ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΣΤΟ ΒΟΡΕΙΟ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟ

    ΤΟ ΕΠΙΚΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ SCHARNHORST  

 

ΑΓΓΕΛΟΣ Ν. ΔΑΛΑΣΣΗΝΟΣ

ΤΟΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟ ΤΟΥ 1943 ΤΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΘΩΡΗΚΤΑ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΝ ΣΤΑ ΠΡΟΘΥΡΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΩΡΥΟΜΕΝΟ ΧΙΤΛΕΡ ΠΟΥ ΑΠΕΙΛΟΥΣΕ ΝΑ ΤΑ ΜΕΤΑΤΡΕΨΕΙ ΣΕ ΠΑΛΙΟΣΙΔΕΡΑ ΑΝ ΔΕΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΑΝ ΜΙΑ ΝΙΚΗ ΜΕΣΑ ΣΕ ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ. Η ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΜΟΝΟ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΤΕΚΑ ΑΤΕΛΕΙΩΤΟΥΣ ΜΗΝΕΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΜΟΝΗΣ: ΟΙ ΒΡΕΤΑΝΟΙ ΕΙΧΑΝ ΑΡΧΙΣΕΙ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΡΩΣΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΑΡΚΤΙΚΩΝ ΝΗΟΠΟΜΠΩΝ. ΑΙΧΜΑΛΩΤΙΣΜΕΝΟΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΚΛΟΝΙΣΜΕΝΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΜΙΑΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΝΙΚΗΣ ΠΟΥ ΤΟΣΟ ΑΠΕΓΝΩΣΜΕΝΑ ΧΡΕΙΑΖΟΤΑΝ ΤΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΣΩΣΕΙ ΤΟ ΓΟΗΤΡΟ ΤΟΥ, Ο ΕΚΝΕΥΡΙΣΜΕΝΟΣ ΝΑΥΑΡΧΟΣ ΝΤΑΙΝΙΤΣ ΔΙΕΤΑΞΕ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Η ΟΠΟΙΑ ΔΙΕΘΕΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ. ΣΤΑ ΤΕΛΗ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ ΤΟ ΚΑΤΑΔΡΟΜΙΚΟ SCHARNHORST, ΑΝΩΤΕΡΟ ΣΕ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΠΛΙΣΜΟ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΚΑΤΑΔΡΟΜΙΚΟ, ΑΦΗΣΕ ΤΟ ΝΟΡΒΗΓΙΚΟ ΤΟΥ ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΥΠΟ THN ΣΥΝΟΔΕΙΑ ΠENTE ΑΝΤΙΤΟΡΠΙΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΙΤΕΘΕΙ ΣΤΗΝ ΝΗΟΠΟΜΠΗ JW-55B. ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΗ ΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΤΟΥ 1943, 150 ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΑ ΒΟΡΕΙΟΤΕΡΑ ΑΠΌ ΤΟ ΒΟΡΕΙΟΤΕΡΟ ΑΚΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, 

ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΗΜΙΦΩΣ ΕΝΟΣ ΣΚΟΤΕΙΝΟΥ ΚΑΙ ΠΑΓΩΜΕΝΟΥ ΑΡΚΤΙΚΟΥ ΩΚΕΑΝΟΥ ΟΠΟΥ Ο ΗΛΙΟΣ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΑΝΕΤΕΛΛΕ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑ, ΕΛΑΒΕ ΜΕΡΟΣ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ –ΜΙΑ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΠΟΥ ΚΟΣΤΙΣΕ ΤΙΣ ΖΩΕΣ 2.000 ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΣΤΟΛΟΥ…  

 

SCHARNHORST

Οι αρκτικές νηοπομπές υπήρξαν εξ αρχής ένα τεράστιο στρατηγικό σφάλμα των συμμάχων .  Στην ευρύτερη περιοχή της Νορβηγίας και του αρκτικού κύκλου από όπου έπρεπε να περάσει κάθε νηοπομπή με τελικό προορισμό τα βόρεια λιμάνια της Ρωσίας, οι Γερμανοί διέθεταν το άπιαστο όνειρο κάθε στρατηγού της ιστορίας: όλα τα πλεονεκτήματα χωρίς κανένα μειονέκτημα: απόλυτο αεροπορικό, ναυτικό και υποβρυχιακό έλεγχο της περιοχής και αδιαμφισβήτητη οπλική ανωτερότητα στον στόλο επιφανείας . Η αντίπαλη πλευρά είχε μόνο εφιάλτες και μειονεκτήματα -για την ακρίβεια, αυτοκτονικά μειονεκτήματα. Κανένας Βρετανός ναύαρχος δεν ήθελε να στέλνει 20 μεταγωγικά πλοία φορτωμένα με 60.000 τόνους εφοδίων, εκτεθειμένα μέσα στην σφηκοφωλιά των γερμανικών αεροπλάνων, υποβρυχίων και θωρηκτών, 3.500 km μακριά από το πλησιέστερο βρετανικό αεροδρόμιο .  Σύμφωνα με όλους τους κανόνες της ναυτικής στρατηγικής οι Γερμανοί θα ήταν αδύνατον να χάσουν μία τέτοια μάχη. Αλλά τα κατάφεραν.  

«Παρά τις ισχύουσες επιχειρησιακές διαταγές 

κρίνεται σκόπιμο να αποφευχθούν περιττοί 

κίνδυνοι εναντίον βαρέων εχθρικών σκαφών» .  

Αυτές ήταν οι διαταγές που έλαβε ξαφνικά στις 31 Δεκεμβρίου 1942 ο αντιναύαρχος  Όσκαρ Κούμμετς (Oskar Kummetz), καθώς έπλεε εναντίον της συμμαχικής νηοπομπής JW-51B, μέσα στο σκοτάδι της Θάλασσας Μπάρεντς στον Αρκτικό Ωκεανό. Ήταν και τα λόγια που έμελλε να σφραγίσουν την μοίρα του γερμανικού στόλου επιφανείας, διατυπωμένα από τον ίδιο τον Χίτλερ.

 Η γερμανική Ομάδα Μάχης αποτελείτο από το βαρύ καταδρομικό Hipper, το θωρηκτό τσέπης Luetzow και έξι αντιτορπιλικά . Το τακτικό σχέδιο της επιχείρησης εκπονημένο από τον ίδιο τον Κούμμετς, ήταν εξαιρετικό: μία κυκλωτική κίνηση “τανάλιας” γύρω από την νηοπομπή, με το Hipper από τα βόρεια και το Luetzow από τα νότια, καθένα με την συνοδεία τριών αντιτορπιλικών. Αλλά όποτε τα θωρηκτά του πολεμούσαν, ο Χίτλερ δεν μπορούσε να κλείσει μάτι από το άγχος. Ο ίδιος κάποτε είχε ομολογήσει, «Στην ξηρά είμαι ήρωας. Στη θάλασσα είμαι δειλός». Για τις ώρες που ακολουθούν παραμένει απληροφόρητος για την εξέλιξη της μάχης και θεωρεί σωστό να επαναλάβει στον Κούμμετς τις τρεις μοιραίες λέξεις: «Όχι περιττούς κινδύνους». Η μόνη είδηση προήλθε από ένα U-Boat που βρισκόταν στην περιοχή: «Το μόνο που διακρίνεται μέσα στο σκοτάδι είναι μία κόκκινη ανταύγεια». Αυτό μπορούσε να σημαίνει μόνο ένα πράγμα: η νηοπομπή αποδεκατιζόταν από τα βαριά σκάφη του Κούμμετς! Μαζί με τις ευχές για την είσοδο του Νέου Έτους ο Χίτλερ βιάστηκε να ανακοινώσει στο επιτελείο του την είδηση: «Το γερμανικό ναυτικό μόλις σημείωσε μία μεγαλειώδη νίκη!». Μόνο το επόμενο απόγευμα θα μάθαινε την ταπεινωτική αλήθεια.  

Hitler - Admiral Erich Roeder - SCHARNHORST (1939) 

 

Την στιγμή που το Hipper και το Luetzow άνοιγαν την άριστα σχεδιασμένη «τανάλια» για να κλείσουν στο εσωτερικό της την απροστάτευτη νηοπομπή, τα λόγια του Χίτλερ επανέρχονταν διαρκώς στο μυαλό του Γερμανού διοικητή: «Όχι περιττούς κινδύνους». Φοβούμενος μία επίθεση βρετανικών αντιτορπιλικών μέσα στο σκοτάδι και την τρικυμία, όπου το ίχνος μίας τορπίλας είναι σχεδόν αδύνατον να εντοπισθεί, ο Κούμμετς δίστασε να επιτεθεί την κρίσιμη στιγμή παραχωρώντας το πλεονέκτημα στον εχθρό. Δύο βρετανικά καταδρομικά εκμεταλλεύτηκαν γρήγορα την περίσταση και αντεπιτέθηκαν προκαλώντας ζημιές στο Hipper. Ο Κούμμετς έχοντας χάσει το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού, αποφάσισε να αποσυρθεί ταπεινωμένος υπακούοντας στις διαταγές που του απαγόρευαν να συγκρουστεί με ίσες ή ανώτερες δυνάμεις, χάνοντας για πάντα την ευκαιρία να χαρίσει στην πατρίδα του μία μοναδική νίκη. Το όνειδος της ναυμαχίας στην Θάλασσα Μπάρεντς δεν εγκατέλειψε ποτέ το γερμανικό ναυτικό.

Η αδυσώπητη οργή του Χίτλερ ξέσπασε αμέσως πάνω στον αρχηγό του Γερμανικού Ναυτικού, ναύαρχο Έριχ Ραίντερ (Erich Raeder), ανακοινώνοντας την αμετάκλητη απόφασή του να μετατρέψει όλα τα θωρηκτά του σε παλιοσίδερα. Ο Ραίντερ διαμαρτυρήθηκε έντονα ότι ο Φύρερ είχε την απαίτηση τα θωρηκτά του να του χαρίζουν νίκες χωρίς εκείνος να διακινδυνεύει απώλειες, ενώ ταυτόχρονα η ηττοπάθειά του και η πολιτική της «αποφυγής περιττών κινδύνων» στην θάλασσα, περιόριζαν ασφυκτικά την ελευθερία δράσης των κυβερνητών και σε πολλές περιπτώσεις τους στερούσαν την νίκη. Πριν υποβάλλει την παραίτησή του παρέδωσε ένα υπόμνημα στο οποίο ανέφερε ότι η καταστροφή του στόλου επιφανείας θα έκανε τους Βρετανούς να «…ξεσπάσουν σε κραυγές θριάμβου» όταν μάθαιναν ότι είχαν κερδίσει «…την μεγαλύτερη αναίμακτη νίκη της ιστορίας τους». Ο Χίτλερ έκανε κάποιο σαρκαστικό σχόλιο για το έγγραφο αλλά στην πραγματικότητα μπήκε σε σκέψεις.

Στις 30 Ιανουαρίου 1943 ο φανατικός υποστηρικτής του υποβρυχιακού πολέμου και ένθερμος πολέμιος των πολεμικών πλοίων, ναύαρχος Καρλ Νταίνιτς (Karl Doenitz), αναλαμβάνοντας την ηγεσία του ναυτικού δεν μπορούσε να μην παραδεχθεί ότι η προειδοποίηση του προκατόχου του ήταν σωστή και έσπευσε να μεταπείσει τον Χίτλερ, παρακαλώντας τον να αναιρέσει την απόφασή του. Εκείνος δέχθηκε διστακτικά, θέτοντας όμως στον Νταίνιτς και ένα σκληρό τελεσίγραφο: «Περιμένω αποτελέσματα εντός έξι μηνών».

Ο άτυχος Κούμμετς περίμενε εναγωνίως μία ευκαιρία για να αναστηλώσει την φήμη του, αλλά οι Βρετανοί δεν του έκαναν την χάρη. Για ολόκληρη την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1943 καμμία νηοπομπή δεν διέσχισε τον Αρκτικό Ωκεανό. Το γεγονός δεν εξέπληξε τον Νταίνιτς και τον Κούμμετς, απλώς επιδείνωσαν την νευρικότητά τους: οι Βρετανοί είχαν μάθει πιά καλά το μάθημά τους από τις βαριές απώλειες του προηγούμενου έτους και είχαν διακόψει τις αποστολές νηοπομπών προς την Ρωσία κατά την διάρκεια των θερινών μηνών. Τώρα προτιμούσαν πάντα την μυστικότητα του σκοτεινού αρκτικού χειμώνα που τους κρατούσε μακρυά από τα ενοχλητικά γερμανικά βλέμματα. Όσο κι αν δεν το ήθελε ο Κούμμετς, εκείνο το καλοκαίρι αναμενόταν μακρύ και ειρηνικό. Και στις 21 Σεπτεμβρίου οι Βρετανοί κτύπησαν.  

Το Tirpitz βρισκόταν ελιμενισμένο μέσα στην ανθυποβρυχιακή ασφάλεια της απρόσιτης νορβηγικής κρυψώνας του, όταν ξαφνικά συγκλονίστηκε από τρεις εκκωφαντικές εκρήξεις που το έθεσαν εκτός μάχης για ένα χρόνο. Πρωταγωνιστές της μικρής αυτής επιχείρησης αυτοκτονίας ήταν τα ηρωικά πληρώματα δύο βρετανικών υποβρυχίων «τσέπης» τα οποία δεν απέφυγαν την αιχμαλωσία, αλλά ούτε και τον θαυμασμό των αντιπάλων τους.

