδελφοί του τον είδαν να επιστρέφει πίσω κολυμπώντας και να ανεβαίνει πάλι στο “Lexington”, πιασμένος από ένα σχοινί! Μουσκεμένος, πλησίασε ήρεμος μία ομάδα νευρικών συναδέλφων του από τα πληρώματα των μαχητικών, οι οποίοι περίμεναν τη σειρά τους να εγκαταλείψουν.

«Γιατί διάολο γύρισες πίσω;», τον ρώτησαν έκπληκτοι.

-Ένιωθα μοναξιά εκεί πέρα. Δεν γνώριζα κανέναν. Εσείς παιδιά, πότε θα έρθετε;

Τελευταίος όλων εγκατέλειψε το σκάφος ο Σέρμαν, παίρνοντας μαζί και τον σκύλο του -ένα μαύρο κόκερ, με το όνομα «Ναύαρχος», το οποίο έφερε στο κολλάρο του δύο άστρα! Δύο ώρες αργότερα, όταν όλοι οι ναυαγοί είχαν περισυλλεχθεί με ασφάλεια, ένα φίλιο αντιτορπιλικό εκτόξευσε τέσσερις τορπίλες, στέλνοντάς το στον βυθό. Καθώς βυθιζόταν, έπαιρνε μαζί του και τα πτώματα 216 ανδρών του. Από τα καταστρώματα των άλλων πλοίων, οι 2.735 επιζώντες του “Lexington” παρακολουθούσαν με δάκρυα στα μάτια το πλοίο τους να χάνεται. Ένας αξιωματικός του “Yorktown” ακούστηκε να λέει: «Φεύγει, λοιπόν... Δεν αναποδογύρισε. Χάνεται κρατώντας το κεφάλι της ψηλά. Η γλυκιά «Λαίδη Lex»... Κυρία μέχρι το τέλος».

Tα «άστεγα» αεροσκάφη του “Lexington” που επέστρεφαν από τη μάχη έπρεπε τώρα να προσγειωθούν στο “Yorktown”, αλλά αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο για μερικούς. Κτυπημένα αεροσκάφη, με πληγωμένους πιλότους, κατεστραμμένα όργανα και ασυρμάτους, προσπαθούσαν να βρουν τον δρόμο τους πάνω από έναν αφιλόξενο, αχανή ωκεανό. Ένα από αυτά ήταν κι εκείνο του Αντιπλοίαρχου Oυίλλιαμ Ωλτ. Ο ίδιος και ο πολυβολητής του ήταν τραυματισμένοι από πυρά των Zero και στην επιστροφή τους πληροφορήθηκαν την βύθιση του αεροπλανοφόρου τους από τον ασύρματο του “Yorktown”, το οποίο τους κάλεσε να προσγειωθούν. Ωστόσο, το στίγμα τους δεν εμφανιζόταν στην οθόνη του ραντάρ, προφανώς επειδή απείχαν ακόμα πολύ μακριά. Ο Ωλτ γνώριζε ότι διέθετε καύσιμα για άλλα 20 λεπτά πτήσης. Το “Yorktown” του ευχήθηκε καλή τύχη κι εκείνος άλλαξε κατεύθυνση, κάνοντας μία ύστατη προσπάθεια να το βρει. Όταν και αυτή απέτυχε, εξέπεμψε το τελευταίο του μήνυμα:

Εντάξει, παιδιά, να είστε καλά! Πάντως ρίξαμε μία 500άρα σε εκείνο το αεροπλανοφόρο!». Τα ίχνη του χάθηκαν για πάντα.

Μέχρι τις 19.00 ο αμερικανικός στόλος, έχοντας απομείνει με ένα αεροπλανοφόρο, ήταν έτοιμος να δεχθεί την επόμενη ιαπωνική επίθεση. Αλλά η νύχτα έπεφτε και αυτό δεν συνέβαινε. Παρατηρητές στη Ν. Γουϊνέα και αναγνωριστικά αεροσκάφη ανέφεραν ότι η δύναμη του Σίμα κινείτο τώρα βόρεια, προς την Ραμπάουλ –οι Ιάπωνες υποχωρούσαν! Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία του πολέμου που αποτρεπόταν μία ιαπωνική εισβολή.