Με την μεγαλύτερη απειλή τους εξουδετερωμένη και τα υπόλοιπα θωρηκτά συγκεντρωμένα στα γερμανικά ναυπηγεία για επισκευές, οι Βρετανοί ήταν και πάλι έτοιμοι να αρχίσουν την αποστολή νηοπομπών με την έλευση του χειμώνα. Τα γερμανικά περιθώρια όμως για μία νίκη στένευαν επικίνδυνα όσο ο καιρός περνούσε. Τα μόνα αξιόμαχα πλοία που είχαν απομείνει στην Νορβηγία ήταν το καταδρομικό μάχης Scharnhorst και πέντε αντιτορπιλικά του 4ου Στολίσκου. Ο Νταίνιτς είχε πλήρη συναίσθηση της δεινής κατάστασης στην οποία είχε περιέλθει σταδιακά ο ίδιος και ο στόλος του: οι απώλειες των υποβρυχίων του είχαν αρχίσει να αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο τους τελευταίους μήνες, τα θωρηκτά του εξουδετερώνονταν από έναν αργό πόλεμο φθοράς, ο Φύρερ περίμενε άμεσα αποτελέσματα και ο ίδιος μέχρι εκείνη την στιγμή δεν είχε καταφέρει τίποτα καλύτερο από τον προκάτοχό του.

Την ίδια στιγμή υπήρχαν και αλλαγές σε επίπεδο διοίκησης. Τον Νοέμβριο του 1943 ο Κούμμετς αποχώρησε σε «αναρρωτική άδεια αορίστου χρόνου» –ένας όρος που χρησιμοποιείτο συχνά για να καλύψει θεμελιώδεις διαφορές απόψεων μεταξύ του Ναυαρχείου και του διοικητή του στόλου- παραδίδοντας την διοίκηση της Βόρειας Ομάδας Μάχης στον πρώην διοικητή του Στόλου Αντιτορπιλικών, υποναύαρχο Έριχ Μπάϋ (Erich Bey).  

Adm. Erich Bey

Σωματώδης, με φαρδείς ώμους και επιβλητικό παρουσιαστικό, ο υποναύαρχος Έριχ Μπάϋ ήταν ένας έμπειρος διοικητής που είχε λάβει μέρος σε όλες τις συγκρούσεις αντιτορπιλικών από την αρχή του πολέμου, παρασημοφορημένος με τον Σταυρό των Ιπποτών και ιδιαίτερα αγαπητός στο προσωπικό του όπου οι σχέσεις μεταξύ ανδρών και αξιωματικών ήταν πάντα πιο στενές από ότι στα θωρηκτά. Έχοντας πλήρη συναίσθηση των ευθυνών της νέας του διοίκησης σε μία τόσο κρίσιμη περίοδο, παρέδωσε στον Νταίνιτς μία αναφορά για τις ανάγκες του στόλου στην Νορβηγία σε περίπτωση που μία έξοδος του Scharnhorst κρινόταν αναγκαία, προβάλλοντας τρία σημεία ζωτικής σημασίας:

·         Το Scharnhorst δεν θα έπρεπε ποτέ να διακινδυνεύσει μόνο του μία επιχείρηση εναντίον συμμαχικής νηοπομπής χωρίς την παρουσία του Tirpitz, όταν αυτό θα επισκευαζόταν.

·         Σε περίπτωση εξόδου του στόλου κρινόταν απαραίτητη η παρουσία της πλήρης δύναμης των 10 αντιτορπιλικών, όταν εκείνη την στιγμή τα πέντε από αυτά βρίσκονταν στα λιμάνια της Γερμανίας για άγνωστους λόγους.

·         Τέλος, δεδομένης της τεχνολογικής υπεροχής των βρετανικών ραντάρ και των δυσχερών καιρικών συνθηκών του σκοτεινού πολικού χειμώνα που απέκλειαν κάθε αεροπορική υποστήριξη, το Scharnhorst θα μειονεκτούσε δραματικά εναντίον οποιουδήποτε βρετανικού σκάφους στο ενδεχόμενο μίας ναυμαχίας.  

The Z German Destroyer class

Ο Μπάϋ όμως δεν έλαβε ποτέ μία απάντηση σε όλα αυτά τα προβλήματα. Αγνοώντας τις προτάσεις του και παραβλέποντας αρκετά από τα μειονεκτήματα του στόλου, ο Νταίνιτς ήταν αποφασισμένος να προβεί σε μία κίνηση για να μην θιγεί το γόητρό του. Το βρετανικό ναυτικό είχε ήδη αρχίσει τις αποστολές πολεμικού υλικού στην Ρωσία, ενώ οι γερμανικές στρατιές στο ανατολικό μέτωπο πιέζονταν σκληρά. H καταστροφή αυτών των εφοδίων θα χάριζε μία ανακούφιση στο γερμανικό στρατό και μία νίκη στο γερμανικό ναυτικό την οποία χρειαζόταν απελπισμένα, όχι μόνο για χάρη της πατρίδας, αλλά πολύ περισσότερο για να αποφύγει την ατίμωση και την αυτοκαταστροφή του.  

 

19-21 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1943

Άνεμος Δύναμης 5: Ζωηρή Αύρα

Τα φυλλώματα αρχίζουν να θροΐζουν  

 

Στις 19 Δεκεμβρίου o Νταίνιτς έθετε κιόλας την πρότασή του στον Χίτλερ σε μία σύσκεψη επιτελών όλων των σωμάτων.

«Κάτω από τις παρούσες συνθήκες θα κρινόταν σκόπιμο να χρησιμοποιήσουμε το Scharnhorst και τον 4ου Στολίσκο Αντιτορπιλικών σε μία επίθεση εναντίον της επόμενης βρετανικής νηοπομπής, παρά την ατυχή εμπειρία του περασμένου Δεκεμβρίου, εάν εξασφαλιστεί η συνεργασία της Luftwaffe, καθώς και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις για μία νικηφόρα επιχείρηση». Οι επιτελείς του ναυτικού έμειναν άφωνοι! Ο διακεκριμένος ναύαρχος Σνήβιντ (Schniewind), πιο απαισιόδοξος από όλους, αντέδρασε λέγοντας ότι η στιγμή ήταν ακατάλληλη για μία επίθεση. Οι μονάδες της Νορβηγίας ήταν αποδυναμωμένες και οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες ευνοούσαν μόνο τον αντίπαλο. Μέσα στο σκοτάδι το Scharnhorst θα αποτελούσε έναν ιδανικό στόχο για τα ραντάρ μακράς εμβέλειας, ενώ τα εχθρικά αντιτορπιλικά θα μπορούσαν να πλησιάσουν ανεξιχνίαστα και να το πλήξουν με τις τορπίλες τους πριν εκείνο αντιληφθεί την παρουσία τους. Όλες οι προτάσεις έπεσαν στο κενό. Ο Νταίνιτς επέμενε ότι οι πιθανότητες αιφνιδιασμού και επιτυχίας ήταν μεγάλες. Μέχρι τότε είχαν περάσει δύο νηοπομπές χωρίς να δεχθούν επίθεση, οπότε οι Βρετανοί δεν θα περίμεναν μία επίθεση εναντίον της τρίτης. Το Scharnhorst με το μεγάλο βεληνεκές των πυροβόλων του και την υψηλή του ταχύτητα, διέθετε τα απαραίτητα πλεονεκτήματα για να κτυπήσει και να διαφύγει γρήγορα. Κάποιες σκόρπιες αναφορές των κρυπτογραφικών υπηρεσιών που μιλούσαν για την πιθανότητα προστασίας της νηοπομπής με βαριά σκάφη, απορρίφθηκαν σαν αβάσιμες.

Την ίδια στιγμή που λαμβανόταν η κρίσιμη απόφαση, ο Έριχ Μπάϋ βρισκόταν σε συνάντηση με τον παλιό του συμπολεμιστή και διοικητή του 4ου Στολίσκου Αντιτορπιλικών, πλοίαρχο Ρολφ Γιοχάννεσον (Rolf Johannesson), ο οποίος του εξέφραζε τις δικές του ανησυχίες: τα αντιτορπιλλικά ήταν το καλύτερο μέσον για να επιτεθεί κάποιος σε μία νηοπομπή μέσα στο σκοτάδι, αλλά τα πέντε μόνο σκάφη που διέθετε ήταν εξαιρετικά ανεπαρκή για να επιχειρήσουν κάτι τέτοιο και για να παρέχουν ταυτόχρονα κάλυψη στο Scharnhorst.

Την επόμενη ημέρα, την 20η Δεκεμβρίου, πολλά μοιραία γεγονότα συνέβησαν ταυτόχρονα: την στιγμή που ο Χίτλερ έδινε την απρόθυμη έγκρισή του γιά την έξοδο του Scharnhorst: η νηοπομπή JW-55B άφηνε την δυτική ακτή της Σκωτίας με προορισμό το Μουρμάνσκ και ο Μπάϋ δήλωνε εγγράφως στον Νταίνιτς την εκτίμησή του για την έξοδο του στόλου: «Φοβάμαι πως οποιαδήποτε πιθανότητα επιτυχίας θα πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στην τύχη ή σε κάποια αποτυχία ή σοβαρό σφάλμα του αντιπάλου».

Αυτά δεν είχαν σημασία για τον Νταίνιτς. Αν ο Φύρερ ήθελε μία νίκη, έπρεπε να την έχει…

 

 

 

22-24 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ: 

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ “OSTFRONT”

  Άνεμος δύναμης 6: Δυνατή Αύρα  

Τα κλαριά των δένδρων κινούνται

Τα τηλεφωνικά καλώδια «σφυρίζουν»

Οι ομπρέλες χρησιμοποιούνται με δυσκολία.  

The U-47 saluting Scharnhorst

 

Οι Βρετανοί γνωρίζοντας ότι η γερμανική δύναμη στη Νορβηγία είχε περιοριστεί πλέον μόνο στο Scharnhorst και μερικά αντιτορπιλικά, ένιωθαν έτοιμοι να αντιμετωπίσουν και τον τελευταίο αυτό κίνδυνο μόλις παρουσιαζόταν η ευκαιρία. Ήταν ένα καθήκον το οποίο θα ανελάμβανε ο ίδιος ο διοικητής του Βρετανικού Μητροπολιτικού Στόλου. Για τον ναύαρχο Σερ Μπρους Φραίηζερ (Sir Bruce Fraser) η βύθιση του Scharnhorst ήταν μία σχεδόν προσωπική υπόθεση.

Τον χειμώνα του 1943 ο 55χρονος ναύαρχος βρισκόταν πλέον στο ζενίθ της καριέρας του. Σαν διοικητής του Μητροπολιτικού Στόλου από τον Μάϊο του 1943 άρχισε να υιοθετεί μία πολύ πιο επιθετική στρατηγική από τους προκατόχους τους, ενισχύοντας τις δυνάμεις προστασίας των αρκτικών νηοπομπών και αναζητώντας πάντοτε την ευκαιρία να προκαλέσει τον γερμανικό στόλο σε ανοιχτή ναυμαχία. Μόλις τον Οκτώβριο του ίδιου έτους ο ίδιος ο Τσώρτσιλ του είχε προσφέρει την θέση του Πρώτου Λόρδου Θαλάσσης που θα αποτελούσε το επιστέγασμα μίας μακρόχρονης και επιτυχημένης καριέρας, αλλά εκείνος την απέρριψε ευγενικά: «Αν και πιστεύω πως έχω την εμπιστοσύνη του Στόλου μου, μου απομένει ακόμα να βυθίσω το Scharnhorst για να αποδείξω την αξία μου στη μάχη». Ο Φραίηζερ υπήρξε πάντοτε ακέραιος χαρακτήρας: δεν δεχόταν κανένα «κούφιο» αξίωμα εάν πρώτα δεν αποδείκνυε ότι το άξιζε. Και στην συγκεκριμένη περίπτωση πίστευε ότι υπήρχε κάτι που του έλειπε για να αποκτήσει επάξια την θέση που του προσέφερε ο πρωθυπουργός: η αναγνώριση της αξίας του στην μάχη.

Αυτό ήταν που σκίαζε ενδόμυχα την λαμπρή σταδιοδρομία τού βετεράνου δύο παγκοσμίων πολέμων. Κόντευε να εξαντλήσει την ιεραρχία του Βρετανικού Ναυτικού, αλλά ποτέ –ούτε μία φορά μέσα στο πέρασμα επτά χρόνων εμπόλεμης υπηρεσίας- δεν του δόθηκε η ευκαιρία να επισφραγίσει τις ικανότητές του με τις δάφνες μίας προσωπικής επιτυχίας που θα συνόδευε πάντα το όνομά του. Η αναφορά του στο Scharnhorst λοιπόν δεν ήταν τυχαία. Το τελευταίο αξιόμαχο πλοίο των Γερμανών αντιπροσώπευε για εκείνον την τελευταία ευκαιρία να επιτύχει αυτή την προσωπική νίκη.

Ήταν ειρωνικό το γεγονός ότι η έντονη αδράνεια των γερμανικών πλοίων τον τελευταίο χρόνο στον Αρκτικό -το γεγονός που ο Νταίνιτς θεωρούσε σαν πλεονέκτημα αιφνιδιασμού- ήταν αυτό ακριβώς το στοιχείο που δημιουργούσε στον Φραίηζερ την πεποίθηση ότι οι Γερμανοί κάτι ετοίμαζαν. Και αυτό το «κάτι» δεν μπορούσε παρά να έχει την μορφή του Scharnhorst. Για αυτό και είχε μελετήσει εξονυχιστικά όλα τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του αντιπάλου του για το ενδεχόμενο που το γερμανικό καταδρομικό θα επιχειρούσε πράγματι να κτυπήσει την επόμενη νηοπομπή.