Μετά την αποτυχία της αεροπορικής προσβολής της ΤF 44 και χωρίς την κάλυψη του “Shoho”, ο Ινούγιε δεν επρόκειτο να στείλει τα μεταγωγικά του μπροστά στα καταδρομικά του Γκραίης, οπότε αποφάσισε την οριστική ματαίωση της επιχείρησης “ΜΟ”, αφού η προϋπόθεση για να την συνέχισή της -δηλαδή, η απρόσκοπτη διέλευση προς το Πορτ Μόρεσμπυ- δεν είχε εκπληρωθεί. Ο Γιαμαμότο συμφώνησε απόλυτα. Κατά βάθος διαφωνούσε με την επιχείρηση, την οποία αντιμετώπιζε σαν μία ευθύνη που του είχε επιβληθεί παρά τη θέλησή του, ενώ ο ίδιος προσέβλεπε με ανυπομονησία στην επόμενη κρίσιμη σύγκρουση της Μίντγουαίϋ, στην οποία είχε ήδη εστιάσει τις επιχειρήσεις του επόμενου μήνα.

Στην αμερικανική πλευρά, ο πρώτος παρασημοφορηθείς «ήρωας» της μάχης ήταν ο «Ναύαρχος», το αγαπημένο κόκερ του Πλοιάρχου Σέρμαν, ο οποίος θα παρασημοφορείτο πριν ακόμα και από τους δίποδους συναδέλφους του! Αμέσως μετά τη μάχη, συγκινημένα τα μέλη ενός συλλόγου φιλόζωων, τίμησαν τον «Ναύαρχο» με την απονομή ενός μεταλλίου, καθώς και τον ίδιο τον ιδιοκτήτη του, με ένα παράσημο «Αφοσίωσης προς τα Ζώα! Για τις πραγματικές πολεμικές διακρίσεις βέβαια, οι απονομές θα καθυστερούσαν περισσότερο, λόγω γραφειοκρατικών διαδικασιών.

 

 Ναύαρχος Frank Fletcher

Μετά τη μάχη της Θάλασσας των Κοραλλίων, έλαβε μέρος στη μάχη της Μίντγουαίυ, πάλι ως διοικητής του “Yorktown” και τον Αύγουστο του ίδιου έτους διοίκησε τις δυνάμεις στην απόβαση της Γκουανταλκανάλ, καθώς και εκείνες σε μια σύντομη ναυμαχία ανατολικά των Νήσων Σολομώντος, με το αεροπλανοφόρο “Saratoga”. Οι ανώτεροί του τον κατέκριναν ότι έχασε σημαντικές ευκαιρίες και δίστασε σε καίριες στιγμές. Έκτοτε του ανετέθη η διοίκηση των δυνάμεων Βορείου Ειρηνικού, θέση την οποία διατήρησε ως το τέλος του πολέμου. Πέθανε το 1973 σε ηλικία 88 ετών.

Αντιναύαρχος Σιγκεγιόσι Ινούγιε (Inoue Shigeyoshi)

, επιτελικός διοικητής των αποβατικών δυνάμεων της Επιχείρησης “MO”. Ήταν αρχηγός της ομάδας των «Αριστεριστών» του Ιαπωνικού Ναυτικού, η οποία αντιτίθετο στην ιδέα της στρατιωτικής επέκτασης της Ιαπωνίας και της συμμαχίας με την Γερμανία. Ήταν έμπιστος του Γιαμαμότο, μαζί με τον οποίο υποστήριζαν την ανάπτυξη του σώματος της Αεροπορίας Ναυτικού. Θεωρείται ο «πατέρας» των σχεδίων για την κατάληψη της Ν. Γουινέας και της Γκουανταλκανάλ. Τον Μάιο του 1945 προήχθη σε Ναύαρχο, εργαζόμενος διακριτικά υπέρ μίας συνθήκης ειρήνης με τις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας το μάταιο του περαιτέρω αγώνος, αφού το ιαπωνικό ναυτικό είχε πάψει πλέον να υπάρχει. Μετά τον πόλεμο εγκατέλειψε το ναυτικό και έγινε δάσκαλος αγγλικών και μουσικής. Πέθανε το 1975.