«Θωρηκτό» για τους Γερμανούς, ή «καταδρομικό μάχης» για τους συμμάχους, το Scharnhorst ουσιαστικά αποτελούσε την «χρυσή τομή» ανάμεσα στα δύο, συνδυάζοντας τα πυροβόλα και την θωράκιση ενός θωρηκτού με την ταχύτητα ενός καταδρομικού. Το Scharnhorst ήταν κατά πολύ ταχύτερο από οποιοδήποτε βρετανικό πλοίο και διέθετε μία καταπληκτική εμβέλεια πυρός 45km. Σε μία ενδεχόμενη ναυμαχία κάτω από συνθήκες δυνατής τρικυμίας θα είχε την δυνατότητα να πλησιάσει γρήγορα την νηοπομπή μέσα στο σκοτάδι, να ανοίξει πυρ από μεγάλη απόσταση και να εμπλέκεται ή να απεμπλέκεται από την μάχη ανάλογα με τις περιστάσεις. Βασικός αντικειμενικός σκοπός λοιπόν του Φραίηζερ θα ήταν πρώτα να στερήσει από τον αντίπαλό του το πλεονέκτημα της ταχύτητας πλήττοντάς τον με τορπίλες από τα μικρότερα σκάφη και μετά να εμπλακεί μαζί του σε ανοικτή ναυμαχία με την ναυαρχίδα του, το θωρηκτό King George V, όπου τα βαρύτερα πυροβόλα του των 14in θα υπερτερούσαν σημαντικά

Έχοντας έντονη την πεποίθηση ότι το Scharnhorst ετοιμαζόταν να επιτεθεί, ο Βρετανός ναύαρχος είχε προετοιμάσει με κάθε λεπτομέρεια μία παγίδα με δόλωμα την νηοπομπή JW-55B η οποία εκτός από την τοπική δύναμη προστασίας 17 ανθυποβρυχιακών σκαφών, θα βρισκόταν μονίμως κάτω από την άγρυπνη επιτήρηση του Μητροπολιτικόυ Στόλου του Φραίηζερ που θα βρισκόταν εκεί, χωρισμένος σε δύο δυνάμεις για να επιτεθεί στο Scharnhorst όταν αυτό εμφανιζόταν.

Η Δύναμη 1, αποτελούμενη από τα καταδρομικά Belfast, Sheffield και Norfolk, υπό την διοίκηση του αντιναύαρχου Ρόμπερτ Μπέρνετ (R. Burnett), θα παρέπλεε σε μία παράλληλη πορεία με την νηοπομπή, καλύπτοντας το νότιο πλευρό της, δηλαδή την κατεύθυνση από όπου θα εκδηλωνόταν μία πιθανή γερμανική επίθεση.  Η Δύναμη 2 αποτελούμενη από το θωρηκτό King George V, το καταδρομικό Jamaica και τα αντιτορπιλικά Saumarez, Savage, Scorpion και Stord, θα παρείχε την βαριά κάλυψη της νηοπομπής η οποία θα παραμόνευε περίπου 250km μακρύτερα από την Δύναμη 1 και θα είχε τον πρώτο ρόλο στην βύθιση του Scharnhorst. Οι δύο δυνάμεις θα συνέκλιναν στην περιοχή της Θάλασσας Μπάρεντς, ανατολικότερα της Νήσου των Άρκτων, που αποτελούσε την «περιοχή υψηλού κινδύνου» για όλες τις νηοπομπές. Εάν το γερμανικό καταδρομικό εμφανιζόταν, το King George θα κατεδείκνυε το Scharnhorst με φωτιστικές οβίδες από τα 12km και μετά θα ανέπτυσσε γύρω του τα αντιτορπιλικά για να το πλήξουν με τις τορπίλες τους. Με τον αντίπαλο θανάσιμα πληγωμένο, το θωρηκτό θα πλησίαζε για να δώσει τις χαριστικές βολές.

Στις 23 Δεκεμβρίου οι δύο δυνάμεις ήταν έτοιμες να αποπλεύσουν και να συναντήσουν την νηοπομπή καθ’οδόν. Το μόνο που περίμενε ο Φραίηζερ ήταν η επιβεβαίωση ότι το Scharnhorst θα έβγαινε στη θάλασσα.

   

25 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

  Άνεμος Δύναμης 7: Μέτρéá Êáôáéãßäá

 Τα δένδρα κινούνται ολόκληρα  

 

Ο απόπλους της νηοπομπής JW-55B είχε γίνει γνωστός στην Βόρεια Ομάδα Μάχης από τις πληροφορίες ενός αναγνωριστικού αεροσκάφους που την είχε εντοπίσει πριν τρεις μέρες, στις 22 Δεκεμβρίου, να συνοδεύεται μόνο από την συνηθισμένη δύναμη προστασίας μικρών σκαφών, πράγμα που επιβεβαίωσε τις υποψίες του Νταίνιτς ότι οι Βρετανοί δεν θα περίμεναν το κτύπημα που είχε σχεδιάσει. Αυτή όμως ήταν και η τελευταία πληροφορία που θα παρείχε η Luftwaffe για τις επόμενες κρίσιμες μέρες, δηλώνοντας την αδυναμία της να εκτελέσει άλλες αναγνωριστικές πτήσεις εξ αιτίας των διαρκώς επιδεινούμενων καιρικών συνθηκών -όπως ακριβώς το είχαν προβλέψει τόσοι άλλοι εκτός από τον Νταίνιτς. Ο ανήσυχος ναύαρχος Σνήβιντ βλέποντας τα βαριά σύννεφα μίας καταστροφικής επιχείρησης να συγκεντρώνονται πάνω από τον στόλο, έκανε μία τελευταία έκκληση προς τον αρχηγό του να ματαιώσει την επιχείρηση. Ο Νταίνιτς ακλόνητος στην απόφασή του, έστειλε την ημέρα των Χριστουγέννων το προκαθορισμένο κωδικό σήμα προς τον υποναύαρχο Μπάϋ: “Ostfront 25.12”. Αυτό σήμαινε: Έναρξη της Επιχείρησης Ανατολικό Μέτωπο” στις 25 Δεκεμβρίου και απόπλους του Scharnhoprst υπό την συνοδεία των αντιτορπιλικών Ζ29, Ζ30, Ζ33, Ζ34, Ζ38. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα της ίδιας μέρας ο κυβερνήτης του Scharnhorst, πλοίαρχος Φριτς Γιούλιους Χίντσε (Fritz Julius Hintze) ανακοίνωσε στους άνδρες του το σήμα του αρχηγού που περιείχε και τις τελευταίες οδηγίες του για την εκτέλεση της επιχείρησης:

«Ο εχθρός θέτει σε κίνδυνο τον ηρωικό αγώνα των στρατιωτών μας στο ανατολικό μέτωπο με την αποστολή τροφίμων και πυρομαχικών μέσω μίας σημαντικής νηοπομπής. Εκμεταλλευθείτε τα τακτικά πλεονεκτήματα με επιδεξιότητα και τόλμη. Η μάχη να διακοπεί μόνο εφόσον έχει επιτευχθεί πλήρης επιτυχία. Η ισχύς πυρός του Scharnhorst είναι ζωτικής σημασίας. Διακόψατε την συμπλοκή κατά την κρίση σας και χωρίς άλλη προειδοποίηση εάν αντιμετωπίσετε βαριές μονάδες. Έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στο επιθετικό σας πνεύμα.»

                                                                      

                                                                                                                              Ζήτω η Νίκη!

                                                                                                                   Νταίνιτς, Μέγας Ναύαρχος.

 

Παρά τα μεγάλα και γενναία λόγια, η κατάσταση επέστρεφε και πάλι στην παλιά πολιτική της «αποφυγής περιττών κινδύνων» του Χίτλερ την οποία υιοθετούσε τώρα με διπλωματική τέχνη ο Νταίνιτς, έχοντας φροντίσει να καλύψει τον εαυτό του ανεξάρτητα από την έκβαση της μάχης: Αν το Scharnhorst επέστρεφε χωρίς μία ξεκάθαρη νίκη, θα κατηγορούσε τον Μπάϋ για έλλειψη επιθετικού πνεύματος. Αν αποχωρούσε καταδιωκόμενο, θα το παρουσίαζε σαν προνοητική υποχώρηση. Και αν βυθιζόταν, θα κατηγορούσε τον Μπάϋ ότι δεν εκμεταλλεύτηκε τα τακτικά πλεονεκτήματά. Όπως αρκετοί άλλοι άτυχοι συνάδελφοι του Μπάϋ στο παρελθόν, έτσι κι αυτός έπλεε τώρα προς το πεδίο της μάχης με το ένα χέρι δεμένο πίσω από την πλάτη, καθώς εγκατέλειπε τα γαλήνια νερά του Altenfiord για την μανιασμένη πολική θύελλα του Βορείου Ακρωτηρίου.

 

*   *   *

Ο άνδρας στεκόταν ακίνητος στην κορυφή του γυμνού χιονισμένου λόφου μέσα στην πολική νύχτα, ντυμένος με λευκές γούνες από το κεφάλι μέχρι τα πόδια, αδιάκριτος μέσα στο παγωμένο τοπίο, αφού η ζωή του εξαρτιόταν απόλυτα από την ακινησία και την παραλλαγή του. Προσπαθώντας να αγνοήσει το διαπεραστικό κρύο, είχε στρέψει τα κιάλια του προς το στενό φιόρδ απέναντί του, παρατηρώντας την λεπτή σκοτεινή σιλουέτα του πλοίου που αργοκινείτο προς την έξοδό του. Ήταν αυτό που περίμενε τόση ώρα. Κατεβάζοντας τα κιάλια από τα μάτια του, προχώρησε αργά λίγα μέτρα πίσω του, έσκυψε, και με προσοχή ξέθαψε μέσα από το χιόνι ένα ζευγάρι πέδιλα του σκι. Ρίχνοντας μία τελευταία ερευνητική ματιά τριγύρω του για να επιβεβαιώσει ότι δεν τον έβλεπε κανείς, κατηφόρησε με ταχύτητα την απότομη πλαγιά του λόφου και σε λίγα λεπτά είχε φτάσει έξω από την πόρτα μίας μοναχικής ξύλινης καλύβας, μέσα στη μέση της χιονισμένης νορβηγικής ερημιάς. Άνοιξε την πόρτα και μπήκε βιαστικά στο σκοτεινό εσωτερικό της. Πριν ακόμη βγάλει τα πέδιλα από τα πόδια του απευθύνθηκε στον συνάδελφό που τον περίμενε εκεί:  

«Πες τους ότι το Scharnhorst έφυγε».

   

  

26 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 01.00-09.30

Άνεμος Δύναμης 8: Δυνατή Καταιγίδα 

Τα κλαδιά των δένδρων σπάνε. Η κίνηση παρακωλύεται.  

 

Ο καιρός εξακολουθούσε μία παράξενη, δυσοίωνη κλιμάκωσή σαν να συνέθετε ένα επικό μουσικό κρεσέντο για το επερχόμενο δράμα. Η θύελλα άγγιζε ήδη τα οκτώ Μπωφόρ και η ορατότητα είχε περιοριστεί στα 1.600m, καθώς τα κύματα της βροχής εναλλάσονταν με κύματα χιονόπτωσης. Η δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων είχε φέρει ευχάριστα και δυσάρεστα νέα για τον Φραίηζερ. Ευχάριστα από την άποψη ότι σύμφωνα με ένα σήμα που είχε λάβει από το ναυαρχείο στις 03.30, το Scharnhorst βρισκόταν στην θάλασσα, γεγονός που επιβράβευε την στρατηγική του εκτίμησή. Δυσάρεστα, από την άποψη ότι η Δύναμη του είχε καθυστερήσει και βρισκόταν πολύ μακρύτερα από το προβλεπόμενο σημείο συνάντησης με τον Μπέρνετ. Κάποια προβλήματα στα πλοία της νηοπομπής που είχαν σαν αποτέλεσμα να μην τηρηθούν οι αποστάσεις, μία κακή συνεννόηση μεταξύ εκείνου και της νηοπομπής και η επίδραση της σφοδρής θαλασσοταραχής πάνω στα πλοία, τον ανάγκαζαν να μειώνει διαρκώς την ταχύτητά του. Αν το Scharnhorst επιτίθετο νωρίτερα από ότι είχε υπολογίσει, τότε εκείνος θα βρισκόταν πολύ μακριά για να επέμβει. Μόνη του ελπίδα ήταν ότι τα τρία καταδρομικά του Μπέρνετ μαζί με την προστασία της νηοπομπής θα κατάφερναν να το κρατήσουν σε απόσταση μέχρι την στιγμή που θα έφτανε το King George.

*   *   *

Εκείνη η σκοτεινή χριστουγεννιάτικη νύχτα ήταν από τις χειρότερες που είχαν γνωρίσει οι άνδρες του Scharnhorst. Από τους 2.000 περίπου άνδρες του πληρώματος, μόνο οι 600 είχαν την τύχη να τραγουδούν την «Άγια Νύχτα» εκείνο το βράδυ, κάτω από την θαλπωρή που τους προσέφερε η λέσχη του πλοίου. Οι υπόλοιποι επάνδρωναν τις θέσεις τους. Οι πιο άτυχοι από αυτούς επάνδρωναν τα αντιαεροπορικά και τις θέσεις έρευνας, δεμένοι με ιμάντες για να μη παρασυρθούν από τα μαύρα κύματα των 10 μέτρων που σκέπαζαν ολόκληρο το κατάστρωμα. Η παγωμένη ανάσα του Πόλου διαπερνούσε και τον βαρύτερο ρουχισμό σαν ολοκαίνουργιο ατσάλινο νυστέρι.  Η καταιγίδα χτύπαγε ανελέητα το πλοίο με δύναμη επτά Μπωφόρ από την ίδια, συνηθισμένη για εκείνα τα μέρη, νοτιοανατολική κατεύθυνση μεταφέροντας μαζί της όλη την υγρασία που είχε συγκεντρώσει περνώντας πάνω από το θερμό ρεύμα του Κόλπου, ανεβάζοντάς την πρώτα στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και μετά απελευθερώνοντάς την με την μορφή πυκνής χιονόπτωσης μόλις έφτανε πάνω από τον ωκεανό, περιορίζοντας την ορατότητα στα τρία-τέσσερα χιλιόμετρα.