 

Μετονομάζοντας την ήττα σε νίκη

 

 

Η αεροναυμαχία της Θάλασσας των Κοραλλίων υπήρξε η πρώτη στην ιστορία κατά την οποία οι αντίπαλοι στόλοι δεν αντίκρισαν ποτέ ο ένας τον άλλον και δεν αντάλλαξαν μεταξύ τους ούτε μία βολή. Παρότι στο θέατρο του Ειρηνικού αυτό θα επαναλαμβανόταν σε πολλές επόμενες συγκρούσεις, η συγκεκριμένη μάχη αποτέλεσε την «ιστορική πρεμιέρα» του είδους. Μετά την λήξη της πάντως, καμία πλευρά δεν έμεινε ικανοποιημένη από την έκβαση, παρότι αμφότερες την παρουσίασαν σαν δική τους νίκη.

Την επόμενη μέρα, 9 Μαΐου, το Ιαπωνικό Επιτελείο Ναυτικού θριαμβολογούσε για την πτώση των Φιλιππίνων και τη βύθιση ενός εχθρικού αεροπλανοφόρου και δύο μικρότερων σκαφών. Ο Ναύαρχος Tσέστερ Νίμιτς αντίθετα, ήταν αρκετά σκεπτικός και ούτε που διανοείτο να πανηγυρίσει έχοντας χάσει ένα από τα τέσσερα μεγάλα αεροπλανοφόρα του. Εξάλλου οι στατιστικές αναλύσεις των αναφορών της μάχης ήταν δυσάρεστες: οι επιδόσεις των πιλότων ήταν απογοητευτικές, τα ποσοστά αστοχίας ανησυχητικά, η κατανάλωση πυρομαχικών αλόγιστη. Όλα τα πληρώματα θα χρειάζονταν εντατική εκπαίδευση στη σκόπευση και τις τακτικές για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των αεροναυτικών συγκρούσεων. Όταν βέβαια, έλαβε έκπληκτος, συγχαρητήρια από την Ουάσινγκτον για την νίκη του, κατάλαβε τον λόγο: το μόνο φάρμακο που μπορούσε να απαλύνει τον πόνο ενός λαού του οποίου 78.000 παιδιά του βρίσκονταν αιχμάλωτα στα χέρια των Ιαπώνων, ήταν η είδηση μίας οποιασδήποτε νίκης, έστω και τόσο μικρής.

Από άποψη αριθμών η μάχη ήταν μία τακτική ιαπωνική νίκη, αφού οι Αμερικανοί είχαν χάσει ένα βαρύ αεροπλανοφόρο (“Lexington”), ένα αντιτορπιλικό (“Sims”) και ένα πετρελαιοφόρο (“Neosho”), έναντι του μικρότερου αεροπλανοφόρου “Shoho”, των Ιαπώνων. Ως αντιστάθμισμα όμως, οι τελευταίοι είχαν απωλέσει 97 αεροσκάφη, έναντι 66 των αντιπάλων τους. Επίσης το “Shokaku” είχε υποστεί τόσο βαριές ζημιές, ώστε θα χρειαζόταν εκτεταμένες επισκευές επί εξάμηνο. Το “Zuikaku”, αν και άθικτο, είχε απομείνει μόνο με 40 αεροσκάφη και οι Μοίρες του χρειάζονταν ανασυγκρότηση και αναπλήρωση απωλειών. Αμφότερα τα ιαπωνικά αεροπλανοφόρα θα βρίσκονταν εκτός μάχης στην αναμέτρηση της Μίντγουαίϋ, έναν μήνα αργότερα, ενώ το “Yorktown” θα υφίστατο ταχύρυθμες επισκευές για να παραστεί στη μάχη, η οποία θα ήταν και η τελευταία του.

Από στρατηγική άποψη η μάχη αποτέλεσε μία αμερικανική νίκη, της οποίας η σημασία θα γινόταν αντιληπτή μακροπρόθεσμα. Η έκβασή της σταθεροποίησε την κατάσταση στον ΝΔ. Ειρηνικό προς όφελος των Αμερικανών, αφού η εισβολή του Πορτ Μόρεσμπυ είχε αποτραπεί και αυτό συνιστούσε μία σαφή ιαπωνική υποχώρηση για πρώτη φορά μετά από πέντε μήνες διαδοχικών θριάμβων. Για το υπόλοιπο του πολέμου οι Ιάπωνες δεν θα πλησίαζαν ποτέ το Πορτ Μόρεσμπυ περισσότερο από ότι εκείνη την 8η Μαΐου 1942. Η έκβασή της πάντως, επηρέασε άμεσα τους επόμενους στόχους των αντιπάλων, τόσο τους στρατιωτικούς, όσο και τους πολιτικούς.

Μετά το Περλ Χάρμπορ οι Αμερικανοί είχαν αναπτύξει μία αμυντική στρατηγική, η οποία σε πρώτη φάση, αποσκοπούσε στην υπεράσπιση του πατρώου εδάφους των ΗΠΑ και σε δεύτερη, στην διατήρηση των εδαφών τους στον Ειρηνικό, πριν τα καταβροχθίσει και αυτά η ιαπωνική λαίλαπα. Στους άμεσους στόχους τους δεν υπήρχε ακόμα θέση για την ανακατάληψη χαμένων εδαφών τους, ούτε καν εκείνης της μικροσκοπικής νήσου Γουαίηκ, ΒΔ της Μίντγουαιυ, που είχαν χάσει τρεις εβδομάδες μετά το Πέρλ Χάρμπορ. Ο Ρούσβελτ, μετά τις συνεχείς ήττες και χωρίς να διαθέτει κάποια λύση για να ανατρέψει την στρατηγική των Ιαπώνων στον Ειρηνικό, χρησιμοποίησε την έκβασή της για να της προσδώσει έναν απώτερο πολιτικό-στρατηγικό χαρακτήρα, προφασιζόμενος την υπεράσπιση ενός εδάφους για το οποίο οι ΗΠΑ, σε διαφορετικές περιστάσεις, δεν θα είχαν θυσιάσει ποτέ ούτε έναν στρατιώτη -της Αυστραλίας!

Αυτό συνέβη συμπτωματικά, σαν αποτέλεσμα της απώλειας των Φιλιππίνων και του εγωισμού του Μακάρθουρ. Φθάνοντας στην Αυστραλία, ο στρατηγός δήλωσε πως βρισκόταν εκεί κατ’ εντολή του Αμερικανού προέδρου, παρότι ο ίδιος δεν είχε ποτέ πρόθεση να εγκαταλείψει τις Φιλιππίνες. Ασύστολο ψέμμα! Ο Ρούσβελτ δεν είχε ενδιαφερθεί ποτέ για την Αυστραλία, ενώ ο Μακάρθουρ ήταν αδύνατον να κρατήσει τις Φιλιππίνες ούτως ή άλλως. Αλλά με αυτόν τον τρόπο, ο «θεατρίνος» στρατηγός και ήρωας των αμερικανικών ΜΜΕ, «μαχαίρωνε» έμμεσα τον Ρούσβελτ, επειδή δεν τον είχε βοηθήσει να κρατήσει τις Φιλιππίνες, γεγονός το οποίο τσαλάκωνε την εικόνα του «στρατηγού των αιώνων», όπως ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του. 