 Ο Αρκτικός δεν είχε αλλάξει καθόλου από τότε που τον είχε δει ο ΄Εριχ Μπάϋ για τελευταία φορά: σκοτάδι, χιόνι, κύματα και εκατομμύρια ψάρια που δεν έβλεπες ποτέ. Όλα αυτά υπήρχαν σε αφθονία και για αυτό δεν κόστιζαν τίποτα, όπως και οι ζωές των ανθρώπων που σκοτώνονταν εκεί. Οτιδήποτε έφτιαχνε ο Γενναιόδωρος Θεός στον Αρκτικό Ωκεανό το έφτιαχνε σε μεγάλες ποσότητες. Ακόμη και τον θάνατο.

Καθώς στεκόταν στην γέφυρα με σηκωμένο τον γούνινο γιακά του, τα γαντοφορεμένα χέρια του χωμένα βαθιά στις τσέπες του παλτού του και τα κιάλια “Zeiss” κρεμασμένα γύρω από τον λαιμό του, ο Γερμανός ναύαρχος είχε κάποιους λόγους να αισιοδοξεί. Οι καιρικές συνθήκες που την ίδια ώρα προκαλούσαν αργοπορίες στους αντιπάλους του, δρούσαν σαν τακτικό πλεονέκτημα για το εύδρομο και στιβαρό σκαρί του Scharnhorst, καθώς η νοτιοανατολική κατεύθυνση του ανέμου το κτύπαγε στην πρύμνη ωθώντας το ακόμη γρηγορότερα προς τα βορειοανατολικά όπου σχεδίαζε να συναντήσει την νηοπομπή το πρωί της επομένης, όταν το αμυδρό λυκόφως που επικρατούσε μεταξύ 11.00-13.00, θα του έδινε πλεονέκτημα στον εντοπισμό και την σκόπευση.

Το ηθικό των ανδρών του ήταν εξαιρετικό και όλοι ανυπομονούσαν να ριχτούν στη μάχη. Το σκάφος τους ήταν το πιο νικηφόρο και τυχερό πολεμικό πλοίο του γερμανικού ναυτικού. Αν και οι επανειλημμένες προσπάθειες των Βρετανών να εξουδετερώσουν τα γερμανικά θωρηκτά από τον αέρα ή την θάλασσα είχαν πετύχει εναντίον άλλων σκαφών, αποτύγχαναν διαρκώς στην περίπτωση του Scharnhorst. Αυτό δημιούργησε την φήμη ότι το Scharnhorst ήταν το «τυχερό πλοίο» του γερμανικού ναυτικού. Οι ατέλειωτοι μήνες απραξίας ενός και πλέον χρόνου μέσα στην χιονισμένη μονοτονία του Άλτενφιορντ είχαν αρχίσει να επηρεάζουν αρνητικά το φρόνημα του πληρώματος, μέχρι την στιγμή που δόθηκε η διαταγή απόπλου εκείνη την μοιραία νύχτα των Χριστουγέννων. «Το Scharnhorst πάντα πρώτο!», φώναζαν υπερήφανοι το σύνθημα του πλοίου τους, καθώς αναχωρούσαν για να λάβουν μέρος σε ένα είδος μάχης που τους είχε καταστήσει τον εφιάλτη των Βρετανικών πλοίων. Και στις 07.30 ήρθε η στιγμή που όλοι εκείνοι οι άνδρες περίμεναν.

«Σκάφος έτοιμο και πλήρωμα σε θέσεις μάχης!»

«Προς Ζ29, πλοίαρχο Γιοχάννεσον: 4ος Στολίσκος Αντιτορπιλικών να αναπτυχθεί σε ανιχνευτικό μέτωπο προς την αναμενόμενη πορεία προσέγγισης της νηοπομπής, ταχύτητα 12 κόμβοι».

Τα πέντε αντιτορπιλικά έστρεψαν αμέσως βορειοδυτικά, αναπτυγμένα σε ένα πλατύ μέτωπο μπροστά από το καταδρομικό, ερευνώντας τον βορειοδυτικό ορίζοντα, σχεδόν βυθισμένα κάτω από τους αφρούς και τα κύματα καθώς δέχονταν ολόκληρη την οργή της καταιγίδας στο αριστερό τους πλευρό, σε σημείο που κάποιες στιγμές έδειχναν έτοιμα να αναποδογυρίσουν. Οι οπτήτρες της βάρδιας στις γέφυρες, εκτεθειμένοι μέσα στο χιόνι και το πολικό ψύχος, ερευνούσαν τα τέταρτα του ορίζοντα με τα κιάλια στα μάτια χωρίς να όμως ξεχωρίζουν τίποτα εκτός από το λευκό, διάστικτο τείχος που απλωνόταν μπροστά τους, αδιαπέραστο ακόμα και από τα καλύτερα γερμανικά κιάλια. Πίσω τους το πρωτεύον ραντάρ στην κορυφή της υπερκατασκευής του Scharnhorst ερευνούσε είκοσι χιλιόμετρα πυκνού σκοταδιού, ανυπομονώντας για κάποιο στίγμα που θα αποφόρτιζε την αυξανόμενη ένταση. Αν και ο Μπάϋ δεν το γνώριζε εκείνη την στιγμή, με μόνο βοηθό την διαίσθησή του, είχε επιτελέσει μία τέλεια καταδίωξη τοποθετώντας τα πλοία του μέσα σε απόσταση βολής από τον στόχο του, όταν ξαφνικά από τις 08.20 τα πράγματα άρχισαν να πηγαίνουν στραβά.

Ένα στίγμα στις οθόνες του Scharnhorst έκανε τον Μπάϋ να αλλάξει ξαφνικά πορεία προς βορρά, αλλά η πληροφορία αυτή δεν ελήφθη ποτέ από τον Γιοχάννεσον εξ αιτίας κάποιας ανεξήγητης παροδικής διακοπής της επικοινωνίας για την οποία κανείς δεν είχε ιδέα και η οποία θα γινόταν αντιληπτή πολύ αργότερα. Γεγονός όμως ήταν ότι το Scharnhorst ξέφυγε από τον σχηματισμό του εν αγνοία των αντιτορπιλικών του για να στραφεί βορειότερα προς το σημείο που βρισκόταν πράγματι η JW-55B, ενώ εκείνα συνέχιζαν να περιπολούν στην προηγούμενη βορειοδυτική πορεία τους. Από εκείνη την στιγμή και μετά οι δύο μονάδες διαχωρίστηκαν και η οπτική επαφή μεταξύ του Scharnhorst και των αντιτορπιλικών του χάθηκε για πάντα…

*   *   *

Ο συναγερμός που ήχησε στις 08.15 από τα μεγάφωνα του Belfast έκανε όλους τους άνδρες που βρίσκονταν εκτός βάρδιας να πεταχτούν από τα κρεβάτια τους και να αρχίσουν να τρέχουν κάτω από το ημίφως των στενών, μεταλλικών διαδρόμων του καταδρομικού για να επανδρώσουν τις θέσεις τους. Με την θύελλα των 8 Μπωφόρ να μαστιγώνει αλύπητα το πλοίο τους ήταν αδύνατον να κοιμηθούν, αλλά ακόμα και λίγες ώρες ξεκούρασης υπό αυτές τις συνθήκες ήταν πάντα ανεκτίμητες. Με ζωγραφισμένη την ένταση στα πρόσωπά τους, ο αντιναύαρχος Μπέρνετ μαζί με τον κυβερνήτη του Belfast, είχαν καρφωμένα τα μάτια τους σε εκείνο το αμυδρό πράσινο στίγμα στην οθόνη του ραντάρ.

«Είναι πολύ νωρίς», είπε ο αντιναύαρχος. «Λογικά, δεν θα πρέπει να είναι το Scharnhorst. Η ένδειξη αυτή είναι πολύ πρόωρη. Αλλά εάν πράγματι είναι αυτό, τότε όλοι μας πέσαμε έξω στις προβλέψεις μας –συμπεριλαμβανομένου και του Φραίηζερ».

_«Δεν νομίζω ότι αυτό είναι στίγμα πλοίου, κύριε», είπε ο χειριστής του ραντάρ. «Δεν έχει το σωστό σχήμα και μέγεθος –τουλάχιστον για ένα πλοίο με τις διαστάσεις του Scharnhorst. Μάλλον πρόκειται για ένα ακόμα πυκνό κύμα χιονιού που έπιασε το ραντάρ». Ήταν η πολλοστή φορά που ένα λανθασμένο στίγμα έκανε την παρουσία του μέσα στην τελευταία μισή ώρα και αυτή η κατάσταση είχε αρχίσει να εκνευρίζει τον Μπέρνετ. Δεν είχαν προλάβει να περάσουν 20 λεπτά από τότε που επέστρεψε στην γέφυρα, όταν ακούστηκε πάλι η φωνή του χειριστή: «Στίγμα σε διόπτευση 290 μοιρών, κύριε! Απόσταση 35km, μοιάζει με μεγάλο σκάφος!».

Ο Μπέρνετ κοίταξε αμέσως τον χάρτη του υπολογίζοντας θέσεις και αποστάσεις. Η ένδειξη φαινόταν πιο πιθανή αυτή την φορά. Και ο χειριστής επιβεβαίωσε τις υποψίες του: «Ναι, σίγουρα μεγάλο σκάφος, κύριε! Και είναι μόνο του!».

*   *   *

       Η ώρα είχε πάει 09.15. Ο Γιοχάννεσον στο Ζ-29 ακολουθώντας την πορεία που είχε διαταχθεί, δεν είχε εντοπίσει κανένα ίχνος της εχθρικής νηοπομπής, ούτε είχε και καμία ιδέα για το που βρισκόταν το Scharnhorst. Στις 73 μοίρες  βόρειου γεωγραφικού πλάτους που βρισκόταν εκείνη την στιγμή, το «ναυτικό λυκόφως» άρχιζε θεωρητικά από τις 08.40, με τον ήλιο 12 μοίρες κάτω από τον ορίζοντα. Αλλά ακόμα και στις 09.00, η αχνή ανταύγεια που έκανε την δειλή της εμφάνιση μέσα από την σκοτεινή θολούρα που τους τύλιγε, δεν άξιζε την ονομασία αυτή. Αυτό όμως ήταν συνηθισμένο. Το ασυνήθιστο ήταν εκείνη η έντονη λάμψη που είχε διακρίνει για μία στιγμή στα βορειοανατολικά, μέσα από μία φευγαλέα ρωγμή στο σκοτάδι και το χιόνι. Έμοιαζε με την λάμψη φωτιστικής οβίδας. Θα μπορούσε ίσως να προερχόταν από το Scharnhorst –αν το Scharnhorst βρισκόταν εκεί, και αν η φωτιστική οβίδα ήταν λευκή όπως όλες οι γερμανικές. Αλλά αυτή είχε ένα διαφορετικό χρώμα. Εκείνο το ψυχρό, ρόδινο και εντελώς αναπάντεχο φως που κρεμόταν μετέωρο στα βορειοανατολικά, μπορούσε να προέρχεται μόνο από βρετανικό σκάφος…

 

*   *   *

«Κανένα άλλο στίγμα δίπλα στο Scharnhorst, σε μέγεθος αντιτορπιλικού;», ρώτησε ξαφνιασμένος ο Μπέρνετ.

«Όχι, κύριε.»

«Δεν ξέρω τι τους έπιασε τους Γερμανούς αλλά σίγουρα διευκολύνουν το έργο μας. Ετοιμαστείτε για βολή φωτιστικής οβίδας!».

Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, καθώς η απόσταση μεταξύ των καταδρομικών του Μπέρνετ και του Scharnhorst είχε μειωθεί στα 13km, οκτώ φωτιστικές οβίδες από τα πυροβόλα των καταδρομικών απλώθηκαν στον σκοτεινό ουρανό και φωταγώγησαν ολόκληρα τετραγωνικά χιλιόμετρα κατάμαυρης απεραντοσύνης εκτός από τον στόχο ο οποίος βρισκόταν εκτός εμβέλειας. Αυξάνοντας ταχύτητα για να μειώσουν γρήγορα την απόσταση, τα τρία καταδρομικά αναπτύχθηκαν κατά μέτωπο με το Norfolk πρώτο από αριστερά, το Belfast στην μέση και το Sheffield δεξιά, έχοντας στο αριστερό τους μέτωπο την πλώρη του γερμανικού καταδρομικού που πλησίαζε από την αντίθετη κατεύθυνση. Οι πρόσθιοι πυργίσκοι των βρετανικών καταδρομικών ήταν όλοι στραμμένοι προς την πλευρά του στόχου, αλλά η σύγκλιση των δύο αντιπάλων ήταν τόσο γρήγορη ώστε μετά από λίγα λεπτά το Scharnhorst περνούσε από το αριστερό πλευρό τους ακριβώς την στιγμή που εκείνα βρίσκονταν σε θέση βολής. Έτσι το πεδίο πυρός του Belfast και του Sheffield παρεμποδιζόταν τώρα από την παρουσία του Norfolk στα αριστερά τους το οποίο ήταν το μόνο που είχε την δυνατότητα να βάλλει. Το Norfolk ήταν το βαρύτερο από τα τρία καταδρομικά και από τις 09.30 μέχρι τις 09.40, το Norfolk είχε τον χρόνο να βάλλει έξι συνολικές πλευρικές ομοβροντίες καθώς το Scharnhorst περνούσε αριστερά του σε απόσταση 10km. Ήταν ένα σύνολο 48 οβίδων των 8in. Δύο από αυτές βρήκαν τον στόχο τους.