Πράγματι, μέχρι σήμερα, η μάχη αυτή θεωρείται από ορισμένους –με αρκετή δόση υπερβολής- ως «Η μάχη που έσωσε την Αυστραλία», παρότι οι Ιάπωνες γνώριζαν καλά ότι ένας τόσο μεγαλεπήβολος στόχος ήταν ανέφικτος και σίγουρα βρισκόταν έξω από τα άμεσα σχέδια του Αυτοκρατορικού Ναυτικού. Ο Γιαμαμότο, από την άλλη πλευρά, είχε υποσχεθεί στον λαό του ότι η καταστροφή στο Πέρλ Χάρμπορ θα σήμαινε την ολική εξαφάνιση των Αμερικανών από την γειτονία της Ιαπωνίας, οπότε μετά την αμφισβητήσιμη νίκη του στη Θάλασσα των Κοραλλίων, υποχρεώθηκε να επανασχεδιάσει τους στόχους του, στρέφοντάς τους στην κατάληψη της Μίντγουαιυ, όχι για κάποιο ιδιαίτερο λόγο, αλλά επειδή ήταν η μοναδική αμερικανική βάση μεταξύ Χαβάης και Ιαπωνίας.

Μετά τις τελευταίες εξελίξεις στην αμερικανική πλευρά, Μακάρθουρ και Ρούσβελτ άρχισαν να αλληλοεκτοξεύουν κατηγορίες στον στενό τους κύκλο. Ο πρώτος κατηγορούσε τον πρόεδρο σαν άνθρωπο μικρού πολιτικού αναστήματος, ανίκανο να ανταποκριθεί στις περιστάσεις, ενώ ο δεύτερος, ειρωνευόταν τον στρατηγό, λέγοντας ότι παρίστανε τον προφήτη! Στις επίσημες δηλώσεις τους όμως, συνέχιζαν να υποκρίνονται, υποστηρίζοντας αναγκαστικά, και οι δύο τα ψέμματά τους. Εξάλλου, τα δεσμευτικά λόγια του Μακάρθουρ είχαν χαρίσει στον Ρούσβελτ ένα στρατηγικό στόχο από το τίποτα! Κατόπιν αυτών, ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε εντολή να εκπονηθούν σχέδια υπεράσπισης της Αυστραλίας, προκειμένου αυτή να λειτουργήσει αργότερα σαν βάση εξόρμησης προς ανακατάληψη του Ειρηνικού. Η απόφαση φυσικά, σκόρπισε παλλαϊκό ενθουσιασμό στους Αυστραλούς, οι οποίοι, ούτως ή αλλιώς, αδυνατούσαν να υπερασπιστούν την ήπειρό τους, ενώ και οι Άγγλοι δεν είχαν ποτέ σκοπό να πράξουν κάτι παρόμοιο. Η «Μητέρα» Αγγλία» είχε αποφασίσει ότι Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί θα πέθαιναν στα πεδία μαχών της Ευρώπης και της Β.Αφρικής για να σώσουν την Αγγλία, και όχι την γεννέτειρά τους...

 

 

 

Σημειώσεις:

(1). Ο διάλογος περιγράφηκε από τον Τζόζεφ Ρότσφορτ στον δημιουργό του κινηματογραφικού έργου “Tora, Tora, Tora”, περίπου 30 χρόνια μετά τα γεγονότα, όταν ο συνταξιούχος πλέον Ρότσφορτ χρησιμοποιήθηκε ως τεχνικός σύμβουλος του έργου. Πράγματι το Πέρλ Χάρμπορ βομβαρδίστηκε και δεύτερη φορά, ένα γεγονός ελάχιστα γνωστό ιστορικά, όταν οι πληροφορίες των Ιαπώνων για τον εντοπισμό των αμερικανικών αεροπλανοφόρων είχαν βασιστεί στην συγκεχυμένη αναφορά ενός υποβρυχίου. Οι άσχημες καιρικές συνθήκες δεν επέτρεψαν τον επιτυχή βομβαρδισμό, με αποτέλεσμα να απορρίψουν τις βόμβες τους στην τύχη.

(2). Όπως θα αποδεικνυόταν αργότερα με ειδικό τέχνασμα, “ΑF” ήταν ο κωδικός της Νήσου Μίντγουαιυ.

 

 

 


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

 

  1. Chris Henry: “The Battle of the Coral Sea”, US Naval Institute Press, 2003.
  2. Edwin Hoyt: “Blue Skies and Blood: The Battle of the Coral Sea”, I Books, 2003.
  3. Randolph Chitwood: “Rendezvous in the Coral Sea”,  Red Top, 1999.