Μετά την εγκληματική στρατηγική ακαμψία του Νταίνιτς και τον άτυχο διαχωρισμό του Μπάϋ από τα αντιτορπιλικά του, ο δεύτερος κανονιοβολισμός του Norfolk ήταν το τρίτο γεγονός που θα έκρινε την μάχη. Η ναυμαχία του Βορείου Ακρωτηρίου είχε αρχίσει.

*   *   *

«Πίδακες 500 μέτρα αριστερά! Τουλάχιστον 8 ιντσών!», φώναξε μέσα από το μικρόφωνό του ο αρχικελευστής Βίλλυ Γκέντε (Willi Goede), οπτήρας στον αριστερό προβολέα ερεύνης της γέφυρας του Scharnhorst. Οι τεράστιες στήλες νερού, διαμέτρου διόμισυ μέτρων, είχαν εμφανιστεί από το πουθενά σαν χλωμά φαντάσματα επάνω στο μαύρο φόντο της σκοτεινής θάλασσας κεραυνοβολώντας τους πάντες. Τα ραντάρ του Scharnhorst δεν είχαν αντιληφθεί απολύτως τίποτα. Όλα τα άλλα συνέβησαν ταυτόχρονα: το πρωτεύον ραντάρ ανέφερε το στίγμα, ο συναγερμός  χτυπούσε διαπεραστικά, τα αποστασιόμετρα επέλεγαν στόχους και μετρούσαν διοπτεύσεις. Μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα το αδιαπέραστο σκοτάδι διαταράχτηκε από τις αστραποβόλες λάμψεις των κανονιοβολισμών. Το Scharnhorst είχε αιφνιδιαστεί. Και αμέσως μετά υπέστη τις συνέπειες.

Το πρώτο πλήγμα του Norfolk έπεσε ανάμεσα στον αριστερό πυργίσκο Νο 3 των πυροβόλων των 5.9in και τους τορπιλοβλητικούς σωλήνες. Διαπέρασε το άνω κατάστρωμα και κατέληξε στο διαμέρισμα των τεχνικών υπαξιωματικών. Θα ήταν ένα βαρύ πλήγμα αν η οβίδα είχε εκραγεί. Αλλά αυτό δεν συνέβη.

_«Πηδάλιο 95ο αριστερά, πρόσω ολοταχώς!», φώναξε ο Χίντσε, στρέφοντας το πλοίο του πίσω από τις πρύμνες των βρετανικών καταδρομικών, διαφεύγοντας γρήγορα προς την αντίθετη κατεύθυνση, την στιγμή που τα τρία πυροβόλα του οπίσθιου πυργίσκου “Caesar” ανταπέδωσαν με την εκτυφλωτική οργή τους.

Το επόμενο πλήγμα ήρθε να χτυπήσει εκείνη την στιγμή με τον συριγμό και την σφοδρότητα δώδεκα υπερταχειών που διαπέρασαν τον σκοτεινό παγωμένο αέρα για να ξεσπάσουν πάνω από τα κεφάλια του Μπάϋ και του Χίντσε, στην κορυφή της υπερκατασκευής του πλοίου, αφήνοντας συντρίμμια και θραύσματα κάποιου κατεστραμμένου τμήματος να βρέξουν με τους μεταλλικούς ήχους τους την γέφυρα. Ήταν μία οβίδα από την δεύτερη ομοβροντία του Νorfolk η οποία δεν ήταν τόσο ανίκανη όσο η προηγούμενη. Σκοτώνοντας πολλούς από τα πληρώματα της ομοχειρίας των αντιαεροπορικών της γέφυρας, διέλυσε ολοκληρωτικά το πρωτεύον ραντάρ -το κυριότερο μέσο σκόπευσης των πυροβόλων- αφήνοντας το πλοίο να βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στα οπτικά μέσα «τυφλής» σκόπευσης. Το μικρότερο οπίσθιο δευτερεύον ραντάρ εξακολουθούσε να λειτουργεί επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη τριών πολεμικών πλοίων στα νώτα, αλλά αυτός ήταν και ο μόνος τομέας που μπορούσε να καλύψει. Σε έναν τομέα 180 μοιρών στο μέτωπό του το Scharnhorst είχε μείνει κυριολεκτικά τ

26 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 10.00-16.00

Άνεμος Δύναμης 9: Πολύ Δυνατή Καταιγίδα

                                     Ελαφρές ζημιές σε οικοδομήματα.

                                  Καμινάδες και κεραμίδια αφαιρούνται από τις στέγες.  

 

Η επίθεση μπορεί να είχε αιφνιδιάσει τον Μπάϋ, αλλά δεν του είχε αφαιρέσει και όλα τα πλεονεκτήματα. Γνώριζε ότι τα τρία βρετανικά καταδρομικά που είχε συναντήσει ήταν εύκολη λεία για ένα καταδρομικό του μεγέθους του Scharnhorst. Οποιοδήποτε από αυτά δεχόταν μία πλήρη ομοβροντία του θα ήταν απίθανο να επιβιώσει. Αλλά οι διαταγές του ανέφεραν αυστηρά να αποφύγει την σύγκρουση μαζί τους. Ο κύριος στόχος του ήταν να κτυπήσει την νηοπομπή -και αυτό ακριβώς σκόπευε να κάνει.

Τα εχθρικά καταδρομικά είχαν καταφέρει να παρεμβληθούν ανάμεσα εκείνον και τον στόχο του, άρα η νηοπομπή, όπως σωστά είχε υποθέσει εξ αρχής, βρισκόταν βόρεια των καταδρομικών σε μία ανατολική πορεία και δεν μπορεί να απείχε πολύ ακόμα. Aφήνοντας πίσω του ένα πυκνό προπέτασμα καπνού για να καλύψει την υποχώρησή του και αγγίζοντας την μέγιστη ταχύτητά των 30 κόμβων, το Scharnhorst κατευθυνόταν τώρα νότια προς την βάση του, υποκρινόμενο ότι τρεπόταν σε φυγή. Όταν θα βρισκόταν σε απόσταση ασφαλείας θα παρέκαμπτε τους διώκτες του διαγράφοντας ένα ημικύκλιο προς τα βορειοανατολικά, και θα συναντούσε την νηοπομπή σε μία νέα θέση την στιγμή που τα καταδρομικά θα τον αναζητούσαν κάπου αλλού.

Τα προβλήματα που αντιμετώπιζε βέβαια δεν ήταν μικρά. Το κυριότερο από αυτά ήταν η απώλεια της «όρασής» του. Όλοι μέσα στο πλοίο γνώριζαν την αναγκαιότητα του ραντάρ σε μία μάχη κάτω από αυτές τις συνθήκες. «Δεν μ’ αρέσει αυτό…Είναι σαν να είσαι τυφλός από το ένα μάτι», του είπε ο Αξιωματικός Βολής όταν του ανέφερε την ζημιά. Το δεύτερο ήταν η ανεξήγητη απώλεια επαφής με τα αντιτορπιλικά του. Εκείνη την στιγμή η παρουσία τους θα μπορούσε να του φανεί ανεκτίμητη αν βρίσκονταν εκεί ώστε να εκτελέσουν μία επίθεση αντιπερισπασμού, καθώς εκείνος θα χτυπούσε την νηοπομπή από τα βόρεια. Για το πρώτο πρόβλημα δεν υπήρχε λύση -θα έπρεπε να βασιστεί σε ότι είχε. Για το δεύτερο όμως υπήρχε ακόμα καιρός.

Scharnhorst προς 4ο Στολίσκο Αντιτορπιλικών: Επιχειρήσατε εναντίον θέσης 6365, ταχύτητα 27 κόμβοι».

Λίγο αργότερα η φωνή του πλοίαρχου Χίντσε ακούστηκε από τα μεγάφωνα του καταδρομικού: «Ανάπαυλα μάχης. Προσπαθούμε μία ακόμα φορά να πιάσουμε την νηοπομπή -τα αντιτορπιλικά από τα νότια και εμείς από τα βόρεια».

Ο Μπάϋ κοίταξε το ρολόϊ του. Η ώρα ήταν 10.00. Είχαν περάσει μόλις 20 λεπτά από τότε που είχε ξεφύγει από τα βρετανικά καταδρομικά. Το λυκαυγές άρχιζε γύρω στις 11.00 και διαρκούσε περίπου δυόμισι ώρες. Είχε αρκετό χρόνο στη διάθεσή του για να αναστρέψει πορεία και να επιτεθεί στην νηοπομπή αιφνιδιάζοντας εκείνος τους Βρετανούς, με μία κυκλωτική κίνηση πολύ παρόμοια με εκείνη του Κούμμετς πριν ένα χρόνο.

*   *   *

Δυστυχώς για τον Μπέρνετ κάθε ιδέα καταδίωξης έπρεπε να απορριφθεί. Το στίγμα του γερμανικού πλοίου έτεινε να χαθεί ακόμα από το ραντάρ. Μέσα σε μία τέτοια θάλασσα τα καταδρομικά του έδιναν τον καλύτερο εαυτό τους με 24 κόμβους την ώρα, αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό. Το Scharnhorst ήδη προπορευόταν και πλεονεκτούσε στην ταχύτητα κατά 6 κόμβους, ενώ ο Φραίηζερ βρισκόταν ακόμη πολύ μακριά για να προλάβει να του αποκόψει την υποχώρηση. Στις 10.35, όταν το ίχνος βρισκόταν στην οριακή απόσταση των 35km, ακούστηκε η φωνή του χειριστή ραντάρ στο Belfast:

«Ο εχθρός μεταβάλλει πορεία, κύριε! Στρέφεται βόρεια!».

_«Αχά! Ώστε δεν επιστρέφει στο Άλτενφιορντ, τελικά! Αυτό ήταν το παιχνίδι του!». Χωρίς καμία αμφιβολία για τις προθέσεις του αντιπάλου του, ο Μπέρνετ αντέδρασε ενστικτωδώς. Κατευθύνθηκε βορειοανατολικά για να παρεμβάλλει πάλι την δύναμή του ανάμεσα στην JW-55B και το Scharnhorst, κλείνοντάς του τον δρόμο.

*   *   *

Το μήνυμα του Μπέρνετ προς το King George στις 10.45 θα ήταν η απαρχή των δύο πιο αγχωτικών ωρών στην σταδιοδρομία του ναύαρχου Φραίηζερ: «Έχασα επαφή με τον εχθρό ο οποίος κατευθυνόταν βορειοανατολικά. Επιστρέφω προς κάλυψη της νηοπομπής». Ο Φραίηζερ έχασε κάθε ίχνος ψυχραιμίας! Η νίκη που τόσο μεθοδικά μελετούσε επί μήνες θα χανόταν τώρα μέσα από τα χέρια του επειδή ο Μπέρνετ θα ανασυντασσόταν με την νηοπομπή αντί να καταδιώξει το Scharnhorst. Ο εκνευρισμός του τον έκανε να στείλει στον Μπέρνετ ένα σήμα το οποίο ηχούσε σχεδόν σαν προσβολή: «Εκτιμώ ότι η Δύναμη 2 δεν θα έχει ελπίδες να βρει τον εχθρό, αν η επαφή μαζί του δεν αποκατασταθεί».

Αυτή βέβαια ήταν η επίσημη διατύπωση, γιατί στο μυαλό του Μπέρνετ το σήμα ερμηνευόταν διαφορετικά: «Αν εσύ δεν παρακολουθείς το Scharnhorst, πως στο καλό νομίζεις ότι θα το χτυπήσω εγώ;». Ουσιαστικά ο ναύαρχος τον επέκρινε για την απόφασή του και του ζητούσε να εκτεθεί σε έναν παράλογο κίνδυνο καταδιώκοντας έναν ποιοτικά ανώτερο αντίπαλο με την μικρή του δύναμη, προκειμένου ο Φραίηζερ να μη χάσει την νίκη του. Αλλά ο Μπέρνετ γνώριζε ότι πρωταρχικό καθήκον του ήταν να προστατεύσει την νηοπομπή και δεν σκόπευε να παρεκκλίνει από αυτό. Η βύθιση του Scharnhorst ήταν ένας δευτερεύων στόχος που αφορούσε περισσότερο τον Φραίηζερ ο οποίος όμως ούτε καν βρισκόταν εκεί κοντά.

_«Οι καιρικές συνθήκες δίνουν στον αντίπαλο πλεονέκτημα ταχύτητας 6 κόμβων. Θεωρώ την καταδίωξη ή την παρακολούθηση μάταιη. Έχω την πεποίθηση ότι ο εχθρός θα επιχειρήσει δεύτερη επίθεση από βορειανατολικά».

Ο Φραίηζερ δεν απάντησε τίποτα, μόνο και μόνο για να μην εκτεθεί σε περίπτωση που η πρόβλεψη του Μπέρνετ αποδεικνυόταν σωστή, αλλά κατά βάθος φοβόταν ότι η μεγάλη ευκαιρία της ζωής του είχε χαθεί.

 

*   *   *

Στις 11.00 η ψυχρή γκριζάδα του ανεπαίσθητου και βραχύβιου αρκτικού λυκόφωτος είχε επιτέλους έρθει, χωρίς όμως η απατηλή υποψία του ηλιακού φωτός να φωτίσει τίποτα άλλο εκτός από την αφιλόξενη υγρή έρημο μίας μανιασμένης θάλασσας που φούσκωνε και ξεφούσκωνε ασταμάτητα σαν να αδημονούσε να εισπράξει τον φόρο των ανθρώπινων ζωών που ίσως καταπράϋναν την αμείλικτη οργή της, ίσως και όχι. Η χαμηλή νέφωση και η χιονόπτωση είχαν επιδεινώσει την ορατότητα, καθώς η θύελλα άγγιζε κατά στιγμές τα 9 Μπωφόρ. Το κατάστρωμα του Scharnhorst είχε ήδη καλυφθεί από ένα παχύ στρώμα πάγου, έστω κι αν η πλώρη του βρισκόταν ουσιαστικά βυθισμένη κάτω από τα κολοσσιαία κύματα μέχρι το ύψος του πρώτου πυργίσκου. Οι άνδρες εξαντλημένοι και παγωμένοι, είχαν παραμείνει για τέσσερις συνεχείς ώρες στις θέσεις τους, έχοντας ξεχάσει τι σημαίνει να είσαι ζεστός και στεγνός. Ακόμα και το φαγητό διανεμόταν στις θέσεις μάχης τους –κρύο για τους άνδρες που είχαν την τύχη να βρίσκονται στο εσωτερικό του πλοίου, κρύο, αλμυρό και μουσκεμένο για όσους βρίσκονταν στο εξωτερικό.

Ο ναύαρχος Μπάϋ κρατούσε ανήσυχος στα χέρια του μία ασαφή αναφορά της Luftwaffe που μόλις είχε πάρει στα χέρια του μετά από καθυστέρηση δύο ωρών: «Πέντε μονάδες σε απόσταση 270km βορειοδυτικά Βορείου Ακρωτηρίου»! Το σήμα δεν διευκρίνιζε ούτε την ταυτότητα, ούτε την θέση αυτών των πλοίων, αλλά στο μυαλό όλων των αξιωματικών της γέφυρας γεννήθηκε εκείνη η μαύρη σκέψη που φοβόντουσαν όλοι στην αλυσίδα διοίκησης του ναυτικού: «Αυτό μπορεί μόνο να σημαίνει μία βρετανική Ομάδα Μάχης με ένα βαρύ σκάφος και την συνηθισμένη συνοδεία», είπε σκεπτικός ο Μπάϋ. Τα βλέμματα όλων συγκεντρώθηκαν επάνω του περιμένοντας με αγωνία την απόφαση που θα έκρινε τα πάντα. Η βαριά σιωπή φαινόταν να διαρκεί ολόκληρα λεπτά. Αφού μελέτησε σκυθρωπός τον χάρτη, μίλησε με αποφασιστικότητα:

«Θα τηρήσουμε το αρχικό σχέδιο. Διατηρούμε πορεία και ταχύτητα. Με τον ένα τρόπο ή τον άλλο θα την πιάσουμε αυτή την καταραμένη την νηοπομπή. Αυτή η εχθρική Ομάδα απέχει πολύ μακριά για να μας φτάσει. Οι οπτήρες πρέπει να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους, πλοίαρχε. Τα πάντα εξαρτώνται από αυτούς».      

*   *   *

_«Άγνωστο στίγμα, διόπτευση 075, απόσταση 24km!»

Τα ραντάρ των τριών καταδρομικών είχαν εντοπίσει το στίγμα σχεδόν ταυτόχρονα στις 12.05. Το στίγμα πλησίαζε γρήγορα από τα δεξιά της Δύναμης 1 με την νηοπομπή στα αριστερά της. Ο Μπέρνετ δεν είχε καμία αμφιβολία ότι το Scharnhorst είχε επιστρέψει. Η αποφασιστικότητα του Γερμανού διοικητή να καταδιώξει πάση θυσία την νηοπομπή χωρίς κάλυψη αντιτορπιλικών ήταν αξιοθαύμαστη αλλά εκείνο που δεν γνώριζε ήταν ότι η αναστροφή της πορείας του τον είχε τοποθετήσει και πάλι μέσα στην εμβέλεια του ραντάρ του.

Στις 12.20 ο σηματοδότης του Sheffield ανακοίνωσε την είδηση που περίμενε εναγωνίως ο Μπέρνετ: «Εχθρός εν όψει!».

 

*   *   *

«Μπροστά δεξιά και αριστερά, τρεις σκιές!», φώναξε ο Βίλλυ Γκέντε. Οι Σταθμοί Διεύθυνσης Πυρός μετέδωσαν αποστάσεις και διοπτεύσεις στους πυργίσκους την στιγμή που οι δύο πρόσθιοι τριπλοί πυργίσκοι των 11in άνοιξαν πυρ στα δεξιά. Παρά τον δεύτερο αιφνιδιασμό που είχε δεχθεί, το Scharnhorst απάντησε πρώτο. Η δεξιοτεχνία των χειρισμών του υπερβαινόταν μόνο από την ταχυβολία και την ευστοχία του: μέσα στο σύντομο χρονικό διάστημα που χρειάστηκε για να ολοκληρώσει έναν αριστερό ελιγμό διαφυγής, τέσσερις διαδοχικές πλευρικές ομοβροντίες σημείωσαν πλήγματα εναντίον των εχθρικών καταδρομικών των οποίων οι σιλουέτες διακρίνονταν πια καθαρά στον σελασφόρο ορίζοντα.

«Προς όλους τους σταθμούς: Ισχυρές εκρήξεις στα εχθρικά σκάφη!», φώναξε με ενθουσιασμό ο Αξιωματικός Βολών, πλωτάρχης Μπρέντενμπρώϋκερ και η φωνή του χάθηκε μέσα στον επόμενο κανονιοβολισμό του πύργου “Caesar”, που τώρα έβαλλε σε συνδυασμό με τον δευτερεύοντα οπλισμό των 5.9in καθώς οι αποστάσεις μειώνονταν.

*   *   *

Τα μικρότερα Belfast και Sheffield παρουσίαζαν δυσκολότερους στόχους στην απόσταση των 10km. Ήταν σχετικά δυσδιάκριτα και τα πυροβόλα τους έβαλλαν με οβίδες άκαπνης πυρίτιδας. Ωστόσο τα δευτερεύοντα πυροβόλα του Scharnhorst ήταν υπεραρκετά για να τα αντιμετωπίσουν καθώς οι κύριοι πυργίσκοι των 11in ασχολούντο με το βαρύτερο Norfolk το οποίο ήταν μία διαφορετική περίπτωση: αντίθετα από τα υπόλοιπα πλοία του βρετανικού ναυτικού, το Norfolk δεν είχε προλάβει να εφοδιαστεί με οβίδες άκαπνης πυρίτιδας με αποτέλεσμα οι λάμψεις των πυροβόλων του να προδίδουν αμέσως την θέση του παρέχοντας στον Μπρέντενμπρώϋκερ ένα θαυμάσιο στίγμα σκόπευσης μέσα στο σκοτάδι.

Οι πρώτοι πίδακες νερού είχαν αρχίσει να το πλησιάζουν επικίνδυνα, έως ότου στις 12.30 η υπερκατασκευή του Norfolk τυλίχτηκε στις φλόγες από τις εκρήξεις δύο εύστοχων πληγμάτων. Το πρώτο ήταν η εκδίκηση του Scharnhorst: κτύπησε το βρετανικό καταδρομικό καταμεσής στην δεξιά πλευρά, πίσω από τις τρεις καπνοδόχους του, καταστρέφοντας και τα δύο ραντάρ του, διαπερνώντας το κατάστρωμα σαν χαρτόνι και πλημμυρίζοντας ένα διαμέρισμα με μαύρους καπνούς, λάδια και ένα μέτρο νερού. Τα φώτα έσβησαν αμέσως και μέσα στο σκοτάδι κάποιοι καλούσαν απεγνωσμένα σε βοήθεια κυκλωμένοι από φλόγες. Το δεύτερο πλήγμα όμως ήταν βαρύτερο: ανατίναξε ολόκληρο τον πύργο “X” σκοτώνοντας 12 άνδρες. Οι επιζήσαντες του πληρώματος πρόλαβαν να πλημμυρίσουν τον θάλαμο πυρομαχικών πριν τα αγγίξουν οι φλόγες. Μία ακόμη σειρά κανονιοβολισμών έσκασαν δίπλα στο Sheffield, σηκώνοντας πανύψηλους πίδακες νερού πριν σβήσουν μέσα σε λευκούς κύκλους αφρών, εκτοξεύοντας μία καταιγίδα θραυσμάτων που άνοιξαν τεράστιες τρύπες στα μεταλλικά τοιχώματα του, σηκώνοντας δύο στήλες μαύρου καπνού.

Τα βρετανικά πλοία βρέθηκαν σε μία κατάσταση σύγχυσης και ο ρυθμός βολών τους μειώθηκε, καθώς το Scharnhorst απομακρυνόταν ολοταχώς στα νοτιοανατολικά. Και αυτή την φορά κανείς δεν μπορούσε να εγγυηθεί ότι το ταχύ γερμανικό καταδρομικό δεν θα εξαφανιζόταν για πάντα.

*   *   *

Η δεύτερη σύγκρουση υπήρξε καθοριστική για τις αποφάσεις που θα λάμβανε ο Μπάϋ. Αν και είχε προκαλέσει πλήγματα στους αντιπάλους του χωρίς να πληγεί ο ίδιος, έπρεπε να παραδεχθεί ότι είχε αιφνιδιαστεί και πάλι σαν οι Βρετανοί να γνώριζαν που ακριβώς βρισκόταν και να τον είχαν προλάβει. Δεν υπήρχε αμφιβολία ότι τα πυρά τους κατευθύνονταν από ραντάρ καταπληκτικής εμβέλειας μέσω του οποίου παρακολουθούσαν κάθε του κίνηση. Ο ίδιος είχε χάσει πλέον το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού, ενώ ταυτόχρονα είχε μεταβληθεί από κυνηγός σε κυνηγημένο. Με το πρωτεύον ραντάρ του κατεστραμμένο και χωρίς την κάλυψη των αντιτορπιλικών του δεν ήταν σε θέση να ανταπεξέλθει σε μία παρατεταμένη σύγκρουση με τα τρία καταδρομικά, ενώ ταυτόχρονα αιωρείτο και η υποψία ύπαρξης κάποιου βαρύτερου εχθρικού σκάφους –κατά πάσα πιθανότητα θωρηκτού- που τον πλησίαζε από τα δυτικά.

«Διάολε! Δεν μπορούμε να πλησιάσουμε καθόλου αυτή την νηοπομπή. Τα καταδρομικά βρίσκονται συνεχώς εκεί που θέλουμε να χτυπήσουμε και προφανώς μας παρακολουθούν ακόμη. Υπό το φως των διαταγών μας δεν βλέπω λόγο να επιχειρήσουμε και μία τρίτη επίθεση εναντίον της νηοπομπής». Το αμυδρό λυκόφως που άφηναν πίσω τους είχε αρχίσει κι αυτό να σβήνει όπως και οι πιθανότητες μίας επιτυχίας. «Οποιαδήποτε περαιτέρω συμπλοκή κάτω από τις παρούσες συνθήκες θα ευνοούσε αποκλειστικά τον εχθρό, δίνοντάς του την ευκαιρία να επιχειρήσει επίθεση με τορπίλες». Κατευθύνθηκε προς τον χάρτη, έλεγξε ακόμη μία φορά την απόσταση από την βόρεια ακτή της Νορβηγίας, κοίταξε τα όργανα ταχύτητας και πορείας και είπε αποκαρδιωμένος στον Χίντσε: «Επιστρέφουμε στην Νορβηγία, πλοίαρχε».

Στις 13.00 ένα ανάλογο σήμα έφτασε στα χέρια του πλοίαρχου Γιοχάννεσον, καθώς εκείνος έσπευδε να ενισχύσει τον κυνηγημένο διοικητή του: “Scharnhorst προς Ζ-29: 4ος Στολίσκος Αντιτορπιλικών να διακόψει την εμπλοκή και να επιστρέψει στην βάση”.  

 

' Duke of York'

Στρέφοντας νότια, με την θάλασσα αυτή την φορά να το κτυπάει αντίθετα, αφαιρώντας του λίγους πολύτιμους κόμβους, το Scharnhorst χανόταν και πάλι μέσα στο ανανεωμένο πολικό σκοτάδι με ταχύτητα 28 κόμβων. Αλλά τα στίγματα στην οθόνη του δευτερεύοντος οπίσθιου ραντάρ δεν έλεγαν να εξαφανιστούν…

*   *   *

O Μπέρνετ αντιμετώπιζε τα δικά του προβλήματα. Ο Γερμανός αντίπαλός του ίσως να μη το γνώριζε, αλλά εκείνη την στιγμή μία τολμηρή αντεπίθεσή του θα ήταν ικανή να εξαλείψει την Δύναμη 1 από προσώπου γης. Επάνω στο Norfolk οι άνδρες καταπολεμούσαν τις φωτιές προσπαθώντας να καταστήσουν και πάλι το πλοίο τους αξιόμαχο, αν και η καταστροφή των δύο ραντάρ του δεν άφηνε περιθώρια για πολλές ελπίδες. Τα πλήγματα που είχε δεχθεί το Sheffield αν και αρχικά φαίνονταν επιφανειακά, αποδείχθηκαν ανεπανόρθωτα για το μικρό καταδρομικό: ο άξονας της αριστερής εσωτερικής προπέλας είχε αποσυνδεθεί τελείως από ένα κτύπημα που είχε δεχθεί στην πρύμνη, χωρίς πιθανότητα επισκευής. Ήταν φανερό ότι το Sheffield δεν μπορούσε πια να ακολουθήσει στον αγώνα ταχύτητας εναντίον του Scharnhorst και λίγο αργότερα εγκατέλειψε, μένοντας εκτός μάχης. Οι ζημιές που είχαν υποστεί τα δύο πλοία τα ανάγκασαν να μειώσουν την ταχύτητά τους, αφήνοντας το Belfast ολομόναχο να παρακολουθεί τον εχθρό με το ραντάρ, μεταβιβάζοντας κάθε 15 λεπτά τις πληροφορίες του στον Φραίηζερ ο οποίος είχε συνεχίσει να κινείται ανατολικά με μέγιστη ταχύτητα, έχοντας την ελπίδα ότι θα του δινόταν ίσως η ευκαιρία να αποκόψει την οδό υποχώρησης του Scharnhorst προς την Νορβηγία.  

 

' SHEFFIELD'

Ο Μπέρνετ γνώριζε ότι τα πάντα εξαρτώντο τώρα από αυτόν. Απέφευγε επιμελώς οποιαδήποτε σύγκρουση με το Scharnhorst, αλλά κρατούσε σταθερή ταχύτητα 23 κόμβων σε απόσταση 14km πίσω δεξιά του, ακριβώς έξω από την ακτίνα οπτικής επαφής -και για τις επόμενες τρεις ώρες θα γινόταν η εφιαλτική σκιά του…

*   *   *

       Ο καιρός και η ορατότητα επιδεινώνονταν σταθερά όπως ακριβώς και η κατάσταση του Μπάύ ο οποίος είχε απομείνει εγκαταλελειμένος και τυφλός με κάθε έννοια του όρου: χωρίς καμία πληροφόρηση από την αεροπορία ή υποστήριξη από τα υποβρύχια και με τα αντιτορπιλικά του ουσιαστικά χαμένα, δεν είχε τίποτα άλλο να βασιστεί εκτός από τις ενδείξεις του δευτερεύοντος ραντάρ το οποίο εξακολουθούσε να εντοπίζει το επίμονο ίχνος ενός καταδρομικού στα νώτα του. Η ταχύτητα του Scharnhorst ήταν ίσως η μοναδική νότα αισιοδοξίας που μπορούσε να διακρίνει: τον είχε ήδη γλυτώσει μία φορά από τα ακριβέστατα πλήγματα των βρετανικών πυροβόλων και ίσως το κατάφερνε και τώρα. Παρόλα αυτά δεν μπορούσε να αποδιώξει εκείνη την ενστικτώδη έκτη αίσθηση που τον προειδοποιούσε για μία επικείμενη καταστροφή…

*   *   *

       Ώρα 15.00: «Δύναμη 1 προς King George V: Εάν ο εχθρός διατηρήσει παρούσα πορεία και ταχύτητα θα πέσει κατευθείαν επάνω σου!».

*   *   *

Ώρα 16.17: «Το πιάσαμε, κύριε! Απόσταση 45km, διόπτευση 020!», φώναξε ο χειριστής του ισχυρότερου ραντάρ σε ολόκληρο το βρετανικό ναυτικό και η καρδιά του Φραίηζερ αναπήδησε. «Μεταβιβάστε την επαφή στα υπόλοιπα σκάφη και λάβετε θέσεις μάχης. Η συμπλοκή αναμένεται γύρω στις 17.00». Ο ναύαρχος δεν χρειάστηκε να περιμένει τόσο πολύ. Στις 16.48, όταν το Scharnhorst απείχε μόλις 12km από αυτόν, τέσσερις φωτιστικές οβίδες από τα δευτερεύοντα πυροβόλα των 5,25in του θωρηκτού έλαμψαν στον ουρανό. Για λίγα δευτερόλεπτα έμειναν μετέωρες στο σκοτεινό στερέωμα σαν φωτεινές ομπρέλες, πριν αρχίσουν να γλιστρούν αργά προς τα κάτω σκορπώντας το απόκοσμο ρόδινο φως τους πάνω στην δραματικότερη σκηνή που γνώρισε ποτέ ο Αρκτικός Ωκεανός.  

' BELFAST'

Καθώς ο Φραίηζερ έφερνε τα κιάλια νυχτερινής όρασης στα μάτια του, αντίκριζε επιτέλους μπροστά του την λεπτή, μακριά, επιθετική, μα τόσο υπερήφανη σιλουέτα του ασημόγκριζου καταδρομικού, με την πλώρη του κάτασπρη από τον πάγο και τα νερά, να γλιστράει πάνω στα μαύρα κύματα με ένα αξεπέραστο μεγαλείο που άφησε τους πάντες εκστατικούς: «Τι υπέροχο που ήταν καθώς έσκιζε τα νερά σε μέγιστη ταχύτητα…Σαν ένα τεράστιο ασημένιο φάντασμα που ερχόταν καταπάνω σου!». Ήταν μία σκηνή μαγική, σχεδόν κινηματογραφική, που πολλοί θα πλήρωναν να την παρακολουθήσουν. Το τίμημα θα ήταν οι ανθρώπινες ζωές.

Την στιγμή που το άτυχο καταδρομικό λουζόταν από την αποκαλυπτική φασματική ανταύγεια των οβίδων, τα μάτια του Φραίηζερ στυλώθηκαν έκπληκτα πάνω στα πυροβόλα του: «Θεέ και Κύριε! Έχει τους πυργίσκους του ακόμα στραμμένους μπροστά και πίσω. Ούτε καν ξέρει ότι είμαστε εδώ!»…  

 

26 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 17.00-20.00

  Άνεμος Δύναμης 10: Παράφορη Καταιγίδα

Δένδρα ξεριζώνονται, οικίες καταστρέφονται

 

«Αν και πολλά χάθηκαν, τόσα άλλα παραμένουν

Και παρότι δεν έχουμε πια την δύναμη εκείνη

που παλιά κουνούσε γη και ουρανό,

εξακολουθούμε να είμαστε αυτοί που είμαστε.

Ένα κοινό πάθος ηρωικών ψυχών,

Αδύναμες από τον χρόνο και την μοίρα,  

Μα αποφασισμένες να παλέψουμε, 

να αναζητήσουμε, να βρούμå

Και όχι να υποταχθούμε»

                                                                   Άλφρεντ Τέννυσον

   

 

Το Scharnhorst είχε αιφνιδιαστεί για τρίτη και τελευταία φορά. Κανείς δεν θα μπορούσε να κατηγορήσει το οπίσθιο ραντάρ του που ήταν απασχολημένο με την παρακολούθηση των καταδρομικών στα νώτα του και του οποίου η γωνία ερεύνης ήταν πολύ μικρή για να καταφέρει να εντοπίσει έναν στόχο 12km μακριά στο δεξιό πλευρό του. Από όσο μπορούσε να γνωρίζει ο Μπάϋ, το King George είχε εμφανιστεί από το πουθενά σαν εφιαλτικό πλάσμα που το γέννησε η αφρισμένη θάλασσα. Παγιδευμένο ανάμεσα σε δύο βρετανικές δυνάμεις, το καταδικασμένο Scharnhorst ετοιμάστηκε να δώσει την τελευταία του μάχη.

       Η πρώτη ένδειξη ήρθε από δύο πανύψηλα τείχη νερού εξήντα μέτρων που υψώθηκαν ξαφνικά μέχρι το ύψος της γέφυρας, 150m στα αριστερά του. Τρεισήμισι τόνοι ατσαλιού και εκρηκτικών διαπέρασαν τον αέρα με τον ήχο μίας σκευοφόρου που ξέφυγε από κάθε έλεγχο και μία κόκκινη γλώσσα φωτιάς πετάχτηκε στα δεξιά της πλώρης, ακριβώς μπροστά από τον πυργίσκο “Anton”. Αμέσως μετά μία δεύτερη άστραψε στη μέση του. Ήταν η πρώτη συνολική πλευρική ομοβροντία από τα βαριά πυροβόλα του βρετανικού θωρηκτού, κατευθυνόμενη από την συνηθισμένη ευστοχία του ραντάρ του. Οι πρώτες αναφορές της επερχόμενης καταστροφής άρχισαν να βομβαρδίζουν την γέφυρα του Scharnhorst όπως τα θραύσματα των οβίδων που έσκαγαν γύρω του.  

' Opportune'

«Πύργος “A” εκτός ενεργείας! Ο μηχανισμός περιστροφής καταστράφηκε από την έκρηξη!»…«Φωτιά στο υπόστεγο του αεροπλάνου!»…«Νεκροί και τραυματίες στις ομοχειρίες των αντιαεροπορικών!». Το καταδρομικό έστριψε απότομα αριστερά επιλέγοντας την μόνη ανοικτή οδό διαφυγής, την στιγμή που τα εύστοχα πυρά του Belfast και του Jamaica ενώθηκαν με εκείνα του King George. Παρά τα πλήγματα όμως η υπεροχή της ταχύτητάς του παρέμενε ακόμη αμείωτη –και ο Χίντσε γνώριζε ακριβώς πώς να την εκμεταλλευθεί στο έπακρο.

Αρχίζοντας μία σειρά διαδοχικών και ταχύτατων ελιγμών διαφυγής, έστρεφε το πλοίο του πότε δεξιά, πότε αριστερά, στρέφοντας ολόκληρη την ισχύ πυρός του εναντίον των αντιπάλων του, σε πλήρεις πλευρικές ομοβροντίες με τα έξι εναπομείναντα βαριά πυροβόλα εκμεταλλευόμενος την μεγάλη εμβέλεια τους. Την στιγμή που οι πυροβολητές επαναγέμιζαν τα πυροβόλα, τα πηδάλια έστρεφαν απότομα στην αντίθετη κατεύθυνση με επιδεξιότητα που θύμιζε περισσότερο αντιτορπιλικό παρά θωρηκτό, και το Scharnhorst απομακρυνόταν ανατολικά με 30 κόμβους. Ο πύργος “Caesar” έβαλλε αδιάκοπα μέχρι την στιγμή που το πλοίο θα έστρεφε πάλι νότια, δίνοντας την ευκαιρία στον πύργο “Bruno” να ανοίξει κι εκείνος πυρ. Το Schanrhorst, έστω και τυλιγμένο σε μία κόκκινη ανταύγεια από τον πυργίσκο “A” μέχρι τον κύριο ιστό στην καπνοδόχο του, είχε κατορθώσει να αυξήσει την απόστασή στα 20km,  τρέχοντας προς την ασφάλεια των νορβηγικών ακτών. Η ευφυής τακτική του κυβερνήτη μείωσε δραματικά την ταχυβολία των Βρετανών, αλλά δεν θα μπορούσε ποτέ να μειώσει και την ευστοχία τους.  

'Duke of York'  

Το δευτερεύον ραντάρ πίσω από τον πύργο “C” είχε εμβέλεια 20km, μικρή γωνία ερεύνης και χαμηλή ευκρίνεια στόχων. Έτσι η δυνατότητα σκόπευσης με ραντάρ υπήρχε μόνο όταν το πλοίο έστρεφε ανατολικά με τα νώτα του στον εχθρό. Ακόμη και τότε όμως, δύο κοντινοί στόχοι εμφανίζονταν στην οθόνη απλά σαν ένα μεγαλύτερο θολό ίχνος που δεν επέτρεπε μεγάλη ακρίβεια στην σκόπευση. Δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει μία σύγκριση ανάμεσα στα δύο αντίπαλα ραντάρ. Η συσκευή του King George είχε εντοπίσει το Scharnhorst από τα 45km και μετέτρεπε κυριολεκτικά την νύχτα σε μέρα –οι Βρετανοί χειριστές διέκριναν ολοκάθαρα στις οθόνες τους τούς πίδακες νερού που σήκωναν οι άστοχες βολές δίπλα του και έδιναν αμέσως τις ανάλογες οδηγίες για την διόρθωση της επόμενης βολής.  

Ήταν μία από εκείνες τις βολές που στις 18.00 τίναξε στον αέρα τον Νο 1 δεξιό πυργίσκο των 5.9 in, ενώ η επόμενη κτύπησε ακριβώς στην ίσαλο γραμμή καταστρέφοντας το λεβητοστάσιο στην δεξιά πλευρά του πλοίου. Το πλήγμα ήταν μοιραίο. Η ταχύτητα έπεσε απότομα στους 8 κόμβους. Οι ελάχιστοι επιζήσαντες της έκρηξης αγωνιζόμενοι μέσα σε μία κόλαση καυτού ατμού από σπασμένους σωλήνες και τα πτώματα των συναδέλφων τους που επέπλεαν στο πλημμυρισμένο λεβητοστάσιο, προσπαθούσαν να αποκαταστήσουν την ζημιά, γνωρίζοντας ότι με κάθε λεπτό που περνούσε τα εχθρικά πλοία πλησίαζαν όλο και περισσότερο. Μετά από 40 δραματικά λεπτά υπεράνθρωπων προσπαθειών μία ανακοίνωση του πλοίαρχου Χίντσε ακούστηκε σε όλο το πλοίο: «Τρέχουμε και πάλι με 22 κόμβους! Για τους άνδρες του 1ου λεβητοστασίου: όλο το πλήρωμα σας ευγνωμονεί».

Ήταν ένα μικρό θαύμα. Τόσο για τους Γερμανούς, όσο και για τους Βρετανούς. Εκείνη η σύντομη πτώση ταχύτητας ήταν ακριβώς το θαύμα που ζητούσε ο Φραίηζερ…

*   *   *

Τα αντιτορπιλικά Savage και Saumarez πλησίαζαν από πίσω αριστερά, ενώ τα Scorpion και Stord από δεξιά. Όλος ο δευτερεύον οπλισμός και τα αντιαεροπορικά του Scharnhorst θέρισαν τα καταστρώματα και τις υπερκατασκευές των αντιτορπιλικών με ένα φονικό χαλάζι βλημάτων κάθε διαμετρήματος που διαπερνούσαν το λεπτό μεταλλικό δέρμα τους, καθώς οι δύο κύριοι πυργίσκοι εξακολουθούσαν να βάλλουν εναντίον ενός μακρινότερου εχθρού που δεν έβλεπαν. Όσο τα αντιτορπιλικά πλησίαζαν, τόσο τα γερμανικά πυρά γίνονταν πυκνότερα. Τα βρετανικά σκάφη ανταπέδωσαν με όλη τους την μανία. Πολύχρωμα τόξα τροχιοδεικτικών βλημάτων διασταυρώνονταν στον μαύρο ουρανό, ενώνοντας τα αντίπαλα σκάφη με ένα φαντασμαγορικό δίχτυ που άπλωνε τον θάνατο σε μία λυσσαλέα προσωπική μονομαχία που άφησε 20 νεκρούς στο Saumarez.

Τα αντιτορπιλικά απείχαν λιγότερο από 7km όταν εκτόξευσαν έξι φωτιστικές οβίδες που φώτισαν το Scharnhorst και λιγότερο από 2km όταν εκτόξευσαν 24 τορπίλες σε «άνοιγμα βεντάλιας». Στις 18.50 πέντε υποθαλάσσιες εκρήξεις συντάραξαν ολόκληρο το σκάφος του καταδρομικού από την πλώρη μέχρι την πρύμνη και το πλοίο έμεινε πρακτικά ακίνητο…

*   *   *

        Η φωνή του οπτήρα έκανε τον Χίντσε να στρέψει τα κιάλια του σε ένα ζευγάρι σκοτεινών σκιών που πλησίαζαν από τα νοτιοδυτικά. Στην απόσταση των 9.000m που τους χώριζε, δεν υπήρχε αμφιβολία για την ταυτότητα των πλοίων: το θωρηκτό King George V και ένα ελαφρύ καταδρομικό. Η περίφημη τύχη που συνόδευε το Scharnhorst είχε πια τελειώσει οριστικά…

*   *   *

Την ώρα που το πλήρωμα του Scharnhorst έδινε την τελευταία του ηρωική μάχη, μία σωρεία δυσοίωνων σημάτων κατέκλυζε το διοικητήριο της Βόρειας Ναυτικής Μοίρας στο Κίελο: «Δέχομαι εχθρικά πυρά κατευθυνόμενα από ραντάρ και απόσταση μεγαλύτερη των 18km»…«Εμπλέκομαι με βαρύ θωρηκτό»…«Είμαστε κυκλωμένοι από βαριές μονάδες»…

 

*   *   *

«Τα πυρομαχικά τελείωσαν! Ο πυργίσκος “B” έχει απομείνει με τρεις οβίδες και ο “C” είναι άδειος!»

_«Διαταγή προς πυργίσκο “Caesar”: μεταφέρετε τα πυρομαχικά από την αναχορηγία του πύργου “A” στον πύργο “C”». Δεν υπήρχε τίποτα περισσότερο που θα μπορούσε να ζητήσει κάποιος από εκείνους τους εξουθενωμένους, τραυματισμένους και καταδικασμένους άνδρες. Μετά από μισή ώρα τα τρία πυροβόλα του οπίσθιου πυργίσκου άρχισαν και πάλι να βάλλουν. Και αυτό θα έκαναν μέχρι το τέλος.

*   *   *

Στις 19.10 τα υποβρύχια της Βόρειας Ναυτικής Μοίρας διατάχθηκαν να σπεύσουν στον χώρο της τραγωδίας και λίγο αργότερα η ίδια διαταγή δόθηκε και στα πέντε αντιτορπιλικά του πλοίαρχου Γιοχάννεσον τα οποία μόλις είχαν φτάσει στις βάσεις τους. Όταν δόθηκε η πρώτη διαταγή ήταν αργά. Όταν δόθηκε η δεύτερη ήταν πολύ αργά.

*   *   *

Ένα βρετανικό θωρηκτό, τρία καταδρομικά και οκτώ αντιτορπιλικά είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται γύρω από το πληγωμένο και ακινητοποιημένο σκάφος σαν πεινασμένες ύαινες που μυρίστηκαν αίμα ετοιμοθάνατου ζώου. Ήταν απλά θέμα σκοποβολής.

Τίποτα πάνω στο Scharnhorst δεν θύμιζε πια την παλιά μακρόστενη, υπερήφανη σιλουέτα του. Μία-μία οι εχθρικές ομοβροντίες κατέστρεφαν οτιδήποτε είχε απομείνει πάνω του άθικτο. Από τον πρώτο πυργίσκο μέχρι την υπερκατασκευή, τους ιστούς και την καπνοδόχο, τα πάντα είχαν μετατραπεί σε μία παραμορφωμένη μάζα μαυρισμένων και ερυθροπυρωμένων μετάλλων τυλιγμένων στις φλόγες και τους καπνούς. Περιστασιακά η λευκή δέσμη κάποιου βρετανικού προβολέα σάρωνε την επιφάνειά του αναζητώντας κάποιο ζουμερό υπόλειμμα άξιο καταστροφής ανάμεσα στους αποπνικτικούς καπνούς. Όλο και κάτι θα είχε απομείνει. Ο πυργίσκος “B” είχε πια σιωπήσει από έλλειψη πυρομαχικών και από τα δευτερεύοντα πυροβόλα μόνο τα μισά λειτουργούσαν. Στις 19.00 ο πλοίαρχος Χίντσε έστειλε στο αρχηγείο το τελευταίο του μήνυμα, πολύ παρόμοιο με εκείνα που είχε αρχίσει να λαμβάνει όλο και συχνότερα ο Χίτλερ από την αρχή του έτους:

«Μαχόμεθα μέχρι την τελευταία οβίδα. Το Scharnhorst πάντα πρώτο! Ζήτω ο Φύρερ!».

Λίγα λεπτά αργότερα ακολούθησε και η τελευταία ανακοίνωση του προς τους άνδρες του: «Σφίγγω το χέρι όλων σας για τελευταία φορά»…

*   *   *

Ο αριστερός Νο 4 πυργίσκος των 4.1in έβαλλε ασταμάτητα μέχρι που κάποιο πλήγμα τον άφησε ακίνητο αλλά άθικτο. Ταυτόχρονα ακούστηκε η διαταγή από την γέφυρα: «Εγκαταλείψατε το σκάφος!».

 «Εγκαταλείψτε τον πυργίσκο!», φώναξε στους άνδρες του ο Βίμπελχοφ, ο αρχηγός της πυροβολαρχίας, αλλά τους είδε να διστάζουν. «Φύγετε, παιδιά,» επανέλαβε υψώνοντας την φωνή του, «εγώ θα μείνω εδώ που ανήκω».

_«Θα μείνω κι εγώ!», είπε ο αρχικελευστής Μόριτς, δεύτερος αρχαιότερος σε βαθμό και στάθηκε στο πλευρό του αρχηγού του. Δεν ειπώθηκε τίποτε άλλο. Οι υπόλοιποι ετοιμάστηκαν να φύγουν και λίγο πριν ανοίξουν την θυρίδα, γύρισαν αργά και ανταπέδωσαν τον σιωπηλό στρατιωτικό χαιρετισμό των δύο συναδέλφων τους. Ο τελευταίος που βγήκε έξω ήταν ο ναύτης Γκύντερ Στρέττερ. Πριν κλείσει πίσω του την θυρίδα έριξε μία τελευταία ματιά στους γενναίους συμπολεμιστές που αποχωριζόταν για πάντα: ο Βίμπελχοφ είχε βγάλει ένα πακέτο τσιγάρα από την τσέπη του, άναψε ένα και κάθισε πάλι ήρεμος στο κάθισμά του αρχιπυροβολητή, αφήνοντας το κεφάλι του να γείρει πίσω σαν να απολάμβανε την στιγμή. Ο Μόριτς δίπλα του τον μιμήθηκε. Ένας κόμπος συγκίνησης έπνιξε τον Στρέττερ και δεν τον εγκατέλειψε για το υπόλοιπο της ζωής του…

*   *   *

Ανάμεσα στα σήματα που λάμβανε η Βόρεια Ναυτική Μοίρα βρίσκονταν και κάποια περισσότερο εύθυμα. Ο στόλος του Φραίηζερ εκείνη την στιγμή βρισκόταν τόσο κοντά στις νορβηγικές ακτές και την ολοκλήρωση της νίκης του, ώστε κανείς δεν νοιαζόταν πια για ασήμαντες λεπτομέρειες όπως η σιγή ασυρμάτου: «Βολή φωτιστικής οβίδας!»…«Εκκενώστε την περιοχή του στόχου. Θα παραμείνουν μόνο τα αντιτορπιλικά και ένα καταδρομικό με προβολέα»…«Αποτελειώστε το με τορπίλες!»…

*   *   *

Το Scharnhorst δέχθηκε τουλάχιστον 2.195 οβίδες όλων των διαμετρημάτων αρνούμενο να βυθιστεί. Τα αντιτορπιλικά ανέλαβαν να δώσουν τις χαριστικές βολές εξαπολύοντας 55 συνολικά τορπίλες από την αρχή της μάχης. Έντεκα από αυτές βρήκαν τον στόχο τους. Αυτό ήταν το τέλος. Το γερμανικό καταδρομικό βυθίστηκε στις 19.45, περίπου 95km μακριά από το καταφύγιο του Βορείου Ακρωτηρίου. Η πλώρη άρχισε πρώτη την αργή της βύθισή καθώς το πλοίο έγερνε προς τα δεξιά αποκαλύπτοντας τις τρεις προπέλες που γύριζαν ακόμη στον αέρα πριν ανατραπεί ολόκληρο. Μία υπόκωφη υποθαλάσσια έκρηξη συγκλόνισε ολόκληρη την περιοχή και η ερυθρή ανταύγεια που κατάτρωγε το καταδρομικό έσβησε για πάντα. Ο υποναύαρχος Έριχ Μπάϋ και ο πλοίαρχος Φριτς Χίντσε, τραυματισμένοι και οι δύο, το ακολούθησαν στον υγρό του τάφο. Από τους 1.963 άνδρες του πληρώματος επέζησαν μόνο 36.

   

 

      «ΡΟΔΑ ΔΕΝ ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΣΤΟΝ ΤΑΦΟ ΕΝΟΣ ΝΑΥΤΗ…»  

Η καταστροφή του Scharnhorst δεν θα μπορούσε ποτέ να επιτευχθεί χωρίς την άψογη συνεργασία του γερμανικού επιτελείου ναυτικού και της αεροπορίας. Αγνοώντας τις δικές του ευθύνες για την τραγωδία, ο ναύαρχος Νταίνιτς απέδωσε την ήττα στην συντριπτική υπεροχή του βρετανικού ραντάρ. Ο Χίτλερ εντελώς αδιάφορος, αφού είχε εγκαταλείψει πλέον κάθε ελπίδα νίκης από το ναυτικό του, αντιμετώπισε το γεγονός φιλοσοφικά: αν τα εχθρικά ραντάρ ήταν τόσο καλά, τότε το Scharnhorst ήταν σαν έναν τυφλό που μάχεται εναντίον ενός πρωταθλητή της πυγμαχίας. Αμφότεροι βέβαια δεν παρέλειψαν να κατακρίνουν τον άτυχο υποναύαρχο Έριχ Μπάϋ για την έλλειψη επιθετικότητας: «Το θωρηκτό μας τράπηκε σε φυγή ενώπιον εχθρικών καταδρομικών παρότι ήταν ανώτερο σε ισχύ πυρός και θωράκιση από εκείνα», είπε ο Νταίνιτς παραλείποντας φυσικά να αναφερθεί στις αντιφατικές διαταγές που του είχε δώσει.

Η μόνη πράξη αναγνώρισης της αξίας εκείνων των αδικοχαμένων ανδρών που η αυτοθυσία τους προδιδόταν πάντα από την ανικανότητα των αρχηγών τους, προήλθε και πάλι από τον θαυμασμό των αντιπάλων τους. Ο Φραίηζερ επιστρέφοντας νικητής στην Αγγλία απευθύνθηκε στο πλήρωμά του ενώπιον των 36 Γερμανών επιζώντων που οδηγούντο στην αιχμαλωσία:

«Κύριοι, ελπίζω πως αν κάποιος από σας κληθεί ποτέ να οδηγήσει ένα πλοίο στη μάχη εναντίον ενός συντριπτικά ανώτερου αντιπάλου, θα πολεμήσει τόσο γενναία όσο το Scharnhorst σήμερα».  


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.

1.      Fritz-Otto Busch: “Holocaust at Sea –The Drama of the Scharnhorst”. Reinhart & Company 1956.

2.      John Winton: “The Death of the Scharnhorst”. Antony Bird Publications 1983.

3.      Anthony J. Watts: “The Loss of the Scharnhorst”. Ian Allan, London 1970

4.      Michael Ogden: “The Battle of North Cape”. William Kimber, London 1962.

5.      Richard Humble: “Fraser of North Cape”. Routledge & Kegan Paul 1983.

6.      Edwyn Gray: “Hitler’s Battleships”. Leo Cooper, London 1992.

7.      David Irving: “Hitler’s War”. Macmillan London 1977. 

Return to the Home Page